ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

ภาวนาย ปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. (ยถา ทสฺสเนนปหาตพฺพทุกํ, (๑) เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ, นินฺนานากรณํ.)

เหตุยา ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ. อนุโลมํ. _____

ภาวนาย ปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ อุทฺธจฺจสหคโต โมโห.

นภาวนาย ปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นภาวนาย ปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. อเหตุกํ นภาวนาย ปหาตพฺพํ เอกํ ขนฺธํ ฯเปฯ (ยาว อสญฺญสตฺตา.) วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห. (สงฺขิตฺตํ.)

นเหตุยา เทฺว ฯเปฯ โนวิคเต ตีณิ. ปจฺจนียํ.

(ปจฺจยวารปจฺจนีเย นเหตุปจฺจเย อุทฺธจฺจสหคเต ตีณิ, โมโห อุทฺธริตพฺโพ. สพฺเพปิ วารา ทสฺสนทุกสทิสา, อุทฺธจฺจปจฺจนียมฺปิ นานํ.) ๘๔. ภาวนายปหาตพฺพทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (พึงขยายให้พิสดาร เหมือนทัสสเนนปหาตัพพทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)

เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

อนุโลม จบ

สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ต้อง ประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่สหรคต ด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น

สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้อง ประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ... อาศัย ขันธ์ ๑ ที่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ (พึงเพิ่มข้อความ จนถึงอสัญญสัตตพรหม) โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วย วิจิกิจฉาเกิดขึ้น (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ

โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

ปัจจนียะ จบ

(นเหตุปัจจัยที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ในปัจจนียะแห่งปัจจยวาร มี ๓ วาระ พึงยกโมหะขึ้นแสดง วาระแม้ทั้งหมดเหมือนกับทัสสเนนปหาตัพพทุกะ แม้ อุทธัจจนียะก็ต่างกัน)