๙. พรหมนิมันตนิกสูตร เล่ม ๑๒

นี้คือญาณที่ ๗ อันเป็นอริยะ เป็นโลกุตตระ ไม่ทั่วไปแก่พวกปุถุชน ซึ่งอริยสาวกนั้นได้บรรลุแล้ว

{๕๕๐} [๕๐๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมดาย่อมเป็นอันอริยสาวกผู้ประกอบ ด้วยองค์๗ประการอย่างนี้ตรวจสอบดีแล้วด้วยการทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ประกอบด้วยองค์ ๗ ประการนี้แลย่อมเป็น ผู้เพียบพร้อมด้วยโสดาปัตติผลฉะนี้แล”

พระผู้มีพุระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้วภิกษุเหล่านั้นยินดี ชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล

จบ โกสัมพิยสูตรที่ ๘

๙. พรหมนิมันตนิกสูตร

ว่าด้วยพรหมเชื้อเชิญ

พกพรหมมีทิฏฐิชั่วช้า

{๕๕๑} [๕๐๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม ของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแลพระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับ พระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า“พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ ตรัสดังนี้ว่า{๕๕๒} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมัยหนึ่ง เราอยู่ที่โคนต้นรังใหญ่ในสุภควัน ใกล้ เมืองอุกอัฏฐา ก็สมัยนั้นแล พกพรหมได้เกิดทิฏฐิอันชั่วช้าเห็นปานนี้ขึ้นว่า ‘สถานภาพแห่งพรหมนี้เที่ยง ยั่งยืน ต่อเนื่องไป คงที่ มีความไม่เคลื่อน

เป็นธรรมดา สถานภาพแห่งพรหมนี้แลไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ ก็แล เหตุเป็นเครื่องออกจากทุกข์อันยิ่งอย่างอื่นนอกจากสถานภาพแห่ง พรหมนี้ไม่มี’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล เราทราบความปริวิตกแห่งใจของพก พรหมด้วยใจแล้ว จึงหายไปในพระวิหารเชตวันแล้วได้ปรากฏตัวในพรหมโลกนั้น เหมือนบุรุษที่แข็งแรงเหยียดแขนที่คู้ออกหรือคู้แขนที่เหยียดเข้าฉะนั้น

พกพรหมได้เห็นเรากำลังเดินมาแต่ไกลทีเดียว ครั้นแล้วได้พูดกะเรา ว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ขอพระองค์เสด็จมาเถิด พระองค์เสด็จมาดีแล้ว นานทีเดียวที่พระองค์จะได้แวะเวียนมา ณ พรหมโลกนี้ข้าแต่พระองค์ ผู้นิรทุกข์ ก็สถานภาพแห่งพรหมนี้เที่ยง ยั่งยืน ต่อเนื่องไป คงที่ มี ความไม่เคลื่อนเป็นธรรมดา สถานภาพแห่งพรหมนี้แลไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติไม่อุบัติก็เหตุเป็นเครื่องออกจากทุกข์อันยิ่งอย่างอื่นนอกจาก สถานภาพแห่งพรหมนี้ไม่มี’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อพกพรหมกราบทูลดังนี้แล้ว เราได้กล่าวกะ พกพรหมดังนี้ว่า ‘ท่านผู้เจริญทั้งหลาย พกพรหมตกอยู่ในอำนาจอวิชชา เสียแล้วหนอ พกพรหมตกอยู่ในอำนาจอวิชชาเสียแล้วหนอ ที่มากล่าวถึง สถานภาพแห่งพรหมที่ไม่เที่ยงเลยว่าเที่ยง กล่าวถึงสถานภาพแห่งพรหมที่ ไม่ยั่งยืนเลยว่ายั่งยืนกล่าวถึงสถานภาพแห่งพรหมที่ไม่ต่อเนื่องไปเลยว่า ต่อเนื่องไปกล่าวถึงสถานภาพแห่งพรหมที่ไม่คงที่เลยว่าคงที่กล่าวถึง สถานภาพแห่งพรหมที่มีความเคลื่อนเป็นธรรมดาทีเดียวว่ามีความไม่เคลื่อน เป็นธรรมดา และกล่าวถึงสถานภาพแห่งพรหมอันเป็นที่เกิด แก่ ตาย จุติ และอุบัติว่า ‘ก็สถานภาพแห่งพรหมนี้ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ’ ดังนี้ ทั้งยังกล่าวถึงเหตุเป็นเครื่องออกจากทุกข์อันยิ่งอย่างอื่นซึ่งมีอยู่ว่าไม่มี เสียอีก”

มารเข้าสิงกายพรหมโต้วาทะกับพระพุทธเจ้า

{๕๕๓} [๕๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล มารผู้มีใจบาปเข้าสิงกาย ของพรหมปาริสัชชะผู้หนึ่งแล้วกล่าวกะเราว่า ‘ภิกษุ ภิกษุ อย่ารุกราน พกพรหมนี้เลย อย่ารุกรานพกพรหมนี้เลย เพราะว่าพรหมผู้นี้เป็นมหาพรหม เป็นผู้ยิ่งใหญ่ ไม่มีใครข่มได้ เป็นผู้เห็นถ่องแท้ เป็นผู้กุมอำนาจ เป็นอิสระ เป็นผู้สร้าง เป็นผู้เนรมิต เป็นผู้ประเสริฐ เป็นผู้บงการ เป็นผู้ทรงอำนาจ เป็นบิดาของหมู่สัตว์ผู้เกิดแล้วและกำลังเกิดดูก่อนภิกษุ พวกสมณะและพราหมณ์ในโลกก่อนท่านซึ่งเป็นผู้ตำหนิ ดิน รังเกียจดิน ตำหนินํ้า รังเกียจน้ำ ตำหนิไฟ รังเกียจไฟ ตำหนิลม รังเกียจลม ตำหนิสัตว์ รังเกียจสัตว์ ตำหนิเทวดา

รังเกียจเทวดา ตำหนิ ปชาบดี รังเกียจปชาบดี ตำหนิพรหม รังเกียจพรหมสมณะและ พราหมณ์เหล่านั้น เมื่อกายแตกขาดจากลมปราณ จึงได้ไปเกิดในหีนกาย ดูก่อนภิกษุ ส่วนสมณะและพราหมณ์ในโลกก่อนท่านซึ่งเป็นผู้สรรเสริญดิน ชมเชยดิน สรรเสริญนํ้า ชมเชยนํ้า สรรเสริญไฟ ชมเชยไฟ สรรเสริญลม ชมเชยลม สรรเสริญสัตว์ ชมเชยสัตว์ สรรเสริญเทวดา ชมเชยเทวดา สรรเสริญปชาบดี ชมเชยปชาบดี สรรเสริญพรหม ชมเชยพรหม สมณะ และพราหมณ์เหล่านั้นเมื่อกายแตกขาดจากลมปราณก็ได้ไปเกิดในกายที่ประณีต

ดูก่อนภิกษุ เพราะเหตุนั้น เราจึงขอบอกกะท่านอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนท่าน ผู้นิรทุกข์เชิญเถิด ท่านจ งทำตามคำที่พรหมบอกแก่ท่านเท่านั้น ท่านจงอย่า ฝ่าฝืนคำของพรหมเลย’ ดูก่อนภิกษุ ถ้าท่านจักฝ่าฝืนคำของพรหม ท่านก็ จักมีอุปมาเหมือนบุรุษใช้ท่อนไม้ไล่สิริที่มาหาไปหรือเหมือนบุรุษผู้จะตก เหวลึกพลาดแผ่นดินไปทั้งมือทั้งเท้าฉะนั้น ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ เชิญเถิด ท่านจงทำตามคำที่พรหมบอกแก่ท่านเท่านั้นท่านจงอย่าฝ่าฝืนคำของพรหมเลย ดูก่อนภิกษุ ท่านเห็นพรหมบริษัทชุมนุมกันแล้วมิใช่หรือ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายมารผู้มีใจบาปเปรียบเทียบเรากะพรหมบริษัท ดังนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมื่อมารกล่าวอย่างนี้แล้วเราได้กล่าวกะมารผู้มี ใจบาปนั้นว่า ‘มารเอ๋ย เราย่อมรู้จักท่าน ท่านอย่าเข้าใจว่า ‘พระสมณะ ไม่รู้จักเรา’ แน่ะมาร ท่านเป็นมาร พรหมก็ดี พวกพรหมบริษัทก็ดี พวก พรหมปาริสัชชะก็ดี ทั้งหมดนั่นแลล้วนอยู่ในกำมือของท่าน ตกอยู่ในอำนาจ ของท่าน ท่านจึงมีความดำริว่า ‘แม้สมณะก็ต้องอยู่ในกำมือของเรา ต้อง ตกอยู่ในอำนาจของเรา’ ก็แต่ว่าเราไม่ได้อยู่ในกำมือของท่าน ไม่ได้ตกอยู่ ในอำนาจของท่าน’

