พระสูตรที่ไม่รวมเข้าในวรรค เล่ม ๒๒

ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา อุปสมฺปาเทตพฺพํ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน ปญฺญากฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ, อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา อุปสมฺปาเทตพฺพนฺติ. ปฐมํ.

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงให้กุลบุตรอุปสมบทได้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ประกอบด้วยสีลขันธ์ที่เป็นอเสขะ

๒. เป็นผู้ประกอบด้วยสมาธิขันธ์ที่เป็นอเสขะ

๓. เป็นผู้ประกอบด้วยปัญญาขันธ์ที่เป็นอเสขะ

๔. เป็นผู้ประกอบด้วยวิมุตติขันธ์ที่เป็นอเสขะ

๕. เป็นผู้ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์ ที่เป็นอเสขะ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล พึงให้กุลบุตร อุปสมบทได้

อุปสัมปาเทตัพพสูตรที่ ๑ จบ

๒. นิสฺสยสุตฺต ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา นิสฺสโย ทาตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ ฯเปฯ อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข ฯเปฯ นิสฺสโย ทาตพฺโพติ. ทุติยํ.

๒. นิสสยสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้ให้นิสสัย

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ พึงให้นิสสัยได้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ประกอบด้วยสีลขันธ์ที่เป็นอเสขะ

ฯลฯ

๕. เป็นผู้ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์ที่เป็นอเสขะ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล พึงให้นิสสัยได้

นิสสยสูตรที่ ๒ จบ

๓. สามเณรสุตฺต ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคเตน ภิกฺขุนา สามเณโร อุปฏฺฐาเปตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อเสเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ ฯเปฯ อเสเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคโต โหติ. อิเมหิ โข ฯเปฯ ตติยํ.

๓. สามเณรสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้ให้สามเณรอุปัฏฐาก

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. เป็นผู้ประกอบด้วยสีลขันธ์ที่เป็นอเสขะ

ฯลฯ

๕. เป็นผู้ประกอบด้วยวิมุตติญาณทัสสนขันธ์ที่เป็นอเสขะ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล พึงให้สามเณรอุปัฏฐากได้

สามเณรสูตรที่ ๓ จบ

๔. ปญฺจมจฺฉริยสุตฺต ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว มจฺฉริยานิ. กตมานิ ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ ธมฺมมจฺฉริยํ. อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจ มจฺฉริยานิ. อิเมสํ (๑) ภิกฺขเว ปญฺจนฺนํ มจฺฉริยานํ เอตํ ปติกฺกุฏฺฐํ (๒) ยทิทํ ธมฺมมจฺฉริยนฺติ. จตุตฺถํ.

๔. ปัญจมัจฉริยสูตร

ว่าด้วยความตระหนี่ ๕ ประการ

ภิกษุทั้งหลาย ความตระหนี่ ๕ ประการนี้ ความตระหนี่ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส

๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ

๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความตระหนี่ธรรม

ภิกษุทั้งหลาย ความตระหนี่ ๕ ประการนี้แล บรรดาความตระหนี่ ๕ ประการนี้ ความตระหนี่ธรรมน่าเกลียดที่สุด

ปัญจมัจฉริยสูตรที่ ๔ จบ

๕. มจฺฉริยปฺปหานสุตฺต ปญฺจนฺนํ ภิกฺขเว มจฺฉริยานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. กตเมสํ ปญฺจนฺนํ? อาวาสมจฺฉริยสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ, กุลมจฺฉริยสฺส ฯเปฯ ลาภมจฺฉริยสฺส ฯเปฯ วณฺณมจฺฉริยสฺส ฯเปฯ ธมฺมมจฺฉริยสฺส ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อิเมสํ โข ภิกฺขเว ปญฺจนฺนํ มจฺฉริยานํ ปหานาย สมุจฺเฉทาย พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตีติ. ปญฺจมํ.

๕. มัจฉริยปหานสูตร

ว่าด้วยการละความตระหนี่

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดขาดซึ่ง ความตระหนี่ ๕ ประการ

ความตระหนี่ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส

๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ

๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความตระหนี่ธรรม

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อละ เพื่อตัดขาดซึ่งความตระหนี่ ๕ ประการนี้แล

มัจฉริยปหานสูตรที่ ๕ จบ

๖. ปฐมฌานสุตฺต ปญฺจ (๑) ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ ธมฺมมจฺฉริยํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

ปญฺจ ๓ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ?อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ ธมฺมมจฺฉริยํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุนฺติ. ฉฏฺฐํ.

๖. ปฐมฌานสูตร

ว่าด้วยปฐมฌาน

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุ ปฐมฌานอยู่ได้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส

๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ

๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความตระหนี่ธรรม

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุปฐมฌาน อยู่ได้ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการได้แล้ว จึงอาจบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส

๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ

๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความตระหนี่ธรรม

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจบรรลุปฐมฌาน อยู่ได้

ปฐมฌานสูตรที่ ๖ จบ

๗-๑๓. ทุติยฌานสุตฺตาทิสตฺตก

[๒๕๗-๒๖๓] ปญฺจ ๓ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ ฯเปฯ ตติยํ ฌานํ ฯเปฯ จตุตฺถํ ฌานํ ฯเปฯ โสตาปตฺติผลํ ฯเปฯ สกทาคามิผลํ ฯเปฯ อนาคามิผลํ ฯเปฯ อรหตฺตํ (๑) สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ ธมฺมมจฺฉริยํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

ปญฺจ (๒) ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ ฯเปฯ ภพฺโพ ตติยํ ฌานํ ฯเปฯ ภพฺโพ จตุตฺถํ ฌานํ ฯเปฯ ภพฺโพ โสตาปตฺติผลํ ฯเปฯ ภพฺโพ สกทาคามิผลํ ฯเปฯ ภพฺโพ อนาคามิผลํ ฯเปฯ ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ ธมฺมมจฺฉริยํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุนฺติ. เตรสมํ.

๗-๑๓. ทุติยฌานสุตตาทิสัตตกะ

ว่าด้วยสูตร ๗ สูตร มีทุติยฌานสูตรเป็นต้น

[๒๕๗ - ๒๖๓] ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจ บรรลุทุติยฌานอยู่ได้ ฯลฯ ตติยฌาน ฯลฯ จตุตถฌาน ฯลฯ ก็ไม่อาจทำให้แจ้ง โสดาปัตติผลได้ ฯลฯ สกทาคามิผล ฯลฯ อนาคามิผล ฯลฯ ก็ไม่อาจทำให้แจ้ง อรหัตตผลได้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส ๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ ๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความตระหนี่ธรรม

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการนี้ได้แล้ว จึงอาจบรรลุทุติยฌาน อยู่ได้ ฯลฯ ตติยฌาน ฯลฯ จตุตถฌาน ฯลฯ จึงอาจทำให้แจ้งโสดาปัตติผล ฯลฯ สกทาคามิผล ฯลฯ อนาคามิผล ฯลฯ จึงอาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส ๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ ๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความตระหนี่ธรรม

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้

ทุติยฌานสุตตาทิสัตตกที่ ๗-๑๓ จบ

๑๔. อปรปฐมฌานสุตฺต ปญฺจ ๒ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ.

ปญฺจ๓๖๓ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. กตเม ปญฺจ?อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุนฺติ. จุทฺทสมํ.

๑๔. อปรปฐมฌานสูตร

ว่าด้วยปฐมฌาน อีกนัยหนึ่ง

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุ ปฐมฌานอยู่ได้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส ๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ ๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความอกตัญญู ความอกตเวที

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุปฐมฌาน อยู่ได้ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการได้แล้ว จึงอาจบรรลุปฐมฌานอยู่ได้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส ๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ ๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความอกตัญญู ความอกตเวที

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจบรรลุปฐมฌาน อยู่ได้

อปรปฐมฌานสูตรที่ ๑๔ จบ

๑๕-๒๑. อปรทุติยฌานสุตฺตาทิ

[๒๖๕-๒๗๑] ปญฺจ ๒ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ ทุติยํ ฌานํ ฯเปฯ ตติยํ ฌานํ ฯเปฯ จตุตฺถํ ฌานํ ฯเปฯ โสตาปตฺติผลํ ฯเปฯ สกทาคามิผลํ ฯเปฯ อนาคามิผลํ ฯเปฯ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

ปญฺจ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ ฯเปฯ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ อกตญฺญุตํ อกตเวทิตํ. อิเม โข ภิกฺขเว ปญฺจ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุนฺติ. เอกวีสติมํ. อุปสมฺปทาวคฺโค ฉฏฺโฐ.

๑๕-๒๑. อปรทุติยฌานสุตตาทิ

ว่าด้วยทุติยฌานสูตรเป็นต้น อีกนัยหนึ่ง

[๒๖๕ - ๒๗๑] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๕ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุทุติยฌานอยู่ได้ ฯลฯ ตติยฌาน ฯลฯ จตุตถฌาน ฯลฯ ก็ไม่อาจทำให้รู้แจ้งโสดาปัตติผลได้ ฯลฯ สกทาคามิผล ฯลฯ อนาคามิผล ฯลฯ ก็ไม่อาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส ๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ ๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความอกตัญญู ความอกตเวที

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจบรรลุปฐมฌาน อยู่ได้

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการได้แล้ว จึงอาจบรรลุทุติยฌานอยู่ได้ ฯลฯ จึงอาจทำให้แจ้งอรหัตตผลได้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความตระหนี่อาวาส ๒. ความตระหนี่ตระกูล

๓. ความตระหนี่ลาภ ๔. ความตระหนี่วรรณะ

๕. ความอกตัญญู ความอกตเวที

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๕ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจทำให้แจ้ง อรหัตตผลได้

อปรทุติยฌานสุตตาทิที่ ๑๕-๒๑ จบ

อุปสัมปทาวรรคที่ ๖ จบ

----------------- ๑. สมฺมุติเปยฺยาล ๑. ภตฺตุทฺเทสกสุตฺต ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, โทสาคตึ คจฺฉติ, โมหาคตึ คจฺฉติ, ภยาคตึ คจฺฉติ, อุทฺทิฏฺฐานุทฺทิฏฺฐํ น ชานาติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ.

ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก สมฺมนฺนิตพฺโพ. กตเมหิ ปญฺจหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ, อุทฺทิฏฺฐานุทฺทิฏฺฐํ ชานาติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก สมฺมนฺนิตพฺโพติ.

ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ (๑) สมฺมโตปิ น เปเสตพฺโพ ฯเปฯ สมฺมโต เปเสตพฺโพ ฯเปฯ พาโล เวทิตพฺโพ ฯเปฯ ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ ฯเปฯ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ ฯเปฯ อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ ฯเปฯ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. ฯเปฯ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ, อุทฺทิฏฺฐานุทฺทิฏฺฐํ ชานาติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภตฺตุทฺเทสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเคติ. ปฐมํ.

๑. สัมมุติเปยยาล

๑. ภัตตุทเทสกสูตร

ว่าด้วยภิกษุภัตตุทเทสกะ

พระผู้มีพระภาตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นภัตตุทเทสกะ

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ลำเอียงเพราะชอบ

๒. ลำเอียงเพราะชัง

๓. ลำเอียงเพราะหลง

๔. ลำเอียงเพราะกลัว

๕. ไม่รู้จักภัตตาหารที่แจกแล้วและภัตตาหารที่ยังมิได้แจก

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้ เป็นภัตตุทเทสกะภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็น ภัตตุทเทสกะธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ไม่ลำเอียงเพราะชอบ ๒. ไม่ลำเอียงเพราะชัง

๓. ไม่ลำเอียงเพราะหลง ๔. ไม่ลำเอียงเพราะกลัว

๕. รู้จักภัตตาหารที่แจกแล้วและภัตตาหารที่ยังมิได้แจก

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็น ภัตตุทเทสกะ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็น ภัตตุทเทสกะ ถึงแต่งตั้งแล้ว ก็ไม่พึงส่งไป ฯลฯ สงฆ์แต่งตั้งแล้ว พึงส่งไป ฯลฯ พึงทราบว่าเป็นพาล ฯลฯ พึงทราบว่าเป็นบัณฑิต ฯลฯ บริหารตนให้ถูกกำจัด ถูกทำลาย ฯลฯ บริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูกทำลาย ฯลฯ ย่อมดำรงอยู่ ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ ฯลฯ ย่อมดำรงอยู่ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไป ประดิษฐานไว้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ไม่ลำเอียงเพราะชอบ ๒. ไม่ลำเอียงเพราะชัง

