๕. โนเวทนาสูตร เล่ม ๑๖

๔. เวทนานานัตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งเวทนา

{๓๓๙}[๘๘] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ และความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ ก็ความต่างกันแห่งธาตุเป็นไฉน คือ จักขุธาตุ... มโนธาตุ นี้เราเรียกว่าความต่างกันแห่งธาตุ

{๓๔๐}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัย

ความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความ

ต่างกันแห่งผัสสะเป็นไฉน คือ จักขุสัมผัสเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยจักขุธาตุจักขุสัมผัสสชาเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยจักขุสัมผัส... มโนสัมผัสเกิดขึ้นได้

เพราะอาศัยมโนธาตุ มโนสัมผัสสชาเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยมโนสัมผัส

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่าง

กันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่ง

ผัสสะ อย่างนี้แล” (๔)

๕. ทุติยเวทนานานตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งเวทนา สูตรที่ ๒

{๓๔๑}[๘๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างกัน

แห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่ง

เวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ แต่ความต่างกันแห่ง

ผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งเวทนาหามิได้ และความต่างกัน

แห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะหามิได้ ก็ความต่างกัน

แห่งธาตุเป็นไฉน คือ จักขุธาตุ... มโนธาตุ นี้เราเรียกว่าความต่างกันแห่งธาตุ

{๓๔๒}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุ ความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ แต่ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งเวทนาหามิได้ และความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะหามิได้ เป็นไฉน

คือ จักขุสัมผัสเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยจักขุธาตุ จักขุสัมผัสสชาเวทนา

เกิดขึ้นได้เพราะอาศัยจักขุสัมผัส แต่จักขุสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยจักขุ

สัมผัสสชาเวทนาหามิได้ และจักขุธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยจักขุสัมผัสหามิได้ ...

มโนสัมผัสเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยมโนธาตุ มโนสัมผัสสชาเวทนาเกิดขึ้นได้

เพราะอาศัยมโนสัมผัส แต่มโนสัมผัสเกิดขึ้นเพราะอาศัยมโนสัมผัสสชา

เวทนาหามิได้ และมโนธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยมโนสัมผัสหามิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งธาตุความต่างกันแห่งเวทนาเกิดขึ้นได้เพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะ แต่ความต่างกันแห่งผัสสะเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งเวทนาหามิได้และความต่างกันแห่งธาตุเกิดขึ้นเพราะอาศัยความต่างกันแห่งผัสสะหามิได้อย่างนี้แล (๕)

๖. พาหิรธาตุนานัตตสูตร

ว่าด้วยความต่างกันแห่งธาตุภายนอก

{๓๔๓}[๙๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้ตรัสว่า “ดูก่อน

ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงความต่างกันแห่งธาตุแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลาย