เอกกมาติกา เล่ม ๓๖

๑. จักขุนทรีย์ ๒. โสตินทรีย์

๓. ฆานินทรีย์ ๔. ชิวหินทรีย์

๕. กายินทรีย์ ๖. มนินทรีย์

๗. อิตถินทรีย์ ๘. ปุริสินทรีย์

๙. ชีวิตินทรีย์ ๑๐. สุขินทรีย์

๑๑. ทุกขินทรีย์ ๑๒. โสมนัสสินทรีย์

๑๓. โทมนัสสินทรีย์ ๑๔. อุเปกขินทรีย์

๑๕. สัทธินทรีย์ ๑๖. วิริยินทรีย์

๑๗. สตินทรีย์ ๑๘. สมาธินทรีย์

๑๙. ปัญญิญทรีย์ ๒๐. อนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์

๒๑. อัญญินทรีย์ ๒๒. อัญญาตาวินทรีย์

การบัญญัติสภาวธรรมที่เป็นใหญ่ว่าอินทรีย์มี ๒๒ เท่านี้

๖. ปุคคลบัญญัติ

{๗} [๗] การบัญญัติจำพวกของบุคคลว่าบุคคล มีเท่าไร

บุคคล ๑ จำพวก คือ

๑. บุคคลผู้เรียกว่าสมยวิมุตตะ (ผู้หลุดพ้นแล้วในสมัย

๒. บุคคลผู้เรียกว่าอสมยวิมุตตะ (ผู้มิใช่หลุดพ้นแล้วในสมัย)

๓. บุคคลผู้มีกุปปธรรม (ผู้มีธรรมอันกำเริบ)

๔. บุคคลผู้มีอกุปปธรรม (ผู้มีธรรมอันไม่กำเริบ)

๕. บุคคลผู้มีปริหานธรรม (ผู้มีธรรมอันเสื่อมได้)

๖. บุคคลผู้มีอปริหานธรรม (ผู้มีธรรมอันไม่เสื่อม)

๗. บุคคลผู้เรียกว่าเจตนาภัพพะ (ผู้จะไม่เสื่อมถ้ามีความตั้งใจ)

๘. บุคคลผู้เรียกว่าอนุรักขนาภัพพะ (ผู้จะไม่เสื่อมถ้ามีความตามรักษา)

๙. บุคคลผู้เรียกว่าปุถุชน (ผู้หนาด้วยกิเลส)

๑๐. บุคคลผู้เรียกว่าโคตรภู (ผู้ข้ามโคตรปุถุชน)

๑๑. บุคคลผู้เรียกว่าภยูปรตะ (ผู้งดเว้นบาปเพราะกลัวภัย)

๑๒. บุคคลผู้เรียกว่าอภยูปรตะ (ผู้งดเว้นบาปมิใช่เพราะกลัวภัย)

๑๓. บุคคลผู้เรียกว่าภัพพาคมนะ (ผู้ควรแก่การบรรลุมรรคผล)

๑๔. บุคคลผู้เรียกว่าอภัพพาคมนะ(ผู้ไม่ควรแก่การบรรลุมรรคผล)

๑๕. บุคคลผู้เรียกว่านิยตะ (ผู้มีคติแน่นอน)

๑๖. บุคคลผู้เรียกว่าอนิยตะ (ผู้มีคติไม่แน่นอน)

๑๗. บุคคลผู้เรียกว่าปฏิปันนกะ (ผู้ปฏิบัติเพื่อบรรลุผล)

๑๘. บุคคลผู้เรียกว่าผเลฐิตะ (ผู้ดำรงอยู่ในผล)

๑๙. บุคคลผู้เรียกว่าสมสีสี (ผู้สิ้นอาสวะพร้อมกับสิ้นชีวิต)

๒๐. บุคคลผู้เรียกว่าฐิตกัปปี(ผู้มีกัปดำรงอยู่ตราบที่ยังไม่บรรลุผล)

๒๑. บุคคลผู้เรียกว่าอริยะ (ผู้ไกลกิเลส)

๒๒. บุคคลผู้เรียกว่าอนริยะ (ผู้ไม่ไกลกิเลส)

๒๓. บุคคลผู้เรียกว่าเสขะ (ผู้ยังต้องศึกษาไตรสิกขา)

๒๔. บุคคลผู้เรียกว่าอเสขะ (ผู้สำเร็จการศึกษาไตรสิกขา)

๒๕. บุคคลผู้ทั้งมิใช่เรียกว่าเสขะและมิใช่เรียกว่าอเสขะ

๒๖. บุคคลผู้เรียกว่าเตวิชชะ (ผู้ได้วิชชา ๓)

๒๗. บุคคลผู้เรียกว่าฉฬภิญญะ (ผู้ได้อภิญญา ๖)

