พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม · รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน
ปฏิปทา ๔ เล่ม ๓๔
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๒–๑๖๖ (Royal Thai)3/8 in รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ กุศลธรรม รูปวาจรกุศล กสิณ ฌาน ปฏิปทา ๔ (Royal Thai Volume 34 · Mahachula Volume 34 · Mahamakut Volume 75 · Chaloem Phrakiat Volume 34)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 34, pp. 82–84
สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล ...
{๑๖๐} ก็ขันธ์ ๔ อายตนะ ๒ ธาตุ ๒ อาหาร ๓ อินทรีย์ ๘ ฌานมีองค์ ๒ มรรคมีองค์ ๔ พละ ๗ เหตุ ๓ ผัสสะ ๑ ... ธัมมายตนะ ๑ ธัมมธาตุ ๑ มีในสมัยนั้น หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้นสภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
{๑๖๑} [๑๗๕] สังขารขันธ์ มีในสมัยนั้น เป็นไฉน
ผัสสะ เจตนา จิตตัสเสกัคคตา สัทธินทรีย์ วิริยินทรีย์ สตินทรีย์ สมาธินทรีย์ ปัญญินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ สัมมาทิฏฐิ สัมมาวายามะ ... ปัคคาหะ อวิกเขปะ หรืออรูปธรรมที่อิงอาศัยกันเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีในสมัยนั้น เว้นเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์ นี้ชื่อว่า สังขารขันธ์ มีในสมัย นั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
จบ ปัญจกนัย
{๑๖๒} [๑๗๖] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
- ๑ปฏิปทา ๔ หมายถึงข้อปฏิบัติ ๔ ประเภท คือ (๑) ทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติลำบาก ทั้งรู้ได้ช้า (๒) ทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติลำบาก แต่รู้ได้เร็ว (๓) สุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ปฏิบัติสะดวก แต่รู้ได้ช้า (๔) สุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ปฏิบัติสะดวก ทั้งรู้ได้เร็ว (ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๑/๒๙๙), ดูความพิสดารใน องฺ.จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑๖๑-๑๖๓/๒๔๗-๒๕๑) ในที่นี้เป็นการแสดงการจัดแบ่งฌานแต่ละฌานทั้งจตุกกนัยและปัญจมนัยตามที่แสดงมานั้น โดยปฏิปทา ๔ และจัดเป็นหัวข้อย่อยที่ ๓ ของรูปาวจรกุศลจิต
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
{๑๖๓} [๑๗๗] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
{๑๖๔} [๑๗๘] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญุญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
{๑๖๕} [๑๗๙] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
{๑๖๖} [๑๘๐] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ เพราะวิตกวิจาร สงบไป บรรลุทุติยฌาน ... บรรลุตติยฌาน ... บรรลุจตุตถฌาน ...
บรรลุปฐมฌาน ... บรรลุปัญจมฌาน ที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นทุกขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... ที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นทุกขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... ที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นสุขาปฏิปทา ทันธาภิญญา ... ที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ เป็นสุขาปฏิปทา ขิปปาภิญญา ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ...อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
จบ ปฏิปทา ๔
{๑๖๗} [๑๘๑] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ มีกำลังน้อย มีอารมณ์เล็กน้อย ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
{๑๖๘} [๑๘๒] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน
โยคาวจรบุคคลเจริญมรรคปฏิปทาเพื่อเข้าถึงรูปภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌาน ที่มีปฐวีกสิณเป็นอารมณ์ มีกำลังน้อย มีอารมณ์ไพบูลย์ ... อยู่ในสมัยใด ผัสสะ ... อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น ...
สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่าธรรมเป็นกุศล
- ๑อารมณ์ ๔ ในที่นี้หมายถึงการจัดแบ่งฌานตามคุณภาพแห่งอารมณ์ที่ยึดหน่วงจิต ๔ ประเภท คือ (๑) ปริตตปริตตารมณ์ ฌานที่มีกำลังน้อยและมีอารมณ์เล็กน้อย (๒) ปริตตอัปปมาณารมณ์ ฌานที่มีกำลังน้อยแต่มีอารมณ์ไพบูลย์คือหาประมาณมิได้ (ซึ่งเป็นปัจจัยต่อการบรรลุฌานชั้นสูง) (๓) อัปปมาณปริตตารมณ์ ฌานที่มีกำลังมากแต่มีอารมณ์เล็กน้อย (๔) อัปมาณอัปมาณารมณ์ ฌานที่มีกำลังมากและมีอารมณ์ไพบูลย์ จัดเป็นหัวข้อย่อยที่ ๔ ของรูปาวจรกุศลจิต
End of ปฏิปทา ๔