arnon.world

พระอภิธรรมปิฎก ยมก · สัจจยมก

อุปาทวาร เล่ม ๓๘

Text layerBuddha’s wordsItems ๘๓๓–๙๑๘ (Royal Thai)3/6 in สัจจยมก4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระอภิธรรมปิฎก ยมก สัจจยมก อุปาทวาร (Royal Thai Volume 38 · Mahachula Volume 38 · Mahamakut Volume 82 · Chaloem Phrakiat Volume 38)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 38, pp. 418–459

Page 418

๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

{๘๓๓} [๒๗] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาในปวัตติกาล แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งตัณหาปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๘๓๔} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากมรรคในปวัตติกาล แต่มัคคสัจย่อมเกิดขึ้น

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาในปวัตติกาล คำว่า อุปปาทขณะ ขณะเกิด หมายถึง ช่วงระยะที่เกิดหรือกำลังเกิดแห่งจิตดวงหนึ่ง ๆ ซึ่งจัดแบ่งเป็นอุปปาทขณะ ฐิติขณะ (ขณะดำรงอยู่) และ ภังคขณะ (ขณะดับ) คำว่า จิตที่วิปปยุตจากตัณหา หมายถึงจิตที่ปราศจากตัณหา คือไม่ประกอบด้วยโลภะ หรือจิตทั้งหมดที่เว้นจากโลภมูลจิต ๘ ดวง คำว่า ปวัตติกาล กาลที่เป็นไปอยู่ หมายถึงช่วงระยะเวลาที่ดำรงอยู่ท่ามกลางระหว่างกาลทั้ง ๒ คือ ปฏิสนธิกาล กาลที่ปฏิสนธิหรือช่วงระยะแรกเกิด และ จุติกาล กาลที่จุติหรือช่วงระยะเคลื่อนหายตายจากไป
  2. ๒ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา หมายถึงในขณะที่โลภมูลจิตเกิดขึ้น
  3. ๓จิตที่วิปปยุตจากมรรค หมายถึงจิตทั้งหมด ยกเว้นมรรคจิต ๔ ดวง
Page 419

แก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคในปัญจโวการภูมิ

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจย่อมเกิดขึ้น และทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคในปัญจโวการภูมิ{๘๓๕} [๒๘] อนุ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. หามิได้

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. หามิได้

อนุโลมโอกาส

{๘๓๖} [๒๙] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ในอุปปาทขณะแห่งมรรค หมายถึงในขณะที่มรรคจิตเกิดขึ้น
Page 420

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๘๓๗} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอบายภูมิอสัญญสัตตภูมิแต่มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิที่เหลือปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๘๓๘} [๓๐] อนุ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอบายภูมิ แต่มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิที่เหลือปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุโลมปุคคโลกาส

{๘๓๙} [๓๑] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมทุยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ? ...

(คำที่กำหนดว่า แก่บุคคลใด และว่า แก่บุคคลใดในภูมิใด พึงจำแนกให้พิสดารเช่นเดียวกัน)

Page 421

ปัจจนีกบุคคล

{๘๔๐} [๓๖<*>] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น

วิ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นซึ่งกำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาในปวัตติกาล แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ{๘๔๑} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตในอรูปภูมิ แต่มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งผลจิตในอรูปภูมิปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นซึ่งกำลังเกิดอยู่ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากมรรคในปวัตติกาล แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลในอุปปาทขณะแห่งผลจิตในอรูปภูมิ

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. [๓๒] - ผู้รวบรวม
Page 422

{๘๔๒} [๓๓] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิต แต่มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาและจิตที่วิปปยุตจากมรรคแก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ แก่อสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากมรรคและจิตที่วิปปยุตจากตัณหา แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ แก่อสัญญสัตตบุคคล

ปัจจนีกโอกาส

{๘๔๓} [๓๔] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ย่อมเกิดขึ้น

{๘๔๔} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

Page 423

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. ย่อมเกิดขึ้น

{๘๔๕} [๓๕] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอบายภูมิ แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๘๔๖} [๓๖] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นซึ่งกำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาในปวัตติกาล แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด

Page 424

ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ

{๘๔๗} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตในอรูปภูมิ แต่มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งผลจิตในอรูปภูมิปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นซึ่งกำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากมรรคในปวัตติกาล แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งผลจิตในอรูปภูมิ{๘๔๘} [๓๗] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใดมัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิต แต่มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาและจิตที่วิปปยุตจากมรรค แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ แก่อสัญญสัตตบุคคล

Page 425

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากมรรคและจิตที่วิปปยุตจากตัณหา แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ แก่อสัญญสัตตบุคคล

๒. อตีตวาร

อนุโลมบุคคล

{๘๔๙} [๓๘] อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๘๕๐} อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ตรัสรู้แล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ (อนภิสเมตาวีนํ) หมายถึงผู้ยังไม่ได้บรรลุความรู้ยิ่งกล่าวคือการรู้แจ้งอริยสัจ ๔ ผู้ตรัสรู้แล้ว (อภิสเมตาวีนํ) หมายถึงผู้รู้แจ้งอริยสัจ ๔ แล้ว (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๕๗)
Page 426

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ...

