สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

เจตสิกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เจตสิกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิ ฯ เจตสิกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เจตสิเก ขนฺเธ สํสฏฺฐํ จิตฺตํ ปฏิสนฺธิ ฯ เจตสิกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เจตสิโก จ อเจตสิโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: เจตสิกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา จิตฺตญฺจ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิ ฯ อเจตสิกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิ ฯ เจตสิกญฺจ อเจตสิกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เจตสิกํ เอกํ ขนฺธญฺจ จิตฺตญฺจ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิ สงฺขิตฺตํ ฯ

ธรรมที่เป็นเจตสิก คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นเจตสิก เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๒ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นเจตสิก ขันธ์ ๒ ฯลฯ ปฏิสนธิ.

ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นเจตสิก เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ จิต คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเจตสิก ปฏิสนธิ.

ธรรมที่เป็นเจตสิก และธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นเจตสิก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๒ และจิต คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นเจตสิก ขันธ์ ๒ ฯลฯ ปฏิสนธิ.

ธรรมที่เป็นเจตสิก คลุกเคล้ากับธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย คลุกเคล้ากับจิต ปฏิสนธิ.

ธรรมที่เป็นเจตสิก คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นเจตสิก และธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๒ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นเจตสิก และจิต ขันธ์ ๒ ฯลฯ ปฏิสนธิ.

ฯลฯ

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ ปญฺจ อธิปติยา ปญฺจ สพฺพตฺถ ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๕

ในอธิปติปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๕

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕.

เจตสิกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ เจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: เอวํ ปญฺจปิ ปญฺหา กาตพฺพา ตีสุเยว โมโห ฯ

สงฺขิตฺตํ ฯ

ธรรมที่เป็นเจตสิก คลุกเคล้ากับธรรมที่เป็นเจตสิก เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

พึงกระทำหัวข้อปัจจัยทั้ง ๕ ข้ออย่างนี้ โมหะ มีในหัวข้อปัจจัย ๓ เท่านั้น.

ฯลฯ

นเหตุยา ปญฺจ นอธิปติยา ปญฺจ นปุเรชาเต ปญฺจ นปจฺฉาชาเต ปญฺจ นอาเสวเน ปญฺจ นกมฺเม ตีณิ นวิปาเก ปญฺจ นฌาเน ปญฺจ นมคฺเค ปญฺจ นวิปฺปยุตฺเต ปญฺจ ฯ เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺพา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๕

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๕.

การนับทั้งสอง นอกจากนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงกระทำอย่างนี้.