กิเลสโคจฉกะ เล่ม ๓๔

ด้วยวิจิกิจฉา จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม วิปปยุตจากอุปาทานแต่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน[๑๕๖๔] ธรรมวิปปยุตจากอุปาทานและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรมเหล่า นี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากอุปาทานและไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทานธรรมสัมปยุตด้วยอุปาทานจะกล่าวว่าธรรมวิปปยุตจากอุปาทานแต่เป็น อารมณ์ของอุปาทานก็ไม่ได้ ว่าธรรมวิปปยุตจากอุปาทานและไม่เป็น อารมณ์ของอุปาทานก็ไม่ได้

จบ อุปาทานโคจฉกะ

กิเลสโคจฉกะ

{๙๖๒} [๑๕๖๕] ธรรมเป็นกิเลส เป็นไฉน

กิเลสวัตถุ ๑๐ คือ โลภะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉา ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ

โลภะเกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ ๘ ดวง

โทสะเกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง

โมหะเกิดขึ้นในอกุศลทั้งปวง

มานะเกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภ วิปปยุตจากทิฏฐิ ๔ ดวง

ทิฏฐิเกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง

วิจิกิจฉาเกิดขึ้นในจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา

ถีนะเกิดขึ้นในอกุศลจิตที่เป็นสสังขาริก

อุทธัจจะ อหิริกะ และอโนตตัปปะเกิดขึ้นในอกุศลจิตทั้งปวง

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกิเลส

[๑๕๖๖] ธรรมไม่เป็นกิเลส เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นกิเลสทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม ไม่เป็นกิเลส{๙๖๓} [๑๕๖๗] ธรรมเป็นอารมณ์ของสังกิเลส เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ อกุศล วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และ รูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นอารมณ์ของสังกิเลส[๑๕๖๘] ธรรมไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส เป็นไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส{๙๖๔} [๑๕๖๙] ธรรมเศร้าหมอง เป็นไฉน

อกุศลจิตตุปบาท ๑๒ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเศร้าหมอง

[๑๕๗๐] ธรรมไม่เศร้าหมอง เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และ นิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมไม่เศร้าหมอง{๙๖๕} [๑๕๗๑] ธรรมสัมปยุตด้วยกิเลส เป็นไฉน

อกุศลจิตตุปบาท ๑๒ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมสัมปยุตด้วย กิเลส

[๑๕๗๒] ธรรมวิปปยุตจากกิเลส เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากกิเลส

{๙๖๖} [๑๕๗๓] ธรรมเป็นกิเลสและเป็นอารมณ์ของสังกิเลส เป็นไฉน

กิเลสธรรมเหล่านั้นแหละชื่อว่าธรรมเป็นกิเลสและเป็นอารมณ์ของ สังกิเลส

[๑๕๗๔] ธรรมเป็นอารมณ์ของสังกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลส เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นกิเลสทั้งหลาย กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม เป็นอารมณ์ของสังกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลสธรรมไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลสจะกล่าวว่าธรรมเป็นกิเลสและเป็น อารมณ์ของสังกิเลสไม่ได้ ว่าธรรมเป็นอารมณ์ของสังกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลสก็ ไม่ได้{๙๖๗} [๑๕๗๕] ธรรมเป็นกิเลสและเศร้าหมอง เป็นไฉน

กิเลสธรรมเหล่านั้นแหละชื่อว่าธรรมเป็นกิเลสและเศร้าหมอง

[๑๕๗๖] ธรรมเศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นกิเลสทั้งหลายเสีย สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม เศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลส

ธรรมไม่เศร้าหมองจะกล่าวว่าธรรมเป็นกิเลสและเศร้าหมองก็ไม่ได้ ว่าธรรมเศร้าหมองแต่ไม่เป็นกิเลสก็ไม่ได้

{๙๖๘} [๑๕๗๗] ธรรมเป็นกิเลสและสัมปยุตด้วยกิเลส เป็นไฉน

กิเลส ๒-๓ อย่างเกิดขึ้นร่วมกันในจิตตุปบาทใด สภาวธรรมเหล่านี้ ชื่อว่าธรรมเป็นกิเลสและสัมปยุตด้วยกิเลส

[๑๕๗๘] ธรรมสัมปยุตด้วยกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลส เป็นไฉน

อกุศลที่เหลือ เว้นกิเลสทั้งหลาย สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรม สัมปยุตด้วยกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลส

ธรรมวิปปยุตจากกิเลสจะกล่าวว่าธรรมเป็นกิเลสและสัมปยุตด้วย กิเลสก็ไม่ได้ ว่าธรรมสัมปยุตด้วยกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลสก็ไม่ได้{๙๖๙} [๑๕๗๙] ธรรมวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส เป็นไฉน

กุศลในภูมิ ๓ วิบากในภูมิ ๓ กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ และรูปทั้งหมด สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส[๑๕๘๐] ธรรมวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส เป็น ไฉน

มรรค ๔ ที่เป็นโลกุตตระ สามัญญผล ๔ และนิพพาน สภาวธรรม เหล่านี้ชื่อว่าธรรมวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของสังกิเลสธรรมสัมปยุตด้วยกิเลสจะกล่าวว่าธรรมวิปปยุตจากกิเลสแต่เป็นอารมณ์ ของสังกิเลสก็ไม่ได้ ว่าธรรมวิปปยุตจากกิเลสและไม่เป็นอารมณ์ของ สังกิเลสก็ไม่ได้

จบ กิเลสโคจฉกะ

ปิฏฐิทุกะ

{๙๗๐} [๑๕๘๑] ธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ เป็นไฉน

จิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมอันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะ วิปปยุตจากทิฏฐิ ๔ ดวง จิตตุปบาท ที่สหรคตด้วยโทมนัสสเวทนา ๒ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ที่เป็นธรรมอัน โสดาปัตติมรรคพึงประหาณก็มี ที่เป็นธรรมอันโสดาปัตติมรรคไม่พึง ประหาณก็มี