arnon.worldSign in

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม · รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน

ปัญจกนัย เล่ม ๓๔

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๙–๑๖๑ (Royal Thai)2/8 in รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน ปัญจกนัย (Royal Thai Volume 34 · Mahachula Volume 34 · Mahamakut Volume 75 · Chaloem Phrakiat Volume 34)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 34, pp. 79–82

Page 79

ปัญจกนัย

{๑๔๙} [๑๖๗] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๑๕๐} [๑๖๘] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ บรรลุทุติยฌาน ที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ ไม่มีวิตก มีเพียงวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่สมาธิ อยู่ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต วิจาร ปีติ สุข จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ โสมนัสสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๕๑} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๘ ฌานมีองค์ ๔ มรรคมีองค์ ๔ พละ ๗ หตุ ๓ ผัสสะ ๑ ... ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๕๒} [๑๖๙] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปัญจกนัย นัยแห่งการแสดงฌานที่นับจำนวนฌานตามองค์ฌาน ๕ สำหรับมันทบุคคล (ผู้มีปัญญาน้อย) ที่ละองค์ฌาณ ๕ ไปตามลำดับ จัดเป็นข้อย่อยที่ ๒ ของรูปาวจรกุศลจิต
Page 80

ผัสสะ เจตนา วิจาร ปีติ จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฎฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีอยู่ ในสมัยนั้น เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๑๕๓} [๑๗๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะวิตกวิจาร สงบ ... บรรลุตติยฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ อยู่ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต ปีติ สุข จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ โสมนัสสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรือ อรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๕๔} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๘ ฌานมีองค์ ๓ มรรคมีองค์ ๔ พละ ๗ เหตุ ๓ ผัสสะ ๑ ... ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีใน สมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๕๕} [๑๗๑] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา ปีติ จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

Page 81

{๑๕๖} [๑๗๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะปีติสิ้นไป ... บรรลุจตุตถฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต สุข จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทริย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ โสมนัสสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิง อาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๕๗} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๘ ฌานมีองค์ ๒ มรรคมีองค์ ๔ พละ ๗ เหตุ ๓ ผัสสะ ๑ ...ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๕๘} [๑๗๓] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ หรือนามธรรมที่อิงอาศัยเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น เว้น เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัย นั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๑๕๙} [๑๗๔] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะละสุขได้ ... บรรลุปัญจมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ อยู่ในสมัยใด ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต อุเบกขา จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ มนินทรีย์ อุเปกขินทรีย์ ชีวีตินทรีย์

Page 82

สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...

{๑๖๐} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๘ ฌานมีองค์ ๒ มรรคมีองค์ ๔ พละ ๗ เหตุ ๓ ผัสสะ ๑ ... ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

{๑๖๑} [๑๗๕] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน

ผัสสะ เจตนา จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัย นั้น ...

สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล

จบ ปัญจกนัย

ปฏิปทา ๔

{๑๖๒} [๑๗๖] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปฏิปทา ๔ หมายถึงข้อปฏิบัติ ๔ ประเภท คือ (๑) ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติลำบาก ทั้งรู้ได้ช้า (๒) ทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติลำบาก แต่รู้ได้เร็ว (๓) สุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติสะดวก แต่รู้ได้ช้า (๔) สุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติสะดวก ทั้งรู้ได้เร็ว (ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๑/๒๙๙), ดูความพิสดารใน องฺ.จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑๖๑-๑๖๓/๒๔๗-๒๕๑) ในที่นี้เป็นการแสดงการจัดแบ่งฌานแต่ละฌานทั้งจตุกกนัยและปัญจมนัยตามที่แสดงมานั้น โดยปฏิปทา ๔ และจัดเป็นหัวข้อย่อยที่ ๓ ของรูปาวจรกุศลจิต

End of ปัญจกนัย