๔. สัมเภชอุทกสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๖

๓. สัมเภชชอุทกสูตร

ว่าด้วยอุปมาด้วยแม่นํ้า ๕ สาย

{๓๑๕}[๗๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม่นํ้าใหญ่เหล่านี้ คือ คงคา ยมุนา อจิรวดีสรภู มหี ไหลมาบรรจบกัน บุรุษพึงวักนํ้าขึ้น ๒–๓ หยดจากแม่นํ้านั้น เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างน้ำ ๒–๓ หยดที่บุรุษวักขึ้นมากับน้ำที่ไหลมาบรรจบกัน อย่างไหนจะมากกว่ากัน”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น้ำที่ไหลมาบรรจบ

กันนี้แลมากกว่า น้ำ ๒-๓ หยดที่บุรุษวักขึ้นมามีประมาณน้อย น้ำ ๒–๓ หยดที่บุรุษวักขึ้นมาเมื่อเทียบกับน้ำในที่บรรจบกันแล้ว ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑,๐๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐,๐๐๐”

{๓๑๖}“ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ... การได้ธรรมจักษุให้สำเร็จ

ประโยชน์ใหญ่อย่างนี้” (๓)

๔. ทุติยสัมเภชชอุทกสูตร

ว่าด้วยอุปมาด้วยแม่นํ้า ๕ สาย สูตรที่ ๒

{๓๑๗}[๗๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม่น้ำใหญ่

เหล่านี้ คือ คงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู มหี ไหลมาบรรจบกัน แม่น้ำนั้นพึงหมดสิ้นไป ยังเหลืออยู่ ๒-๓ หยด เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้น

เป็นไฉน ระหว่างน้ำในที่บรรจบกันซึ่งหมดไปสิ้นไปกับน้ำที่ยังเหลืออยู่ ๒ -๓หยด อย่างไหนจะมากกว่ากัน’

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น้ำที่ไหลมาบรรจบ

กันซึ่งหมดไปสิ้นไปนี้แลมากกว่า น้ำที่ยังเหลืออยู่ ๒-๓ หยดมีประมาณน้อยน้ำที่เหลืออยู่ ๒-๓ หยดเมื่อเทียบกับน้ำที่ไหลมาบรรจบกันซึ่งหมดไปสิ้นไปแล้วไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑,๐๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐,๐๐๐”

{๓๑๘}“ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ... การได้ธรรมจักษุให้สำเร็จ

ประโยชน์ใหญ่อย่างนี้” (๔)

๕. ปฐวีสูตร

ว่าด้วยอุปมาด้วยก้อนดิน ๗ ก้อนกับแผ่นดินใหญ่

{๓๑๙}[๗๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษพึงวาง

ก้อนดินเท่าเมล็ดกระเบา ๗ ก้อนไว้บนแผ่นดินใหญ่ เธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างก้อนดินเท่าเมล็ดกระเบา ๗ ก้อนที่บุรุษวางไว้นั้นกับแผ่นดินใหญ่ อย่างไหนจะมากกว่ากัน”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แผ่นดินใหญ่นี้แล

มากกว่า ก้อนดินเท่าเมล็ดกระเบา ๗ ก้อนที่บุรุษวางไว้มีประมาณน้อย

ก้อนดินเท่าเมล็ดกระเบา ๗ ก้อนที่บุรุษวางไว้เมื่อเทียบกับแผ่นดินใหญ่แล้วไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑,๐๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐,๐๐๐”

{๓๒๐}“ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ... การได้ธรรมจักษุให้สำเร็จประโยชน์ใหญ่อย่างนี้” (๕)