ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

๑๐๐. สรณทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๘๖๔} [๓๔๙] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะ โดยเหตุปัจจัย (เหมือนกับอรูปาวจรทุกะ มี ๔ วาร)

อารัมมณปัจจัย

{๘๖๕} [๓๕๐] สภาวธรรมที่เป็นสรณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น สรณะโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลยินดีเพลิดเพลินราคะ เพราะปรารภ ความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะ ... โทมนัส จึงเกิดขึ้นยินดีเพลิดเพลินทิฏฐิ เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เพราะปรารภวิจิกิจฉา ... เพราะปรารภอุทธัจจะ ... เพราะปรารภโทมนัส โทมนัส ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะจึงเกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ โดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายพิจารณากิเลสที่ละได้แล้ว พิจารณากิเลสที่ข่มได้แล้ว รู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน

เห็นแจ้งขันธ์ที่เป็นสรณะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อม ด้วยจิตที่เป็นสรณะด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๒)[๓๕๑] สภาวธรรมที่เป็นอรณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรณะโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ แล้วพิจารณากุศลนั้น พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ออก

จากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรค พิจารณา ผล พิจารณานิพพาน นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็น อรณะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ... ขันธ์ที่เป็น อรณะ เป็นปัจจัยแก่อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะโดย อารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วยินดี เพลิดเพลินกุศลนั้น เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะจึงเกิดขึ้น ... ยินดีเพลิดเพลินกุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... ยินดีเพลิดเพลินจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นอรณะ เพราะปรารภความ ยินดีเพลิดเพลินนั้นราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น (๒)

อธิปติปัจจัย

{๘๖๖} [๓๕๒] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลทำราคะให้เป็นอารมณ์อย่าง หนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลินเพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่นราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ทำทิฏฐิให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็น สรณะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่ เป็นอรณะโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่

อธิปติธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต สมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)

[๓๕๓] สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษา อุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้นทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณากุศล ที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรคทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณาผล ... พิจารณานิพพานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพาน เป็นปัจจัย แก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล โดยอธิปติปัจจัย ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและ

จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้นทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่นราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นอรณะ ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิ จึงเกิดขึ้น (๒)

อนันตราทิปัจจัย

{๘๖๗} [๓๕๔] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น สรณะโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นสรณะที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ที่เป็นสรณะที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ โดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยอนันตร ปัจจัย (๒)

[๓๕๕] สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ โดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอรณะที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ เป็นอรณะที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โคตรภู ... ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะโดยอนันตร ปัจจัย คือ อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นสรณะโดยอนันตรปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๕ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาร เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๗ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

{๘๖๘} [๓๕๖] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น สรณะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยราคะแล้วฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ อาศัยโทสะ ... ความ ปรารถนาแล้วฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ราคะ ... ความปรารถนา เป็นปัจจัย แก่ราคะ ... ความปรารถนาโดยอุปนิสสยปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ...ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยราคะแล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วทำฌาน ... วิปัสสนา ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้

เกิดขึ้นอาศัยโทสะ ... ความปรารถนาแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ราคะ ... ความปรารถนา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ปัญญา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ ทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

[๓๕๗] สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะ โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูป นิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคล อาศัยศรัทธาแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีล ... ปัญญา ... สุข ทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธา ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ปัญญา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะโดย อุป นิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธา แล้วก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีล ... เสนาสนะแล้วฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธา ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ราคะ ... ความปรารถนาโดย อุปนิสสยปัจจัย (๒)

ปุเรชาตาทิปัจจัย

{๘๖๙} [๓๕๘] สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรณะโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุ ปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอรณะโดยปุเรชาตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะโดย ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลยินดีเพลิดเพลินจักษุ ... หทัยวัตถุ เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นสรณะ โดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาร เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาร

กัมมปัจจัย

{๘๗๐} [๓๕๙] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น สรณะโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมม ปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็น สรณะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัยที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) เจตนาที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตต ขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะโดย กัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็น สหชาตกัมมปัจจัย (ย่อ) (๑)

เป็นปัจจัยโดยวิปากปัจจัย มี ๑ วาร

เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย " ๔ "

เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย " ๔ "

เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๔ วาร

เป็นปัจจัยมัคคปัจจัย " ๔ "

เป็นปัจจัยสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

เป็นปัจจัยโดยวิปปยุตตปัจจัย " ๓ "

(เหมือนกับอรูปาวจรทุกะ)

อัตถิปัจจัย

{๘๗๑} [๓๖๐] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น สรณะโดยอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะโดย อัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่ เป็นอรณะโดยอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๓)

[๓๖๑] สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรณะโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย (ย่อ)สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะโดยอัตถิ ปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคล ยินดีเพลิดเพลินจักษุ ... หทัยวัตถุ เพราะอัตถิที่เป็นอรณะโดยปุเรชาตปัจจัยปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นสรณะโดยอัตถิปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นสรณะโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาต อัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นอรณะโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉา ชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิ ปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นสรณะและมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่จิตต สมุฏฐาน รูปโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็น สรณะและกพฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็น ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นสรณะและรูปชีวิตินทรีย์ เป็น ปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๒)

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๘๗๒} [๓๖๒] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "

ในนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๒ "

ในกัมมปัจจัยมี ๔ วาร

ในวิปากปัจจัย " ๑ "

ในอาหารปัจจัย " ๔ "

ในอินทริยปัจจัย " ๔ "

ในฌานปัจจัย " ๔ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในอัตถิปัจจัย " ๗ "

ในนัตถิปัจจัย " ๔ "

ในวิคตปัจจัย " ๔ "

ในอวิคตปัจจัย " ๗ "

๒. ปัจจนียุทธาร

{๘๗๓} [๓๖๓] สภาวธรรมที่เป็นสรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น สรณะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อุปนิสสยปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรณะโดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นสรณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่ เป็นอรณะโดยสหชาตปัจจัย (๓)

[๓๖๔] สภาวธรรมที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรณะโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอรณะเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นสรณะ โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาต ปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นสรณะโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นสรณะและที่เป็นอรณะ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นอรณะโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๘๗๔} [๓๖๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๗ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๗ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๕ "

ในนนิสสยปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๖ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๗ "...

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๔ "

ในโนอัตถิปัจจัย " ๔ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๗ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๗ "

ในโนอวิคตปัจจัย " ๔ "

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๘๗๕} [๓๖๖] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๔ "...

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๔ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๒ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๔ " ...

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลมะ

{๘๗๖} [๓๖๗] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๕ "

ในอนันตรปัจจัย " " ๔ "

[พึงจัดแม่บทตามลำดับ) ...

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

จบ สรณทุกะ

จบ ปิฏฐิทุกะ

จบ ธัมมานุโลม ทุกปัฏฐาน