พกพรหมหายตัวไม่ได้

{๕๕๔} [๕๐๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเรากล่าวอย่างนี้แล้ว พกพรหมได้ กล่าวว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ ก็เรากล่าวถึงสิ่งที่เที่ยงนั่นแลว่าเที่ยง กล่าวถึงสิ่งที่มั่นคงนั่นแลว่ามั่นคง กล่าวถึงสิ่งที่ต่อเนื่องไปนั่นแลว่าต่อเนื่องไป กล่าวถึงสิ่งที่คงที่นั่นแลว่าคงที ่กล่าวถึงสิ่งที่ไม่มีความเคลื่อนเป็นธรรมดา นั่นแลว่าไม่มีความเคลื่อนเป็นธรรมดา ก็แหละสัตว์ย่อมไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติในสถานภาพแห่งพรหมใด เราก็กล่าวถึงสถานภาพ แห่งพรหมนั้นแหละว่าไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติ และกล่าว ถึงเหตุที่ออกไปจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นที่ไม่มีจริงว่าเหตุเป็นที่ออกไปจากทุกข์ อย่างยิ่งอื่นไม่มี

ดูก่อนภิกษุ สมณะและพราหมณ์ก่อนท่านก็มีแล้วในโลก อายุทั้งสิ้น ของ ท่านมีประมาณเท่าไร กรรมที่ทำด้วยตบะของสมณพราหมณ์เหล่านั้น ก็มีประมาณเท่านั้น สมณะและพราหมณ์เหล่านั้นแลก็พึงรู้ถึงการสลัดทุกข์ ออกอย่างยิ่งอื่นซึ่งมีอยู่ว่า ‘การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นมีอยู่’ หรือพึง รู้ถึงการสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นซึ่งไม่มีอยู่ว่า‘การสลัดออกจากทุกข์ อย่างยิ่งอื่นไม่มี,

ดูก่อนภิกษุ เพราะเหตุนั้น เราจึงขอบอกท่านอย่างนี้ว่า ‘จักไม่เห็น การสลัดออกจากทุกข์อย่างยิ่งอื่นได้เลยตราบเท่าที่ท่านเป็นผู้มีส่วนแห่ง ความลำบาก ความคับแค้นใจ ดูก่อนภิกษุ ถ้าท่านจักกลืนกินแผ่นดินได้ไซร้ ท่านก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้เรา นอนในที่อยู่ของเรา เราพึงทำได้ตามประสงค์ เราพึงห้ามได้

ถ้าแลท่านจักกลืนกินน้ำ... ไฟ... ลม... เหล่าลัตว์... เทวดา... ปชาบดี... กลืนกินพรหมได้ไซร้ ท่านก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้เรา นอนในที่อยู่ของเรา เราพึงทำเอาได้ตามประสงค์ เราพึงห้ามได้’

