สิกขาบทที่ ๑ เรื่องภิกษุณีอันเตวาสินีของพระภัททากาปิลานีเถรี เล่ม ๓

๒. อันธการวรรค

สิกขาบทที่ ๑

เรื่องภิกษุณียืนหรือเจรจากับบุรุษสองต่อสองในที่มืด

{๑๘๕} [๘๓๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ชายผู้เป็นญาติของภิกษุณีอันเตวาสินีแห่งพระภัททากาปิลานีเถรีได้ออกจาก หมู่บ้านไปยังพระนครสาวัตถีด้วยกรณียกิจบางอย่าง จึงภิกษุณีนั้นกับชายผู้ เป็นญาตินั้นยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง สองต่อสองในเวลาคํ่ามืด ที่ไม่มีแสงสว่างบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองใน เวลาค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่างเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณียืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสอง ในเวลาค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่าง จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองในเวลา ค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่างเล่า การกระทำของภิกษุณีนั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความ เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๓๙] อนึ่ง ภิกษุณีใดยืนด้วยกันก็ดี เจรจาด้วยกันก็ดี กับบุรุษ สองต่อสอง ในเวลาคํ่ามืด ที่ไม่มีแสงสว่าง เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๑๘๖} [๘๔๐] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า ในเวลาคํ่ามืด ได้แก่ เมื่อดวงอาทิตย์ตกดินแล้ว

คำว่า ไม่มีแสงสว่าง คือ ไม่มีความสว่าง

ที่ชื่อว่า บุรุษ ได้แก่ มนุษย์ผู้ชาย มิใช่ยักษ์ผู้ชาย มิใช่เปรตผู้ชาย มิใช่สัตว์ดิรัจฉานเพศผู้เป็นบุคคลผู้รู้ความ เป็นผู้สามารถจะยืนด้วยกัน เจรจาด้วยกันได้คำว่า กับ คือ ด้วยกัน

คำว่า สองต่อสอง คือ บุรุษหนึ่ง และภิกษุณีหนึ่ง

คำว่า ยืนด้วยกันก็ดี คือ ยืนอยู่ในระยะช่วงแขนของบุรุษ ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

คำว่า เจรจาด้วยกันก็ดีคือยืนเจรจาอยู่ในระยะช่วงแขนของ บุรุษ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ยืนด้วยกัน หรือเจรจาด้วยกัน พ้นระยะช่วงแขน ต้องอาบัติทุกกฎ ยืนด้วยกัน หรือเจรจาด้วยกัน กับยักษ์ผู้ชาย เปรตผู้ชาย บัณเฑาะก์ หรือสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ซึ่งมีร่างกายคล้ายมนุษย์ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๑๘๗} [๘๔๑] ภิกษุณีมีสตรีผู้รู้ความคนใดคนหนึ่งอยู่เป็นเพื่อน ๑ ภิกษุณี ผู้ไม่มุ่งว่าเป็นที่ลับยืนด้วยกันหรือเจรจาด้วยกัน ๑ภิกษุณีผู้ส่งใจไป อื่นยืนด้วยกันหรือเจรจาด้วยกัน ๑ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑

สิกขาบทที่ ๒

เรื่องภิกษุณียืนหรือเจรจากับบุรุษสองต่อสองในที่กำบัง

{๑๘๘} [๘๔๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ชายผู้เป็นญาติของภิกษุณีอันเตวาสินีแห่งพระภัททากาปิลานีเถรีได้ออกจาก หมู่บ้านไปยังพระนครสาวัตถีด้วยกรณียกิจบางอย่าง ครั้งนั้น ภิกษุณีนั้น ทราบแล้วว่า ‘พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามการยืนด้วยกัน เจรจาด้วยกัน กับบุรุษสองต่อสองในเวลาค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่าง’ จึงยืนด้วยกันบ้าง เจรจา ด้วยกันบ้าง กับบุรุษผู้นั้นแลสองต่อสองในสถานที่กำบังบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองใน สถานที่กำบังเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณียืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสอง ต่อสองในสถานที่กำบัง จริงหรือ”