ปัจจยวาร เล่ม ๔๓

ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาร

{๑๙๔} ในนกัมมปัจจัย " ๔ "

ในนวิปากปัจจัย " ๙ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

{๑๙๖} ในนฌานปัจจัย " ๖ "

ในนมัคคปัจจัย " ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๙ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๙ "

(แม้การนับ ๒ วารนอกนี้ ก็พึงทำอย่างนี้)

(แม้สหชาตวารก็เหมือนกับปฏิจจวาร)

๖๑. จิตตสหภูทุกะ ๓.ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๙๗} [๒๔๗] สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิต ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)สภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิต ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (เหมือนกับปฏิจจวารมหาภูตรูปทั้งหมดก็พึงทำ) (๑)

สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิตให้เป็นปัจจัย เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปที่ เกิดร่วมกับจิตทำจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่เกิดร่วมกับจิตทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัย เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (มหาภูตรูปทั้งหมดพึงทำเหมือนกับปฏิจจวาร) (๒)

สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตและที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่ไม่ เกิดร่วมกับจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้ง หลายและจิตตสมุฏฐานรูปที่เกิดร่วมกับจิตและที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำจิตให้เป็น ปัจจัยเกิดขึ้... จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัย เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (เหมือนกับปฏิจจวาร มหาภูตรูปทั้งหมด ก็พึงทำ) (๓)[๒๔๘] สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตและ ที่ไม่เกิดร่วมกับจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และ จิตตสมุฏฐานรูปที่เกิดร่วมกับจิตทำขันธ์๑ที่เกิดร่วมกับจิตและจิตให้เป็นปัจจัย

เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ทำขันธ์ ๒ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ทำขันธ์ ๑ ที่ เกิดร่วมกับจิตและหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ทำขันธ์ ๒ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ... (เหมือนกับปฏิจจวาร มหาภูตรูปทั้งหมดก็พึงทำ) (๑)สภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตและที่ไม่เกิด ร่วมกับจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่ไม่ เกิดร่วมกับจิตทำขันธ์ที่เกิดร่วมกับจิตและจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... จิตทำขันธ์ที่เกิดร่วมกับจิตและหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำขันธ์ที่เกิดร่วมกับจิตและมหาภูตรูปทั้งหลายให้เป็นปัจจัย เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (เหมือนกับปฏิจจวาร มหาภูตรูปทั้งหมด ก็พึงทำ) (๒)สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตและที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่เกิด

ร่วมกับจิตและที่ไม่เกิดร่วมกับจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป ... ที่เกิดร่วมกับจิตและที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำ ขันธ์ ๑ ที่เกิดร่วมกับจิตและจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ และจิตทำขันธ์ ๑ ที่เกิดร่วมกับจิตและหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ ทำขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (เหมือนกับปฏิจจวาร มหาภูตรูปทั้งหมด ก็พึงทำ) (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๑๙๘} [๒๔๙] สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิต ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิตให้เป็น ปัจจัยเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ จักขุวิญญาณทำจักขายตนะให้เป็น ปัจจัยเกิดขึ้น ... กายายตนะ ... (จิตตสมุฏฐานทุกะนี้เหมือนกับอารัมมณปัจจัยในปัจจยวาร สำหรับวารแม้ทั้ง ๖ ก็พึงทำปัญจวิญญาณให้เป็นมูล ของวารทั้ง ๖ เหล่านี้ (ย่อ)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

{๑๙๙} [๒๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๒.ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๒๐๐} [๒๕๑] สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตทำสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตเกิด ขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ... ทำขันธ์ ๑ ที่เกิดร่วมกับจิตซึ่งเป็นอเหตุกะ ... (ย่อ พึงทำให้ครบทั้งหมดปัญจวิญญาณแห่งปัจจยวารพึงทำให้เป็นมูลแห่งวารแม้ทั้ง ๖ มหาภูตรูปทั้งหมดมีเพียง ๓.วารเท่านั้น มีโมหะ ย่อ)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๒๐๑} [๒๕๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๙ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๙ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในนกัมมปัจจัย " ๔ "

ในนวิปากปัจจัย " ๙ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย มี ๙ วาร

ในนมัคคปัจจัย " ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๙ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๙ "

๓.ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๒๐๒} [๒๕๓] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในนกัมมปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนวิปากปัจจัย " " ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๙ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๕ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๙ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๒๐๓} [๒๕๔] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอนันตรปัจจัย " " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในมัคคปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอวิคตปัจจัย " " ๙ "

(นิสสยวารเหมือนกับปัจจยวาร)

๖๑. จิตตสหภูทุกะ ๕. สังสัฎฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย

{๒๐๔} [๒๕๕] สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตระคนกับสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับ จิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่เกิดร่วมกับจิตเกิด ขึ้น ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิต ระคนกับสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตเกิด ขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตระคนกับขันธ์ที่เกิดร่วมกับจิตเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)

สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตและที่ไม่เกิดร่วมกับจิตระคนกับสภาวธรรม ที่เกิดร่วมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตระคนกับขันธ์ ๑ ที่เกิดร่วมกับจิตเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)[๒๕๖] สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตระคนกับสภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วม กับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายระคนกับจิตเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

สภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตระคนกับสภาวธรรมที่เกิดร่วมกับจิตและที่ ไม่เกิดร่วมกับจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่เกิดร่วมกับจิตและจิตเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ ระคนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (ย่อ) (๒)

{๒๐๕} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๕ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาร)

ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาร

จบ อนุโลม