เรากล่าวว่า ‘ดูก่อนพรหม แม้เราเองก็รู้เหตุนี้อยู่ว่า ‘ถ้าเราจักกลืน กินแผ่นดินได้ไซร้ เราก็จักชื่อว่าเป็นผู้นอนใกล้ท่าน นอนในที่อยู่ของท่าน ท่านพึงทำเอาได้ตามประสงค์ ท่านพึงห้ามได้ ถ้าแลเราจักกลืนกินน้ำ... ไฟ... ลม... เหล่าสัตว์... เทวดา... ปชาบดี... กลืนกินพรหมได้ไซร้ เราก็จักชื่อ ว่าเป็นผู้นอนใกล้ท่าน นอนในที่อยู่ของท่าน เธอพึงทำเอาได้ตามประสงค์ ท่านพึงห้ามได้ดูก่อนพรหม ใช่แต่เท่านั้นเรายังรู้ความสำเร็จและรู้ อานุภาพของท่านว่า ‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้ พกพรหมมีอานุภาพมาก อย่างนี้ พกพรหม มีศักดิ์มากอย่างนี้’ พกพรหมย้อนถามเราว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ ก็ท่านรู้ความสำเร็จ และรู้อานุภาพของเราได้อย่างไรว่า ‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้ พกพรหม มีอานุภาพมากอย่างนี้ พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้’ เราได้ตอบว่า

ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ย่อมโคจรส่องทิศให้สว่าง อยู่เท่าใด อำนาจของท่านย่อมเป็นไปในพันจักรวาลเท่านั้น

ท่านย่อมรู้จักสัตว์ที่เลวและประณีตรู้จักสัตว์ที่มี ราคะและไม่มีราคะ รู้จักจักรวาลนี้และจักรวาลอื่น และ รู้จักการมาและการไปของสัตว์ทั้งหลาย

ดูก่อนพรหม เรารู้ความสำเร็จและรู้อานุภาพของท่านอย่างนี้ว่า ‘พกพรหมมีฤทธิ์มากอย่างนี้ พกพรหมมีอานุภาพมากอย่างนี้ พกพรหมมีศักดิ์มากอย่างนี้’

[๕๐๔] ดูก่อนพรหม ยังมีหมู่พรหมอื่นอีก ๓ หมู่ที่ท่านยังไม่รู้ไม่เห็น แต่เรารู้เราเห็นหมู่พรหม ๓ หมู่นั้น

ดูก่อนพรหม มีหมู่พรหมชื่ออาภัสสระที่ท่านจุติจากมาอุบัติแล้วในที่นี้ เพราะความที่ท่านนั้นอยู่อาศัยนานเกินไป จึงหลงลืมสตินั้นไป เพราะเหตุนั้น ท่านจึงไม่รู้ไม่เห็นหมู่พรหมนั้น แต่เรารู้เราเห็นหมู่พรหมนั้น ดูก่อนพรหม ด้วยเหตุอย่างนี้ เรากับท่านจึงเทียบเสมอกันไม่ได้ทางความรู้ยิ่ง ความที่ เราเป็นผู้ตํ่ากว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน โดยที่แท้ เรานี่แหละเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่านดูก่อนพรหม มีหมู่พรหมชื่อสุภกิณหะอยู่ ... มีหมู่พรหมชื่อเวหัปผละ อยู่ ท่านยังไม่รู้ยังไม่เห็นหมู่พรหมนั้น แต่เรารู้เราเห็นหมู่พรหมนั้น ดูก่อน พรหมด้วยเหตุอย่างนี้เรากับท่านจึงเทียบเสมอกันไม่ได้ทางความรู้ยิ่ง ความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมีแต่ที่ไหน โดยที่แท้ เรานี้แหละเป็นผู้สูงยิ่ง กว่าท่านดูก่อนพรหมเรารู้จักดินโดยความเป็นดินรู้จักนิพพานที่สัตว์เสวยไม่ ได้โดยความที่ดินเป็นดิน แล้วไม่ได้ยึดติดดิน ไม่ได้มีในดิน ไม่ได้มีจากดิน ไม่ได้มีว่าดินเป็นของเรา ไม่ได้แสวงหาดิน ดูก่อนพรหม ด้วยเหตุอย่างนี้ เรากับท่านจึงเทียบเสมอกันไม่ได้ทางความรู้ยิ่งความที่เราเป็นผู้ตํ่ากว่า ท่านจะมีแต่ที่ไหน โดยที่แท้ เรานี่แหละเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่าน

ดูก่อนพรหม เรารู้จักน้ำ... เรารู้จักไฟ... เรารู้จักลม... เรารู้จักเหล่าสัตว์ ... เรารู้จักเทวดา... เรารู้จักปชาบดี... เรารู้จักพรหม... เรารู้จักพวกอาภัสสร พรหม... เรารู้จักพวกสุภกิณหพรหม... เรารู้จักพวกเวหัปผลพรหม... เรา รู้จักอภิภูพรหม...

