พระสูตรที่ไม่รวมเข้าในวรรค เล่ม ๒๒

(๒๖) ๖. อุปสัมปทาวรรค

๑. อุปสัมปาเทตัพพสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุที่พึงให้อุปสมบทกุลบุตร

{๒๕๑} [๒๕๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงอุปสมบทให้กุลบุตรได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ประกอบด้วยศีลขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๒) ประกอบด้วยสมาธิขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๓) ประกอบด้วยปัญญาขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๔) ประกอบด้วยวิมุตติขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

(๕) ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล พึงอุปสมบทให้กุลบุตรได้”

๒. นิสสยสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้ควรให้นิสสัย

{๒๕๒} [๒๕๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงให้นิสสัย ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้

(๑) ประกอบด้วยศีลขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ ...

(๕) ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล พึงให้ นิสสัยได้”

๓. สามเณรสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้สมควรให้สามเณรอุปัฏฐาก

{๒๕๓} [๒๕๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึง ให้สามเณรอุปัฏฐากได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) ประกอบด้วยศีลขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ ...

(๕) ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์อันเป็นของพระอเสขะ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล พึงให้สามเณรอุปัฏฐากได้”

๔. ปัญจมัจฉริยสูตร

ว่าด้วยความตระหนี่ ๕ ประการ

{๒๕๔} [๒๕๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความตระหนี่มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ (๕) ความตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความตระหนี่มี ๕ ประการนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บรรดาความตระหนี่ ๕ ประการนี้ ความตระหนี่ที่ น่าเกลียดยิ่งก็คือความตระหนี่ธรรม”

๕. มัจฉริยัปปหานสูตร

ว่าด้วยการละความตระหนี่ ๕

{๒๕๕} [๒๕๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อ ตัดขาดความตระหนี่ ๕ ประการนี้ ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ ภิกษุอยู่ ประพฤติพรหมจรรย์(๑) เพื่อละ เพื่อตัดขาดความตระหนี่ที่อยู่

(๒) เพื่อละ เพื่อตัดขาดความตระหนี่ตระกูล

(๓) เพื่อละ เพื่อตัดขาดความตระหนี่ลาภ

(๔) เพื่อละ เพื่อตัดขาดความตระหนี่วรรณะ

(๕) เพื่อละ เพื่อตัดขาดความตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดขาด ความตระหนี่ ๕ ประการนี้แล”

๖. ปฐมฌานสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุปฐมฌานได้

{๒๕๖} [๒๕๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ ย่อม ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ ย่อมไม่ สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ย่อมสามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ย่อมสามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้”

๗-๑๓. ทุติยฌานสูตรเป็นต้น

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุทุติยฌานเป็นต้นได้

{257-263} [๒๕๗-๒๖๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ ย่อมไม่สามารถที่จะบรรลุทุติยฌาน ... ตติยฌาน ... จตุตถฌาน ... ไม่สามารถ ที่จะทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล ... สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ ย่อมไม่สามารถ ที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตผลได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ... ย่อมสามารถที่จะ บรรลุทุติยฌาน ... ทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผลได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล (๓) ความตระหนี่ลาภ

(๔) ความตระหนี่วรรณะ (๕) ความตระหนี่ธรรม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ย่อมสามารถที่จะ ทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผลได้”

๑๕. อปรปฐมฌานสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุปฐมฌานได้ อีกนัยหนึ่ง

{๒๖๔} [๒๖๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ ย่อม ไม่สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความเป็นคนอกตัญญู ความเป็นคนอกตเวที

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ ย่อมไม่ สามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ย่อมสามารถที่จะบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล (๓) ความตระหนี่ลาภ

(๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความเป็นคนอกตัญญู ความเป็นคนอกตเวที

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ย่อมสามารถที่จะ บรรลุปฐมฌานอยู่ได้”

๑๕ - ๒๑. อปรทุติยฌานสูตรเป็นต้น

ว่าด้วยผู้ไม่สามารถและสามารถบรรลุทุติยฌานได้ อีกนัยหนึ่ง

{265-271} [๒๖๕-๒๗๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ไม่ได้ย่อมไม่สามารถที่จะบรรลุทุติยฌาน ... ตติยฌาน ... จตุตถฌาน ... ไม่สามารถ ที่จะทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล ... สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความเป็นคนอกตัญญู ความเป็นคนอกตเวที

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้แลไม่ได้ ย่อมไม่ สามารถที่จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผลได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้ได้ ย่อมสามารถที่จะ บรรลุทุติยฌาน ... ทำให้แจ้งซึ่งอรหัตผลได้ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ความตระหนี่ที่อยู่ (๒) ความตระหนี่ตระกูล

(๓) ความตระหนี่ลาภ (๔) ความตระหนี่วรรณะ

(๕) ความเป็นคนอกตัญญู ความเป็นคนอกตเวที

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะละธรรม ๕ ประการนี้แลได้ ย่อมสามารถที่ จะทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผลได้”

๑. สมมติเปยยาล

๑. ภัตตุเทสกสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของพระภัตตุเทสก์

{๒๗๒} [๒๗๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงสมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ลำเอียงเพราะรัก (๒) ลำเอียงเพราะชัง

(๓) ลำเอียงเพราะหลง (๔) ลำเอียงเพราะกลัว

(๕) ไม่รู้ภัตที่ได้นิมนต์แล้วและยังไม่ได้นิมนต์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล สงฆ์ไม่ พึงสมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึง สมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์ ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ไม่ลำเอียงเพราะรัก (๒) ไม่ลำเอียงเพราะชัง

(๓) ไม่ลำเอียงเพราะหลง (๔) ไม่ลำเอียงเพราะกลัว

(๕) รู้ภัตที่ได้นิมนต์แล้วและยังไม่ได้นิมนต์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล สงฆ์ พึงสมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึง สมมติให้เป็นพระภัตตุเทสก์ แม้สมมติแล้วก็ไม่พึงให้ทำการ ... สงฆ์สมมติให้ เป็นพระภัตตุเทสก์แล้วพึงใช้ให้ทำการ ... พระภัตตุเทสก์ผู้ประกอบด้วยธรรม