ปฏิจจวาร เล่ม ๔๒

อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กามาสวํ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว. (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ.) ภวาสวํ ปฏิจฺจ อวิชฺชาสโว. (จกฺกํ พนฺธิตพฺพํ.) ทิฏฺฐาสวํ ปฏิจฺจ อวิชฺชาสโว. (๑)

อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสวสมฺปยุตฺโต เจว โน จ อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อาสเว ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. (๒)

อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ อาสวสมฺปยุตฺโต เจว โน จ อาสโว จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. อาสวสมฺปยุตฺตํ กามาสวํ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธาง (สพฺพํ จกฺกํ.) (๓)

สภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ทิฏฐาสวะและอวิชชาสวะอาศัยกามาสวะเกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) อวิชชาสวะอาศัยภวาสวะเกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) อวิชชาสวะอาศัยทิฏฐาสวะเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์อาศัยอาสวะ เกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอาสวะสัมปยุตด้วยอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็น อาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ทิฏฐาสวะอวิชชาสวะและสัมปยุตตขันธ์อาศัยกามาสวะที่สัมปยุตด้วยอาสวะ เกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัยทั้งหมด) (๓)

อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสวสมฺปยุตฺโต เจว โน จ อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑) อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสเว ขนฺเธ ปฏิจฺจ อาสวา. (๒)

อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ อาสวสมฺปยุตฺโต เจว โน จ อาสโว จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา อาสวา จ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ อาสวะอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอาสวะสัมปยุตด้วยอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็น อาสวะอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และอาสวะอาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตญฺจ อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กามาสวญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว. (สพฺพํ จกฺกํ.) (๑)

อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตญฺจ อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสวสมฺปยุตฺโต เจว โน จ อาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ เอกํ ขนฺธญฺจ อาสเว จ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๒)

อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตญฺจ อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ อาสวสมฺปยุตฺโต เจว โน จ อาสโว จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. อาสวสมฺปยุตฺตญฺเจว โน จ อาสวํ เอกํ ขนฺธญฺจ กามาสวญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓) (จกฺกํ. เอวํ สพฺเพ ปจฺจยา กาตพฺพา.) ๑. ปจฺจยานุโลม ๒. สงฺขฺยาวาโร

สภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะสัมปยุตด้วยอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ทิฏฐาสวะและอวิชชาสวะอาศัยกามาสวะและสัมปยุตตขันธ์เกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัยทั้งหมด) (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะสัมปยุตด้วยอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะและอาศัยอาสวะเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (๒)สภาวธรรมที่เป็นอาสวะสัมปยุตด้วยอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็น อาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะสัมปยุตด้วยอาสวะและที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ ทิฏฐาสวะและอวิชชาสวะอาศัย ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอาสวะแต่ไม่เป็นอาสวะและอาศัยกามาสวะเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

(พึงผูกเป็นจักกนัย พึงเพิ่มปัจจัยทั้งหมดอย่างนี้)

สุทฺธ เหตุยา นว, อารมฺมเณ นว, อธิปติยา นว, (สพฺพตฺถ นว, สงฺขิตฺตํ.) กมฺเม นว, (วิปากํ นตฺถิ.) อาหาเร นว ฯเปฯ อวิคเต นว. อนุโลมํ. _____ ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๑. วิภงฺควาร

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

(ทุกปัจจัย มีปัจจัยละ ๙ วาระ ย่อ)

กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ (ไม่มีวิบาก)

อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ

อนุโลม จบ

นอธิปตฺยาทิ อาสวญฺเจว อาสวสมฺปยุตฺตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสโว เจว อาสวสมฺปยุตฺโต จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา. (นเหตุมูลกํ นตฺถิ.) นปุเรชาตปจฺจยา. นปจฺฉาชาตปจฺจยา. (สงฺขิตฺตํ.) ๒. ปจฺจยปจฺจนีย ๒. สงฺขฺยาวาร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นอธิปติปัจจัยเป็นต้น

สภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอาสวะและสัมปยุตด้วยอาสวะเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย (บทที่มีนเหตุปัจจัยเป็น มูลไม่มี) เพราะนปุเรชาตปัจจัย เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ)

สุทฺธ นอธิปติยา นว, นปุเรชาเต นว, นปจฺฉาชาเต นว, นอาเสวเน นว, นกมฺเม ตีณิ, นวิปาเก นว, นวิปฺปยุตฺเต นว. (เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ ปริปุณฺณา ปฏิจฺจสทิสา.) _____ ๑๘. อาสวอาสวสมฺปยุตฺตทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาโร

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้ สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร และสังสัฏฐวาร บริบูรณ์แล้วอย่างนี้ เหมือนกับปฏิจจวาร)