วิ. ถูกแล้ว

{๘๕๑} [๓๙] อนุ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ตรัสรู้แล้วปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ...

วิ.ถูกแล้ว

อนุโลมโอกาส

{๘๕๒} [๔๐] อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด ...

(แม้คำที่กำหนดว่า ในภูมิใด เหมือนกันทุกบท เหตุเครื่องทำให้ต่างกันในรูปแบบเป็นเหมือนกับคำว่า ในภูมิใด ในหนหลัง)

อนุโลมปุคคโลกาส

{๘๕๓} [๔๑] อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใดสมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่อสัญญสัตตบุคคล แต่สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้

Page 427

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ...

วิ. ถูกแล้ว

{๘๕๔} อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่บุคคลซึ่งยังไม่ได้ตรัสรู้ แก่อสัญญสัตตบุคคล แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ตรัสรู้แล้วปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ...

วิ. ถูกแล้ว

{๘๕๕} [๔๒] อนุ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่ออกุศลจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่บุคคลซึ่งยังไม่ได้ตรัสรู้ แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ตรัสรู้แล้วปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ...

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกบุคคล

{๘๕๖} [๔๓] อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

Page 428

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ...

วิ. ไม่มี

{๘๕๗} อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

{๘๕๘} [๔๔] อนุ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปัจจนีกโอกาส

{๘๕๙} [๔๕] อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด ...

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๘๖๐} [๔๖] อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

Page 429

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่อสัญญสัตตบุคคล แต่ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส{๘๖๑} อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น

วิ. มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่บุคคลที่ยังไม่ได้ตรัสรู้ แก่อสัญญสัตตบุคคล แต่ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส{๘๖๒} [๔๗] อนุ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่ออกุศลจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่บุคคลที่ยังไม่ได้ตรัสรู้ แต่

Page 430

สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แก่อสัญญสัตตบุคคล

๓. อนาคตวาร

อนุโลมบุคคล

{๘๖๓} [๔๘] อนุ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใดแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจจักเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นนอกนี้ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ...

วิ. ถูกแล้ว

{๘๖๔} อนุ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ และแก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด อนึ่ง บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค ทุกขสัจจักเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ...

Page 431

วิ. ถูกแล้ว

{๘๖๕} [๔๙] อนุ. สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่ปุถุชนเหล่านั้น แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่ปุถุชนเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค สมุทยสัจจักเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ อนึ่ง บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรคมัคคสัจจักเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น

อนุโลมโอกาส

{๘๖๖} [๕๐] อนุ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นในภูมิใด ...

อนุโลมปุคคโลกาส

{๘๖๗} [๕๑] อนุ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นในภูมินั้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แก่อสัญญสัตตบุคคลแต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจจักเกิดขึ้น

Page 432

และสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ...

วิ. ถูกแล้ว

{๘๖๘} อนุ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจจักเกิดขึ้นในภูมินั้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคแก่อาปายิกบุคคล แก่อสัญญสัตตบุคคล แต่มัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด อนึ่ง บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค ทุกขสัจจักเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านันในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๘๖๙} [๕๒] อนุ. สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอาปายิกบุคคลและปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จักได้เฉพาะมรรค

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อาปายิกบุคคล หมายถึงบุคคลผู้เกิดอยู่ในอบายภูมิ ๔
Page 433

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ อนึ่ง บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค มัคคสัจจักเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น

ปัจจนีกบุคคล

{๘๗๐} [๕๓] อนุ. ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรคแก่พระอรหันต์ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นแต่ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต{๘๗๑} อนุ. ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต หมายถึงผู้กำลังตาย (ปัจฉิมจิต จิตสุดท้าย หรือจุติจิต)
Page 434

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรคแก่พระอรหันต์ และเหล่าบุคคลซึ่งเป็นปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต{๘๗๒} [๕๔] อนุ. สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรคผู้เป็นพระอรหันต์ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่เหล่าบุคคลซึ่งเป็นปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์

ปัจจนีกโอกาส

{๘๗๓} [๕๕] อนุ. ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ...