ดูก่อนพรหม เรารู้จักสิ่งทั้งปวงโดยความเป็นสิ่งทั้งปวง รู้จักนิพพาน ที่สัตว์เสวยไม่ได้โดยความที่สิ่งทั้งปวงเป็นสิ่งทั้งปวงแล้วไม่ได้ยึดติดสิ่งทั้ง ปวง ไม่ได้มีในสิ่งทั้งปวง ไม่ได้มีจากสิ่งทั้งปวง ไม่ได้มีว่าสิ่งทั้งปวงเป็น ของเรา ไม่ได้แสวงหาสิ่งทั้งปวง ดูก่อนพรหม ด้วยเหตุอย่างนี้ เรากับ ท่านจึงเทียบเสมอกันไม่ได้ทางความรู้ยิ่งความที่เราเป็นผู้ต่ำกว่าท่านจะมี แต่ที่ไหน โดยที่แท้ เรานี่แหละเป็นผู้สูงยิ่งกว่าท่านพกพรหมกล่าวกะเราว่า‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ถ้าเพราะท่านรู้จัก นิพพานที่สัตว์ทั้งปวงเสวยไม่ได้โดยความที่สิ่งทั้งปวงเป็นสิ่งทั้งปวง ถ้อยคำ ของท่านก็อย่าได้ว่างเสียเลย อย่าได้เปล่าเสียเลย,

นิพพานอันผู้บรรลุพึงรู้แจ้งได้ เป็นอนิทัสสนะ เป็นอนันตะ มีรัศมีกว่าธรรมทั้งปวง อันสัตว์เสวยไม่ได้โดยความที่ดินเป็นดิน โดยความ ที่น้ำเป็นน้ำ โดยความที่ไฟเป็นไฟ โดยความที่ลมเป็นลม โดยความที่สัตว์ เป็นสัตว์ โดยความที่เทวดาเป็นเทวดา โดยความที่ปชาบดีเป็นปชาบดี โดย

ความที่พรหมเป็นพรหม โดยความที่อาภัสสรพรหมเป็นอาภัสสรพรหม โดย ความที่สุภกิณหพรหมเป็นสุภกิณหพรหมโดยความที่เวหัปผลพรหมเป็น เวหัปผลพรหมโดยความที่อภิภูพรหมเป็นอภิภูพรหมโดยความที่สิ่ง ทั้งปวงเป็นสิ่งทั้งปวงพกพรหมกล่าวกะเราว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ เอาละ บัดนี้เราจะ อันตรธานไปจากท่าน’

เรากล่าวว่า ‘ดูก่อนพรหม เอาเถิด ท่านจงอันตรธานไปในบัดนี้เถิด ถ้าท่านสามารถ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้นแล พกพรหมคิดว่า ‘เราจักอันตรธาน ไปจากพระสมณโคดมเราจักอันตรธานไปจากพระสมณโคดม’แต่ก็ไม่ อาจที่จะอันตรธานไปจากเราได้เลยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อพกพรหมกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวกะ พกพรหมว่า ‘ดูก่อนพรหม เอาละ บัดนี้เราจะอันตรธานไปจากท่าน’

พกพรหมกล่าวว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ เอาเถิด ท่านจงอันตรธาน ไปในบัดนี้เถิด ถ้าท่านสามารถ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้น เราบันดาลอิทธาภิสังขารให้มีเพียง เท่านี้ว่า ‘พรหมก็ดีพวกพรหมบริษัทก็ดี พวกพรหมปาริสัชชะก็ดีจักได้ยินเสียงเราแต่มิได้เห็นตัวเรา’ เราอันตรธานไปแล้วได้กล่าวคาถานี้ว่าเราเห็นภัยในภพและเห็นภพของสัตว์ผู้แสวงหาที่ ปราศจากภพแล้ว จึงไม่แสวงหาภพอะไรเลย ทั้งไม่ยึด มั่นนันทิ ด้วย