๒๘. บุคคลผู้เรียกว่าสัมมาสัมพุทธะ (ผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ)

๒๙. บุคคลผู้เรียกว่าปัจเจกพุทธะ (ผู้ตรัสรู้เฉพาะตน)

๓๐.บุคคลผู้เรียกว่าอุภโตภาควิมุต (ผู้หลุดพ้นทั้งสองส่วน)

๓๑. บุคคลผู้เรียกว่าปัญญาวิมุต (ผู้หลุดพ้นด้วยปัญญา)

๓๒. บุคคลผู้เรียกว่ากายสักขี (ผู้ประจักษ์แจ้งด้วยนามกาย)

๓๓. บุคคลผู้เรียกว่าทิฏฐิปปัตตะ (ผู้บรรลุสัมมาทิฏฐิ)

๓๔. บุคคลผู้เรียกว่าสัทธาวิมุต (ผู้หลุดพ้นด้วยศรัทธา)

๓๕. บุคคลผู้เรียกว่าธัมมานุสารี (ผู้แล่นตามไปด้วยธรรม)

๓๖. บุคคลผู้เรียกว่าสัทธานุสารี (ผู้แล่นตามไปด้วยศรัทธา)

๓๗. บุคคลผู้เรียกว่าสัตตักขัตตุปรมะ (ผู้มีเจ็ดครั้งเป็นอย่างยิ่ง)

๓๘. บุคคลผู้เรียกว่าโกลังโกละ (ผู้ไปจากสกุลสู่สกุล)

๓๙. บุคคลผู้เรียกว่าเอกพีชี (ผู้มีพืชคืออัตภาพเดียว)

๔๐. บุคคลผู้เรียกว่าสกทาคามี (ผู้กลับมาเกิดอีกครั้งเดียว)

๔๑. บุคคลผู้เรียกว่าอนาคามี (ผู้ไม่เวียนกลับมาเกิดอีก)

๔๒. บุคคลผู้เรียกว่าอันตราปรินิพพายี (ผู้ปรินิพพานในระหว่าง)

๔๓. บุคคลผู้เรียกว่าอุปหัจจปรินิพพายี(ผู้จวนจะถึงจึงปรินิพพาน)

๔๔. บุคคลผู้เรียกว่าอสังขารปรินิพพายี (ผู้ปรินิพพานโดยไม่ต้องใช้แรงชักจูง)๔๕. บุคคลผู้เรียกว่าสสังขารปรินิพพายี (ผู้ปรินิพพานโดยใช้แรงชักจูง)๔๖. บุคคลผู้เรียกว่าอุทธังโสโตอกนิฏฐคามี (ผู้มีกระแสในเบื้องบนไปสู่อกนิฏฐภพ)

๔๗. บุคคลผู้เรียกว่าโสดาบัน

๔๘. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

๔๙. บุคคลผู้เรียกว่าสกทาคามี

๕๐. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งสกทาคามิผล

๕๑. บุคคลผู้เรียกว่าอนาคามี

๕๒. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งอนาคามิผล

๕๓. บุคคลผู้เรียกว่าอรหันต์

๕๔. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งซึ่งอรหัตผล

จบ เอกกอุทเทส

๒. ทุกอุทเทส

{๘} [๘] บุคคล ๒ จำพวก คือ

๑. บุคคลผู้มักโกรธ บุคคลผู้ผูกโกรธ

๒. บุคคลผู้ลบหลู่บุญคุณของผู้อื่น บุคคลผู้ตีเสมอผู้อื่น

๓. บุคคลผู้มีความริษยา บุคคลผู้มีความตระหนี่

๔. บุคคลผู้โอ้อวด บุคคลผู้มีมายา

๕. บุคคลผู้ไม่มีหิริ บุคคลผู้ไม่มีโอตตัปปะ

๖. บุคคลผู้ว่ายาก บุคคลผู้มีมิตรชั่ว

๗. บุคคลผู้มีทวารอันไม่คุ้มครองแล้วในอินทรีย์ทั้งหลาย บุคคลผู้ไม่รู้จักประมาณในการบริโภค

๘. บุคคลผู้มีสติหลงลืม บุคคลผู้ไม่มีสัมปชัญญะ

๙. บุคคลผู้มีศีลวิบัติ บุคคลผู้มีทิฏฐิวิบัติ

๑๐. บุคคลผู้มีสังโยชน์ภายใน บุคคลผู้มีสังโยชน์ภายนอก

๑๑. บุคคลผู้ไม่มักโกรธ บุคคลผู้ไม่ผูกโกรธ

๑๒. บุคคลผู้ไม่ลบหลู่บุญคุณของผู้อื่น บุคคลผู้ไม่ตีเสมอผู้อื่น

๑๓. บุคคลผู้ไม่มีความริษยา บุคคลผู้ไม่มีความตระหนี่