Page 435

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๘๗๔} [๕๖] อนุ. ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นแก่ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แก่อสัญญสัตตบุคคล แต่ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต{๘๗๕} อนุ. ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นแก่ท่านผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าบุคคลซึ่งเป็นปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรค แก่บุคคลเหล่านั้นผู้เป็นอาปายิกบุคคล เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่ทุกขสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้น และทุกขสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียง ด้วยปัจฉิมจิต

Page 436

{๘๗๖} [๕๗] อนุ. สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใดสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นแต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอปายิกบุคคลและเป็นปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

๔. ปัจจุปปันนาตีตวาร

อนุโลมบุคคล

{๘๗๗} [๕๘] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

Page 437

วิ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล{๘๗๘} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล{๘๗๙} [๕๙] อนุ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

Page 438

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในภังคขณะแห่งตัณหา ในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

อนุโลมโอกาส

{๘๘๐} [๖๐] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด ...

(คำที่กำหนดว่า ในภูมิใด เหมือนกันทั้งหมด)

อนุโลมปุคคโลกาส

{๘๘๑} [๖๑] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาส ในอุปปาทขณะแห่งอุปปัตติจิต แก่ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมินอกนี้ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ในอุปปาทขณะแห่งอุปปัตติจิต หมายถึงในขณะที่ปฏิสนธิจิตเกิดขึ้น
Page 439

วิ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล{๘๘๒} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาส ในอุปปาทขณะแห่งอุปปัตติจิต แก่ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล แก่ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล{๘๘๓} [๖๒] อนุ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ

Page 440

นั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น

วิ. มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

ปัจจนีกบุคคล

{๘๘๔} [๖๓] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ไม่มี

{๘๘๕} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิต ในอรูปภูมิ แต่มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล

Page 441

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล{๘๘๖} [๖๔] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ แต่มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

Page 442

ปัจจนีกโอกาส

{๘๘๗} [๖๕] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ...

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๘๘๘} [๖๖] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในภังคขณะแห่งอุปปัตติจิต ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในอุปปาทขณะแห่งอุปปัตติจิต แก่ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในภังคขณะแห่งอุปปัตติจิต ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ{๘๘๙} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิต

Page 443

และผลจิตในอรูปภูมิ แต่มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในภังคขณะแห่งอุปปัตติจิต ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในอุปปาทขณะแห่งอุปปัตติจิต ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว และทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในภังคขณะแห่งอุปปัตติจิต ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ{๘๙๐} [๖๗] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ได้ตรัสรู้แล้วในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แต่มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

Page 444

วิ. มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ ผู้ยังไม่ได้ตรัสรู้ในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

๕. ปัจจุปปันนานาคตวาร

อนุโลมบุคคล

{๘๙๑} [๖๘] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันตัในอุปปาทขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่นอกนี้ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักเกิดขึ้น และทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล

Page 445

{๘๙๒} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต และแก่เหล่าปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้น และแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล{๘๙๓} [๖๙] อนุ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้เฉพาะมรรค สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่ปุถุชนเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่ปุถุชนเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะมรรค สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

Page 446

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้จักได้เฉพาะมรรคในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

อนุโลมโอกาส

{๘๙๔} [๗๐] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด ...

(แม้คำที่กำหนดว่า ในภูมิใด พึงทำเหมือนกันกับคำที่กำหนดว่า แก่บุคคลใดในภูมิใด)

อนุโลมปุคคโลกาส

{๘๙๕} [๗๑] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แก่ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมินอกนี้ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล

Page 447

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักเกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล

{๘๙๖} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต แก่อาปายิกบุคคล แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล และแก่ผู้กำลังเข้าถึงอบายภูมิ อสัญญสัตตภูมิ แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่น ผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะ

Page 448

อรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล

{๘๙๗} [๗๒] อนุ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอาปายิกบุคคลและปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคในอุปปาทขณะแห่งตัณหาแต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นซึ่งจักได้เฉพาะมรรคในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้จักได้เฉพาะมรรคในอุปปาทขณะแห่งตัณหา

ปัจจนีกบุคคล

{๘๙๘} [๗๓] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตใน

Page 449

อรูปภูมิ แต่สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้น ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้นในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ{๘๙๙} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต และแก่ปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ

Page 450

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต และแก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต และแก่ปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ{๙๐๐} [๗๔] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้น และมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่ปุถุชนเหล่านั้นก็หาไม่

Page 451

มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่แก่ผู้เข้านิโรธสมาบัติ และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

ปัจจนีกโอกาส

{๙๐๑} [๗๕] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ...