๓. ไม่ลำเอียงเพราะหลง ๔. ไม่ลำเอียงเพราะกลัว

๕. รู้จักภัตตาหารที่แจกแล้วและภัตตาหารที่ยังมิได้แจก

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นภัตตุทเทสกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้

ภัตตุทเทสกสูตรที่ ๑ จบ

๒-๑๔. เสนาสนปญฺญาปกสุตฺตาทิ

[๒๗๓-๒๘๕] ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เสนาสนปญฺญาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ น ชานาติ ฯเปฯ เสนาสนปญฺญาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ ชานาติ ฯเปฯ เสนาสนคาหาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ (๑) น ชานาติ ฯเปฯ เสนาสนคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ปญฺญตฺตาปญฺญตฺตํ ๑ ชานาติ ฯเปฯ

ภณฺฑาคาริโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คุตฺตาคุตฺตํ น ชานาติ ฯเปฯ ภณฺฑาคาริโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คุตฺตาคุตฺตํ ชานาติ ฯเปฯ

จีวรปฏิคฺคาหโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คหิตาคหิตํ น ชานาติ ฯเปฯ จีวรปฏิคฺคาหโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คหิตาคหิตํ ชานาติ ฯเปฯ

จีวรภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ภาชิตาภาชิตํ น ชานาติ ฯเปฯ จีวรภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ภาชิตาภาชิตํ ชานาติ ฯเปฯ

ยาคุภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ยาคุภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ

ผลภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ผลภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ

ขชฺชกภาชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ภาชิตาภาชิตํ น ชานาติ ฯเปฯ ขชฺชกภาชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ ภาชิตาภาชิตํ ชานาติ ฯเปฯ

อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ วิสฺสชฺชิตาวิสฺสชฺชิตํ น ชานาติ ฯเปฯ อปฺปมตฺตกวิสฺสชฺชโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ วิสฺสชฺชิตาวิสฺสชฺชิตํ ชานาติ ฯเปฯ

สาฏิยคฺคาหาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คหิตาคหิตํ น ชานาติ ฯเปฯ สาฏิยคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คหิตาคหิตํ ชานาติ ฯเปฯ

ปตฺตคฺคาหาปโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คหิตาคหิตํ น ชานาติ ฯเปฯ ปตฺตคฺคาหาปโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ คหิตาคหิตํ ชานาติ ฯเปฯ อารามิกเปสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ เปสิตาเปสิตํ น ชานาติ ฯเปฯ อารามิกเปสโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ เปสิตาเปสิตํ ชานาติ ฯเปฯ

สามเณรเปสโก น สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ สามเณรเปสโก สมฺมนฺนิตพฺโพ ฯเปฯ

สมฺมโตปิ น เปเสตพฺโพ ฯเปฯ สมฺมโต เปเสตพฺโพ ฯเปฯ พาโล เวทิตพฺโพ ฯเปฯ ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ ฯเปฯ ขตํ อุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ ฯเปฯ อกฺขตํ อนุปหตํ อตฺตานํ ปริหรติ ฯเปฯ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย ฯเปฯ เปสิตาเปสิตํ น ชานาติ ฯเปฯ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? น ฉนฺทาคตึ คจฺฉติ, น โทสาคตึ คจฺฉติ, น โมหาคตึ คจฺฉติ, น ภยาคตึ คจฺฉติ, เปสิตาเปสิตํ ชานาติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต สามเณรเปสโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเคติ. จุทฺทสมํ. สมฺมุติเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