{๕๕๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น พรหมก็ดี พวกพรหมบริษัทก็ดี พวก พรหมปาริสัชชะก็ดีได้เกิดความแปลกประหลาดอัศจรรย์จิตว่า ‘น่าอัศจรรย์นัก

ท่านผู้เจริญ น่าแปลกประหลาดนัก ท่านผู้เจริญ ที่พระสมณโคดมทรงมี ฤทธิ์มากทรงมีอานุภาพมาก ก่อนแต่นี้พวกเราไม่เคยได้เห็น ไม่เคยได้ยิน สมณะหรือพราหมณ์อื่นที่มีฤทธิ์มากมีอานุภาพมากเหมือนอย่างพระสมณ โคดมผู้ทรงเป็นศากยบุตรทรงผนวชแต่ศากยสกุลนี้เลย พระองค์ทรงถอน ภพพร้อมทั้งรากเหง้า แห่งหมู่สัตว์ผู้รื่นรมย์ ยินดี มัวเมาในภพได้แล้วหนอ’

มารเข้าสิงกายพรหม

{๕๕๖} [๕๐๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น มารผู้มีใจบาปได้เข้าสิงกาย พรหมปาริสัชชะผู้หนึ่งแล้วกล่าวกะเราว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ ถ้าท่านรู้ ชัดอย่างนี้ตรัสรู้อย่างนี้ ก็อย่าแนะนำ อย่าแสดงธรรม อย่าทำความยินดี กะพวกสาวกและพวกบรรพชิตเลย ดูก่อนภิกษุ ได้มีมาแล้วสมณะและพราหมณ์ก่อนท่านที่ปฏิญญาว่าเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในโลกสมณะ และพราหมณ์เหล่านั้นได้แนะนำ แสดงธรรม ทำความยินดีกะพวกสาวก และพวกบรรพชิต ครั้นแนะนำ แสดงธรรม ทำความยินดีกะพวกสาวก และพวกบรรพชิตแล้ว เมื่อกายแตกขาดจากลมปราณไป ก็ได้ไปเกิดในหีนกาย ได้มีมาแล้วเหมือนกัน สมณะและพราหมณ์ก่อนท่านผู้ปฏิญญาว่าเป็น

พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าในโลก สมณะและพราหมณ์พวกนั้นไม่แนะนำ ไม่แสดงธรรม ไม่ทำความยินดีกะพวกสาวกและพวกบรรพชิต ครั้นไม่แนะนำ ไม่แสดงธรรม ไม่ทำ ความยินดี กะพวกสาวกและพวกบรรพชิตแล้ว เมื่อ กายแตกขาดจากลมปราณไป ก็ได้ไปเกิดในกายที่ประณีต ดูก่อนภิกษุ เพราะ ฉะนั้น เราขอบอกกะท่านอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ เชิญท่านเป็นผู้มักน้อย ประกอบเนือง ๆ ซึ่งธรรมเป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันอยู่เถิด การไม่พูดเสียได้เป็นการดีแล ท่านอย่าสั่งสอนผู้อื่นเลย’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อมารกล่าวอย่างนี้แล้ว เราจึงกล่าวว่า ‘มาร ผู้มีใจบาปเอ๋ย เรารู้จักท่าน ท่านอย่าเข้าใจว่าพระสมณะไม่รู้จักเรา ท่านเป็น

มาร ท่านจะมีความอนุเคราะห์ด้วยหวังเกื้อกูลจึงกล่าวกะเราอย่างนี้ก็หาไม่ ท่านไม่มีความอนุเคราะห์ด้วยหวังเกื้อกูล จึงกล่าวกะเราอย่างนี้ ท่านมีความคิดว่า ‘พระสมณโคดมจักแสดงธรรมแก่ชนเหล่าใด ชนเหล่านั้นจัก พ้นวิสัยของเราไปเสีย, ดูก่อนมารผู้มีใจบาป ก็สมณะและพราหมณ์เหล่า นั้นมิได้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเลย แต่มาปฏิญญาว่า ‘พวกเราเป็นพระ สัมมาสัมพุทธเจ้า, ส่วนเราแลเป็นสัมมาสัมพุทธะ จึงปฏิญญาว่า ‘เราเป็น สัมมาสัมพุทธะ, ดูก่อนมารผู้มีใจบาป ตถาคตแม้เมื่อแสดงธรรมแก่พวก สาวกก็เป็นเช่นนั้น แม้เมื่อไม่แสดงธรรมแก่พวกสาวกก็เป็นเช่นนั้น ตถาคต แม้เมื่อแนะนำสาวกก็เป็นเช่นนั้น

