นิทเทสวาร เล่ม ๓๘

สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่สัจจะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่มรรคหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทัยไม่ใช่สัจจะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกข์หรือ ? ...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะ ไม่ใช่มรรคหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่นิโรธไม่ใช่สัจจะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกข์หรือ ? ...

สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่มรรคหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่สัจจะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกข์หรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่สัจจะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่สมุทัยหรือ ?

สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่สัจจะหรือ ? สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่นิโรธหรือ ?

จบ ปัณณัตติอุทเทสวาร

๑. ปัณณัตติวารนิทเทส

๑. ปทโสธนวาร

อนุโลม

{๘๒๕} [๑๐] อนุโลมปุจฉา ทุกข์คือทุกขสัจหรือ ?

วิสัชนา ถูกแล้ว

ปฏิโลมปุจฉา ทุกขสัจคือทุกข์หรือ ?

วิ. เว้นทุกข์ทางกาย ทุกข์ทางใจเสียแล้ว ทุกขสัจที่เหลือเป็นทุกขสัจ แต่ไม่ใช่ทุกข์ ทุกข์ทางกาย ทุกข์ทางใจเป็นทุกข์ด้วย เป็นทุกขสัจด้วยอนุ. สมุทัยคือสมุทยสัจหรือ ?

วิ. เว้นสมุทยสัจเสียแล้ว สมุทัยที่เหลือเป็นสมุทัย แต่ไม่ใช่สมุทยสัจ สมุทยสัจเป็นสมุทัยด้วย เป็นสมุทยสัจด้วยปฏิ. สมุทยสัจคือสมุทัยหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. นิโรธคือนิโรธสัจหรือ ?

วิ. เว้นนิโรธสัจเสียแล้ว นิโรธที่เหลือเป็นนิโรธ แต่ไม่ใช่นิโรธสัจ นิโรธสัจเป็นนิโรธด้วย เป็นนิโรธสัจด้วยปฏิ. นิโรธสัจคือนิโรธหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. มรรคคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. เว้นมัคคสัจเสียแล้ว มรรคที่เหลือเป็นมรรค แต่ไม่ใช่มัคคสัจมัคคสัจเป็นมรรคด้วย เป็นมัคคสัจด้วย

ปฏิ. มัคคสัจคือมรรคหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปัจจนีกะ

{๘๒๖} [๑๑] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่ทุกข์สัจหรือ ?

วิ. เว้นทุกข์ทางกาย ทุกข์ทางใจเสียแล้ว ทุกขสัจที่เหลือไม่ใช่ทุกข์ แต่เป็นทุกขสัจ เว้นทุกข์และทุกขสัจเสียแล้ว ทุกข์ที่เหลือไม่ใช่ทุกข์และไม่ใช่ทุกขสัจ

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกขสัจไม่ใช่ทุกข์หรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทัยไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทยสัจไม่ใช่สมุทัยหรือ ?

วิ. เว้นสมุทยสัจเสียแล้ว สมุทัยที่เหลือไม่ใช่สมุทยสัจ แต่เป็นสมุทัย เว้นสมุทัยและสมุทยสัจเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่สมุทัยและไม่ใช่สมุทยสัจอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่นิโรธไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่นิโรธสัจไม่ใช่นิโรธหรือ ?

วิ. เว้นนิโรธสัจเสียแล้ว นิโรธที่เหลือไม่ใช่นิโรธสัจ แต่เป็นนิโรธ เว้นนิโรธและนิโรธสัจเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่นิโรธและไม่ใช่นิโรธสัจอนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไมใช่มัคคสัจไม่ใช่มรรคหรือ ?

วิ. เว้นมัคคสัจเสียแล้ว มรรคที่เหลือไมใช่มัคคสัจ แต่เป็นมรรค เว้นมรรคและมัคคสัจเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่มรรคและไม่ใช่มัคคสัจ

๒. ปทโสธนมูลจักกวาร

อนุโลม

{๘๒๗} [๑๒] อนุ. ทุกข์คือทุกขสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัจจะคือสมุทยสัจหรือ ?

วิ. สมุทยสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นสมุทยสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่สมุทยสัจอนุ. ทุกข์คือทุกขสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัจจะคือนิโรธสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. มัคคสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นมัคคสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่มัคคสัจ[๑๓] อนุ. สมุทัยคือสมุทยสัจหรือ ?

วิ. เว้นสมุทยสัจเสียแล้ว สมุทัยที่เหลือเป็นสมุทัย แต่ไม่ใช่สมุทยสัจ สมุทยสัจเป็นสมุทัยด้วย เป็นสมุทยสัจด้วยปฏิ. สัจจะคือทุกขสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือนิโรธสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. มัคคสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นมัคคสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่มัคคสัจ

[๑๔] อนุ. นิโรธคือนิโรธสัจหรือ ?

วิ. เว้นนิโรธสัจเสียแล้ว นิโรธที่เหลือเป็นนิโรธ แต่ไม่ใช่นิโรธสัจ นิโรธสัจเป็นนิโรธด้วย เป็นนิโรธสัจด้วยปฏิ. สัจจะคือทุกขสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือสมุทยสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. มัคคสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นมัคคสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่มัคคสัจ[๑๕] อนุ. มรรคคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. เว้นมัคคสัจเสียแล้ว มรรคที่เหลือเป็นมรรค แต่ไม่ใช่มัคคสัจ มัคคสัจเป็นมรรคด้วย เป็นมัคคสัจด้วยปฏิ. สัจจะคือทุกขสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือสมุทยสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือนิโรธสัจหรือ ?

วิ. นิโรธสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นนิโรธสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่นิโรธสัจ

ปัจจนีกะ

{๘๒๘} [๑๖] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ?

วิ. เว้นทุกข์ทางกาย ทุกข์ทางใจเสียแล้ว ทุกขสัจที่เหลือไม่ใช่ทุกข์เป็นแต่ทุกขสัจ เว้นทุกข์และทุกขสัจเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่ทุกข์และไม่ใช่ทุกขสัจ

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ?

วิ. เว้นทุกข์ทางกาย ทุกข์ทางใจเสียแล้ว ทุกขสัจที่เหลือไม่ใช่ทุกข์เป็นแต่ทุกขสัจ เว้นทุกข์และทุกขสัจเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่ทุกข์และไม่ใช่ทุกขสัจปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะ ไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

[๑๗] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทัยไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทัยไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

[๑๘] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่นิโรธไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไมใช่สัจจะไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

[๑๙] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไมใช่มรรคไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะ ไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะ ไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

๓. สุทธสัจจวาร

อนุโลม

{๘๒๙} [๒๐] อนุ. ทุกข์คือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัจจะคือทุกขสัจหรือ ?

วิ. ทุกขสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นทุกขสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่ทุกขสัจอนุ. สมุทัยคือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

อนุ. นิโรธคือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

อนุ. มรรคคือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัจจะคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. มัคคสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นมัคคสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่มัคคสัจ

ปัจจนีกะ

{๘๓๐} [๒๑] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นทุกข์เสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่ทุกข์ เป็นแต่สัจจะ เว้นทุกข์และสัจจะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่ทุกข์และไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทัยไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นสมุทัยเสียแล้ว ...

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่นิโรธไมใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นนิโรธเสียแล้ว ...

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นมรรคเสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่มรรค เป็นแต่สัจจะ เว้นมรรคและสัจจะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่มรรคและไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

๔. สุทธสัจจมูลจักกวาร

อนุโลม

{๘๓๑} [๒๒] อนุ. ทุกข์คือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัจจะคือสมุทยสัจหรือ ?

วิ. สมุทยสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นสมุทยสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่สมุทยสัจอนุ. ทุกข์คือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

ปฏิ. สัจจะคือนิโรธสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือมัคคสัจหรือ ?

วิ. มัคคสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นมัคคสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะแต่ไม่ใช่มัคคสัจอนุ. สมุทัยคือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

อนุ. นิโรธคือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

อนุ. มรรคคือสัจจะหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

ปฏิ. สัจจะคือทุกขสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือสมุทยสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สัจจะคือนิโรธสัจหรือ ? ...

วิ. นิโรธสัจเป็นสัจจะด้วย เป็นนิโรธสัจด้วย สัจจะที่เหลือเป็นสัจจะ แต่ไม่ใช่นิโรธสัจ

ปัจจนีกะ

{๘๓๒} [๒๓] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นทุกข์เสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่ทุกข์ เป็นแต่สัจจะ เว้นทุกข์และสัจจะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ใช่ทุกข์และไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นทุกข์เสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่ทุกข์ เป็นแต่สัจจะ เว้นทุกข์และสัจจะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ใช่ทุกข์และไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ? ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่มัคคสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

[๒๔] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สมุทัยไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นสมุทัยเสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่สมุทัย เป็นแต่สัจจะ เว้นสมุทัยและสัจจะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ใช่สมุทัยและไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ? ...

[๒๕] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่นิโรธไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นนิโรธเสียแล้ว ...

[๒๖] อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นมรรคเสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่มรรค เป็นแต่สัจจะ เว้นมรรคและสัจจะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่มรรคและไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะ ไม่ใช่ทุกขสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

อนุ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่มรรคไม่ใช่สัจจะหรือ ?

วิ. เว้นมรรคเสียแล้ว สัจจะที่เหลือไม่ใช่มรรค เป็นแต่สัจจะ เว้นมรรคและสัจจะเสียแล้ว สภาวธรรมที่เหลือไม่ใช่มรรคและไม่ใช่สัจจะปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่สมุทยสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว ...

ปฏิ. สภาวธรรมที่ไม่ใช่สัจจะไม่ใช่นิโรธสัจหรือ ?

วิ. ถูกแล้ว

จบ ปัณณัตตินิทเทสวาร

๒. ปวัตติวาร ๑. อุปปาทวาร

๑. ปัจจุปปันนวาร

อนุโลมบุคคล

{๘๓๓} [๒๗] อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากตัณหาในปวัตติกาล แต่สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นและสมุทยสัจก็ย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งตัณหาปฏิ. หรือว่าสมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้น ?

วิ. ถูกแล้ว

{๘๓๔} อนุ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลใด มัคคสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลนั้นหรือ ?

วิ. ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นผู้กำลังเกิดอยู่ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตที่วิปปยุตจากมรรคในปวัตติกาล แต่มัคคสัจย่อมเกิดขึ้น