ปัจจนีกปุคคโลกาส

{๙๐๒} [๗๖] อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังจุติจากจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและสุมทยสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้น ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แก่บุคคลซึ่งกำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นใน

Page 452

อุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แก่ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้น ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ และแก่ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ

{๙๐๓} อนุ. ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในภังคขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ แต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต แก่อาปายิกบุคคล แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ และแก่ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในอุปปาทขณะแห่งจิต แก่อาปายิกบุคคล แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังเกิดอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล และแก่ผู้กำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและทุกขสัจก็

Page 453

ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในภังคขณะแห่งอรหัตตมรรคจิต แก่พระอรหันต์ในภังคขณะแห่งจิต แก่อาปายิกบุคคล แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคซึ่งกำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิตในอรูปภูมิ และแก่ผู้กำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ

{๙๐๔} [๗๗] อนุ. สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น และแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ แต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นและมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอาปายิกบุคคลและแก่เหล่าปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคในอุปปาทขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรคในภังคขณะแห่งตัณหาในเมื่อจิตที่วิปปยุตจากตัณหาเป็นไปอยู่ และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

Page 454

๖. อตีตานาคตวาร

อนุโลมบุคคล

{๙๐๕} [๗๘] อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นนอกนี้ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น

วิ. ถูกแล้ว

{๙๐๖} อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ และแก่เหล่าปุถุชนที่จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ...

วิ. ถูกแล้ว

{๙๐๗} [๗๙] อนุ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

Page 455

วิ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ และแก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรค แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ...

วิ. ถูกแล้ว

อนุโลมโอกาส

{๙๐๘} [๘๐] อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด ...

อนุโลมปุคคโลกาส

{๙๐๙} [๘๑] อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตต มรรคในลำดับแห่งจิตใด แก่บุคคลเหล่านั้นในลำดับแห่งจิตนั้น และแก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและสมุทยสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๔ มีขันธ์ ๕ นอกนี้ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. สมุทยสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส แต่ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่

Page 456

สมุทยสัจจักเกิดขึ้นและทุกขสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๔ มีขันธ์ ๕ นอกนี้

{๙๑๐} อนุ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรค แก่อาปายิกบุคคล แก่ผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล แต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น และแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส แต่ทุกขสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นและทุกขสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรค

{๙๑๑} [๘๒] อนุ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคและแก่อาปายิกบุคคลแต่มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่ง

Page 457

จิตใด สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็จักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรคปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แต่สมุทยสัจเคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ บุคคลเหล่าใดจักได้เฉพาะอรหัตตมรรคในลำดับแห่งจิตใด มัคคสัจจักเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นและแก่บุคคลเหล่าอื่นผู้จักได้เฉพาะมรรค

ปัจจนีกบุคคล

{๙๑๒} [๘๓] อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ.ไม่มี

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

{๙๑๓} อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ.เคยเกิดขึ้นแล้ว

Page 458

{๙๑๔} [๘๔] อนุ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ไม่มี

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

ปัจจนีกโอกาส

{๙๑๕} [๘๕] อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด ...

ปัจจนีกปุคคโสกาส

{๙๑๖} [๘๖] อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. จักเกิดขึ้น

ปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. เคยเกิดขึ้นแล้ว

{๙๑๗} อนุ. ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ.จักเกิดขึ้น

ปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด ทุกขสัจไม่เคยเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ.เคยเกิดขึ้นแล้ว

Page 459

{๙๑๘} [๘๗] อนุ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลใดในภูมิใด มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นในภูมินั้นหรือ ?

วิ. สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสในเมื่อจิตดวงที่ ๒ เป็นไปอยู่ แต่มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและมัคคสัจก็จักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคลปฏิ. หรือว่ามัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ?

วิ. มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค แก่พระอรหันต์ แก่เหล่าปุถุชนผู้จักไม่ได้เฉพาะมรรคและแก่อาปายิกบุคคล แต่สมุทยสัจไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มัคคสัจจักไม่เกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้นผู้เป็นอสัญญสัตตบุคคล

จบ อุปปาทวาร

๒. ปวัตติวาร ๒. นิโรธวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

{๙๑๙} [๘๘] อนุ. ทุกขสัจของบุคคลใดย่อมดับไป สมุทยสัจของบุคคลนั้นย่อมดับไปหรือ ?

วิ. ทุกขสัจของบุคคลเหล่านั้นผู้กำลังจุติอยู่ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาในปวัตติกาลย่อมดับไป แต่สมุทยสัจของบุคคลเหล่านั้น

End of อุปาทวาร