สิกขาบทที่ ๑ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

มิใช่กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่ากัปปิยภัณฑ์อย่างหนึ่ง ภิกษุณีสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

มิใช่กัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ภิกษุณี สำคัญว่ามิใช่เป็นกัปปิยภัณฑ์ที่เขาถวายไว้เพื่อเป็นมูลค่าปัจจัยอย่างหนึ่ง ... ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๑๓๗} [๗๘๒] ภิกษุณีน้อมกัปปิยภัณฑ์ที่เหลือไปเพื่อปัจจัยอย่างอื่น๑

ภิกษุณีขออนุญาตต่อเจ้าของแล้วน้อมไป ๑ ภิกษุณีมีอันตราย ๑ ภิกษุณี ผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

จบ ปัตตวรรคที่ ๑

๒. จีวรวรรค

สิกขาบทที่ ๑

ว่าด้วยการให้จ่ายค่าผ้าห่มหนา

{๑๓๘} [๗๘๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาเป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถแสดงธรรมได้ ครั้นถึงฤดูหนาว พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงสะพักผ้ากัมพลมีค่ามากเสด็จ

เข้าไปหาภิกษุณีถุลลนันทาถึงสำนัก ครั้นแล้วทรงอภิวาทภิกษุณีถุลลนันทา แล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ภิกษุณีถุลลนันทาได้ชี้แจงท้าวเธอ ผู้ทรงประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งให้ทรงเห็นแจ้ง ให้ทรงสมาทาน ให้ ทรงอาจหาญ ให้ทรงร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว จึงพระเจ้าปเสนทิโกศลอัน ภิกษุณีถุลลนันทาให้ทรงเห็นแจ้ง ให้ทรงสมาทาน ให้ทรงอาจหาญ ให้ ทรงร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้ว ได้ทรงปวารณาภิกษุณีถุลลนันทาว่า “แม่เจ้า ขอท่านได้บอกสิ่งที่ต้องประสงค์มาเถิด”ภิกษุณีถุลลนันทาทูลว่า “ขอถวายพระพร ถ้ามหาบพิตรมีพระราช ประสงค์จะพระราชทานแก่หม่อมฉันไซร้ ขอได้โปรดพระราชทานผ้ากัมพล ผืนนี้เถิด”

จึงพระเจ้าปเสนทิโกศลได้พระราชทานผ้ากัมพลแก่ภิกษุณีถุลลนันทา แล้วเสด็จลุกจากที่ประทับ ทรงอภิวาทภิกษุณีถุลลนันทา กระทำประทักษิณ แล้วเสด็จกลับ

ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีเหล่านี้ จึงได้เป็นคนมักมาก ไม่สันโดษทูลขอผ้ากัมพลต่อองค์พระราชาเล่า” ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน แม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทูลขอผ้ากัมพลต่อองค์พระราชาเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาทูลขอผ้ากัมพลต่อองค์พระราชา จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ทูลขอผ้ากัมพลต่อองค์พระราชาเล่า การกระทำของ ภิกษุณีถุลลนันทานั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่ เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๗๘๔] อนึ่งภิกษุณีผู้จะให้เขาจ่ายผ้าห่มหนา พึงให้จ่ายได้ เพียงราคา ๔ กังสะ เป็นอย่างยิ่ง ถ้าให้จ่ายราคาเกินกว่านั้น เป็น นิสสัคคิยปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๑๓๙} [๗๘๕] ที่ชื่อว่า ผ้าห่มหนา ได้แก่ ผ้าชนิดใดชนิดหนึ่งที่ใช้ห่มใน ฤดูหนาว

คำว่า ผู้จะให้เขาจ่าย คือ ผู้จะออกปากขอ

คำว่า พึงให้จ่ายได้เพียงราคา ๔ กังสะ เป็นอย่างยิ่ง ความว่า พึง ให้จ่ายผ้ามีราคา ๑๖ กหาปณะได้

คำว่า ถ้าให้จ่ายราคาเกินกว่านั้น ความว่า ภิกษุณีขอผ้ามีราคาเกิน กว่านั้น เป็นทุกกฎในเพราะประโยคที่ขอ เป็นนิสสัคคีย์เพราะได้ผ้ามา คือ เป็นของจำต้องสละแก่สงฆ์ แก่คณะ หรือแก่ภิกษุณีรูปหนึ่งดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลผ้าเป็นนิสสัคคีย์นั้นอันภิกษุณีพึงสละอย่างนี้

วิธีสละ

สละแก่สงฆ์

ภิกษุณีนั้นพึงเข้าไปหาสงฆ์ ...

‘แม่เจ้า ผ้าห่มหนาผืนนี้ของข้าพเจ้า มีราคาสูงเกิน ๔ กังสะ ขอได้ มา เป็นนิสสิคคีย์ ข้าพเจ้าสละผ้าห่มหนาผืนนี้แก่สงฆ์ ... สงฆ์พึงให้ผ้าห่ม หนาผืนนี้แก่ภิกษุณีชื่อนี้’

สละแก่คณะ

ภิกษุณีนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุณีหลายรูป ... แม่เจ้าทั้งหลายพึงให้ผ้าห่ม หนาผืนนี้แก่ภิกษุณีชื่อนี้’

สละแก่ภิกษุณีรูปหนึ่ง

ภิกษุณีนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุณีรูปหนึ่ง ... ‘ดิฉันให้ผ้าห่มหนาผืนนี้แก่ แม่เจ้า’

บทภาชนีย์

ติกนิสสัคคิยปาจิตตีย์

{๑๔๐} [๗๘๖] ผ้าห่มหนามีราคาเกิน ๔ กังสะ ภิกษุณีสำคัญว่าเกิน ให้เขา จ่าย เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ผ้าห่มหนามีราคาเกิน ๔ กังสะ ภิกษุณีสงสัย ให้เขาจ่าย เป็น นิสสัคคิยปาจิตตีย์ผ้าห่มหนามีราคาเกิน ๔ กังสะ ภิกษุณีสำคัญว่าหย่อนกว่า ให้เขา จ่าย เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์

ทุกทุกกฏ

ผ้าห่มหนามีราคาหย่อนกว่า ๔ กังสะ ภิกษุณีสำคัญว่าเกิน ให้เขา จ่าย ต้องอาบัติทุกกฏ

ผ้าห่มหนามีราคาหย่อนกว่า ๔ กังสะ ภิกษุณีสงสัย ให้เขาจ่าย ต้อง อาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ผ้าห่มหนามีราคาหย่อนกว่า ๔ กังสะ ภิกษุณีสำคัญว่าหย่อนกว่า ให้ เขาจ่าย ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๑๔๑} [๗๘๗] ภิกษุณีให้เขาจ่ายผ้าห่มหนามีราคา ๔ กังสะเป็นอย่างยิ่ง ๑ ให้เขาจ่ายผ้าห่มหนามีราคาหย่อนกว่า ๔ กังสะ ๑ ให้ญาติจ่าย ๑ ให้คน ปวารณาจ่าย ๑ ให้เขาจ่ายเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ๑ จ่ายมาด้วยทรัพย์ของ ตน ๑ ทายกประสงค์ให้จ่ายผ้าห่มหนามีราคาแพงแต่ภิกษุณีให้จ่ายผ้า ห่มหนามีราคาถูก ๑ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑

สิกขาบทที่ ๒

ว่าด้วยการให้จ่ายค่าผ้าห่มบาง

{๑๔๒} [๗๘๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณพระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทาเป็นพหูสูต เป็นคนช่างพูด องอาจ สามารถแสดงธรรมได้