สิกขาบทที่ ๘ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

อนาปัตติวาร

{๒๔๕} [๙๑๕] ภิกษุณีแสดงอานิสงส์แล้วห้าม ๑ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

เรื่องภิกษุณีให้จีวรแก่ชาวบ้านหรือปริพาชกปริพาชิกา

{๒๔๖} [๙๑๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาให้สมณจีวรแก่พวกครูฟ้อนรำบ้างพวกนักฟ้อนรำบ้าง พวกกายกรรมบ้าง พวกเล่นกลบ้าง พวกเล่นกลองบ้าง พร้อมกับสั่งว่า “พวกท่านจงกล่าวสรรเสริญข้าพเจ้าในที่ชุมนุมชน”พวกครูฟ้อนรำก็ดี พวกนักฟ้อนรำก็ดี พวกกายกรรมก็ดี พวกเล่นกลก็ดี พวกเล่นกลองก็ดี ต่างก็กล่าวสรรเสริญภิกษุณีถุลลนันทาในที่ชุมนุมชนว่า “แม่เจ้าถุลลนันทา เป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถแสดงธรรมได้ ท่านทั้งหลาย จงถวายทานแก่แม่เจ้า จงทำบุญแก่แม่เจ้า”บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงให้สมณจีวรแก่ชาวบ้านเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาให้สมณจีวรแก่ชาวบ้าน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ให้สมณจีวรแก่ชาวบ้านเล่าการกระทำของภิกษุณี ถุลลนินทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๙๑๗] อนึ่ง ภิกษุณีใดให้สมณจีวรแก่ชาวบ้านก็ดี แก่ปริพาชกก็ดี แก่ปริชาพิกาก็ดี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๔๗} [๙๑๘] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า ชาวบ้าน ได้แก่ บุคคลผู้ยังครองเรือนอยู่คนใดคนหนึ่ง ที่ชื่อว่า ปริพาชก ได้แก่ บุรุษคนใดคนหนึ่งที่จัดเข้าในจำพวกนักบวช ชาย เว้นภิกษุและสามเณรที่ชื่อว่า ปริพาชิกา ได้แก่ สตรีคนใดคนหนึ่งที่จัดเข้าในจำพวกนักบวช หญิง เว้นภิกษุณี สิกขมานา และสามเณรี

ที่ชื่อว่า สมณจีวร ตรัสหมายถึงผ้าที่ทำกัปปะแล้ว ภิกษุณีให้ผ้านั้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๒๔๘} [๙๑๙] ภิกษุณีให้แก่มารดาบิดา ๑ภิกษุณีให้ยืม ๑ ภิกษุณีผู้ วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีปล่อยให้จีวรกาลผ่านไปโดยหวังว่าจะได้

{๒๔๙} [๙๒๐]“ โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ตระกูลอุปัฏฐากของภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีถุลลนันทาดังนี้ว่า “แม่เจ้าถ้าพวกข้าพเจ้าสามารถ ก็จักถวายจีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์” ครั้นภิกษุณีทั้งหลายจำพรรษาแล้วประสงค์จะแจกจีวรจึงประชุมกันภิกษุณี

ถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีเหล่านั้นว่า“โปรดรอก่อนแม่เจ้าทั้งหลาย

ภิกษุณีสงฆ์ยังมีหวังจะได้จีวร”

ภิกษุณีทั้งหลายได้กล่าวกะภิกษุณีถุลลนันทาว่า“ขอเชิญแม่เจ้าไป

สืบดูให้รู้เรื่องจีวรนั้น”

ทีนั้น ภิกษุณีถุลลนันทาได้เข้าไปยังตระกูลนั้น ครั้นแล้วได้กล่าวกะคน เหล่านั้นว่า “อาวุโสทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงถวายจีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์เถิด”คนในตระกูลนั้นตอบว่า “แม่เจ้า พวกข้าพเจ้ายังไม่สามารถจะถวาย จีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์ได้”

ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลาย บรรดาภิกษุณี ผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไปด้วยหวังว่าจะได้จีวรอันไม่ แน่นอนเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ

ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาได้ทำให้สมัยจีวรกาลล่วงเลยไปด้วย หวังว่าจะได้จีวรอันไม่แน่นอน จริงหรือ”