แม้เมื่อไม่แนะนำพวกสาวกก็เป็นเช่นนั้น นั่นเป็นเพราะเหตุไร เพราะอาสวะทั้งหลายที่เป็นเครื่องทำให้เศร้าหมอง เป็นเครื่องก่อภพใหม่ ยังมีความกระวนกระวาย มีทุกข์เป็นผล เป็นปัจจัยแห่ง ชาติ ชรามรณะต่อไปอันตถาคตละได้แล้ว ตัดรากขาดแล้ว ทำให้เป็นดุจ ตาลยอดด้วนแล้ว ให้ถึงความไม่มีในภายหลัง ให้ไม่เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดา”ไวยากรณภาษิตนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วโดยมารมิได้ขอร้อง และโดยพรหมเชื้อเชิญดังนี้ เพราะฉะนั้นไวยากรณภาษิตนี้จึงมีชื่อว่า ‘พรหมนิมันตนิกสูตร, ฉะนี้แล

จบ พรหมนิมันตนิกสูตรที่ ๙

-----

๑๐. มารตัชชนียสูตร

ว่าด้วยการคุกคามมาร

{๕๕๗} [๕๐๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง ท่านพระมหาโมคคัลลานะอยู่ที่มิคทายวัน ในเภสกลาวัน ใกล้เมืองสุงสุมารคีระ ในแคว้นภัคคะ สมัยนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะจงกรมอยู่ในที่แจ้ง มารผู้มีใจบาป เข้าท้องของท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้วอยู่ในลำไส้ ท่านจึงมีความสงสัย ว่า ‘ท้องของเราดูเหมือนจะหนักๆ เหมือนกระสอบถั่วหมักเพราะเหตุอะไรหนอ” จึงลงจากที่จงกรมแล้วเข้าไปสู่วิหาร นั่งอยู่บนอาสนะที่ปูไว้ ครั้น แล้วได้ใส่ใจไปถึงมารผู้มีใจบาปด้วยอุบายอันแยบคายเฉพาะตน

{๕๕๘} ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้เห็นมารผู้มีใจบาปผู้เข้าไปในท้องแล้วอยู่ในลำไส้แล้ว ครั้นแล้วจึงเรียกว่า “ออกมาเสียเถิด มารเอ๋ย ออกมาเสียเถิด มารเอ๋ย ท่านอย่าเบียดเบียนพระตถาคตและสาวกของพระตถาคตเลย การเบียดเบียนนั้นอย่าได้มีเพื่อความไม่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่ท่านตลอดกาลนานเลย”

ลำดับนั้น มารมีความดำริว่า “สมณะนี้ไม่รู้จักและไม่เห็นเราจึงกล่าวว่า ‘ออกมาเสียเถิด มารเอ๋ย ออกมาเสียเถิด มารเอ๋ย ท่านอย่าเบียดเบียนพระตถาคตและสาวกของพระตถาคตเลย การเบียดเบียนนั้นอย่าได้มีเพื่อความไม่เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่ท่านตลอดกาลนานเลย, แม้สมณะที่เป็นศาสดาของสมณะนี้ยังไม่รู้จักเราได้เร็วไวเลย ก็สมณะที่เป็นสาวกไฉนจักรู้จักเราได้”

ในขณะนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะได้บอกว่า “ดูก่อนมาร เรารู้จักท่านแม้ด้วยเหตุนี้แล ท่านอย่าเข้าใจว่าสมณะนี้ไม่รู้จักเรา ท่านเป็นมาร ท่านมีความดำริว่า ‘สมณะนี้ไม่รู้จักและไม่เห็นเราจึงกล่าวว่า ‘ออกมาเสียเถิด