ข้อ ๕๐๕–๕๑๑ เล่ม ๔๐

ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระอรหันต์พิจารณาผลให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณานิพพานให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นนิพพานเป็นปัจจัยแก่ผลโดยอธิปติปัจจัย

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาที่ เป็นอธิบดีเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และจิตตลมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (๑)

{๕๐๓} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลโดย อธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระเสกขะ พิจารณาผลให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณานิพพานให้เป็นอารมณ์ อย่างหนักแน่น นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรคโดยอธิปติปัจจัย (๒)

{๕๐๔} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลโดย อธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลทำจักขุ ให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำจักขุนั้นให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะและทิฏฐิจึงเกิดขึ้น บุคคลทำโสตะ ... ฆานะ ... ชิวหา ... กาย ... รูป ... เสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาให้เป็นอารมณ์ อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำขันธ์นั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะและทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๓)

อนันตรปัจจัย

{๕๐๕} [๔๑๗] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศล โดยอนันตรปัจจัย คือ กุศลขันธ์ซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่กุศลขันธ์ซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแกโคตรภู อนุโลมเป็น

ปัจจัยแกโวทาน ... โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค โวทานเป็นปัจจัยแก่มรรค ... โดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๕๐๖} สภาวธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดย อนันตรปัจจัย คือ กุศลเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ ... มรรคเป็นปัจจัยแก่ผล อนุโลมของพระเสกขะเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติ เนวสัญญานาสัญญายตนกุศล ของพระอนาคามีผู้ออกจากนิโรธเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๒)

{๕๐๗} สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลโดยอนั นตรปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่อกุศลขันธ์ซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (๑)

{๕๐๘} สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดย อนันตรปัจจัย คือ อกุศลเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยอนันตรปัจจัย (๒)

{๕๐๙} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดย อนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัพยากฤตวิบากและอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย ภวังค์เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะ ... กิริยาเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ ...อนุโลมของพระอรหันต์เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติ ...เนวสัญญานาสัญญายตนกิริยาของพระอรหันต์ผู้ออกจากนิโรธเป็นปัจจัยแก่ ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๑){๕๑๐} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศล โดยอนันตรปัจจัย คือ อาวัชชนะเป็นปัจจัยแก่กุศลขันธ์ทั้งหลายโดยอนันตรปัจจัย (๒)

{๕๑๑} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศล โดยอนันตรปัจจัย คือ อาวัชชนะเป็นปัจจัยแก่อกุศลขันธ์ทั้งหลายโดยอนันตรปัจจัย (๓)

สมนันตรปัจจัย

{๕๑๒} [๔๑๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลโดย สมนันตรปัจจัย คือ กุศลขันธ์ซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่กุศลขันธ์ซึ่งเกิด หลัง ๆ โดยสมนันตรปัจจัย อนุโลมปัจจัยแก่โคตรภู ... อนุโลมเป็นปัจจัย แก่โวทาน ... โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค ... โวทานเป็นปัจจัยแก่มรรค ... โดยสมนันตรปัจจัย (๑)

{๕๑๓} สภาวธรรมที่เป็นกุศลใป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดย สมนันตรปัจจัย คือ กุศลเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ ... มรรคเป็นปัจจัยแก่ผล ... อนุโลมของพระเสกขะเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติ เนวสัญญานาสัญญายตนกุศล ของพระอนาคามีผู้ออกจากนิโรธเป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยสมนันตรปัจจัย(๒)

{๕๑๔} สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอกุศลโดย สมนันตรปัจจัย คือ อกุศลขันธ์ซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่อกุศลขันธ์ซึ่งเกิดหลัง ๆ โดยสมนันตรปัจจัย (๑)

{๕๑๕} สภาวธรรมที่เป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตโดย สมนันตรปัจจัย คือ อกุศลเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยสมนันตรปัจจัย (๒)

{๕๑๖} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต โดยสมนันตรปัจจัยคือ ขันธ์ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาซึ่งเกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอัพยากตวิบากและอัพยากตกิริยาซึ่งเกิด หลัง ๆโดยสมนันตรปัจจัย ภวังค์เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะ ... กิริยาเป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ ...อนุโลมของพระอรหันต์เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติ ...เนวสัญญานาสัญญายตนกิริยาของพระอรหันต์ผู้ออกจากนิโรธเป็นปัจจัย แก่ผลสมาบัติโดยสมนันตรปัจจัย (๑){๕๑๗} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกุศลโดย สมนันตรปัจจัย คือ อาวัชชนะเป็นปัจจัยแก่กุศลขันธ์ทั้งหลายโดยสมนันตรปัจจัย (๒)