๒-๑๔. เสนาสนปัญญาปกสุตตาทิ

ว่าด้วยภิกษุเสนาสนปัญญาปกะ เป็นต้น

[๒๗๓ - ๒๘๕] ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นเสนาสนปัญญาปกะ ฯลฯ ไม่รู้จักเสนาสนะที่จัดแจงแล้วและเสนาสนะที่ยังมิได้จัดแจง ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นเสนาสนปัญญาปกะ ฯลฯ รู้จักเสนาสนะที่จัดแจงแล้ว และเสนาสนะที่ยังมิได้จัดแจง ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นเสนาสนคาหาปกะ ฯลฯ ไม่รู้จักเสนาสนะที่จัดแจงแล้วและเสนาสนะที่ยังมิได้จัดแจง ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นเสนาสนคาหาปกะ ฯลฯ รู้จักเสนาสนะที่จัดแจงแล้วและเสนาสนะที่ยังมิได้จัดแจง ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นภัณฑาคาริกะ ฯลฯ ไม่รู้จักภัณฑะที่เก็บแล้วและภัณฑะที่ยังมิได้เก็บ ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นภัณฑาคาริกะ ฯลฯ รู้จักภัณฑะที่เก็บแล้วและภัณฑะ ที่ยังมิได้เก็บ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นจีวรปฏิคคาหกะ ฯลฯ ไม่รู้จักจีวรที่รับไว้แล้วและจีวรที่ยังมิได้รับไว้ ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นจีวรปฏิคคาหกะ ฯลฯ รู้จักจีวรที่ได้รับแล้วและจีวร ที่ยังมิได้รับ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นจีวรภาชกะ ฯลฯ ไม่รู้จักจีวรที่แจกแล้วและจีวรที่ยังมิได้แจก ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นจีวรภาชกะ ฯลฯ รู้จักจีวรที่แจกแล้วและจีวรที่ ยังไม่ได้แจก ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นยาคุภาชกะ(ผู้แจกข้าวต้ม) ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็น ยาคุภาชกะ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นผลภาชกะ (ผู้แจกผลไม้) ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็น ผลภาชกะ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นขัชชกภาชกะ (ผู้แจกของขบฉัน) ฯลฯ ไม่รู้จักของขบฉัน ที่แจกแล้วและของขบฉันที่ยังมิได้แจก ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นขัชชกภาชกะ ฯลฯ รู้จักของขบฉันที่แจกแล้วและของขบฉันที่ยังมิได้แจก ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นอัปปมัตตกวิสัชชกะ (ผู้แจกของเล็กน้อย) ฯลฯ ไม่รู้จักของเล็กน้อยที่แจกแล้วและของเล็กน้อยที่ยังมิได้แจก ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็น อัปปมัตตกวิสัชชกะ ฯลฯ รู้จักของเล็กน้อยที่แจกแล้วและของเล็กน้อยที่ยังมิได้แจก ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นสาฏิยคาหาปกะ (ผู้ให้รับผ้าสาฎก) ฯลฯ ไม่รู้จักผ้าสาฎกที่รับแล้วและผ้าสาฎกที่ยังมิได้รับ ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นสาฏิยคาหาปกะ ฯลฯ รู้จักผ้าสาฎกที่รับแล้วและผ้าสาฎกที่ยังมิได้รับ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นปัตตคาหาปกะ (ผู้ให้รับบาตร) ฯลฯ ไม่รู้จักบาตรที่รับ แล้วและบาตรที่ยังมิได้รับ ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นปัตตคาหาปกะ ฯลฯ รู้จักบาตร ที่รับแล้วและบาตรที่ยังมิได้รับ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นอารามเปสกะ (ผู้ใช้คนวัด) ฯลฯ ไม่รู้จักคนวัดที่ใช้แล้ว และคนวัดที่ยังมิได้ใช้ ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้งให้เป็นอารามเปสกะ ฯลฯ รู้จักคนวัดที่ใช้ แล้วและคนวัดที่ยังมิได้ใช้ ฯลฯ

สงฆ์ไม่พึงแต่งตั้งให้เป็นสามเณรเปสกะ (ผู้ใช้สามเณร) ฯลฯ สงฆ์พึงแต่งตั้ง ให้เป็นสามเณรเปสกะ ฯลฯ ถึงแต่งตั้งแล้วก็ไม่พึงส่งไป ฯลฯ สงฆ์แต่งตั้งแล้วพึงส่งไป พึงทราบว่าเป็นพาล ฯลฯ พึงทราบว่าเป็นบัณฑิต ฯลฯ บริหารตนให้ถูกกำจัด ถูกทำลาย ฯลฯ บริหารตนไม่ให้ถูกกำจัด ไม่ให้ถูกทำลาย ฯลฯ ย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ ฯลฯ ไม่รู้จักสามเณรที่ใช้แล้วและสามเณรที่ยังมิได้ใช้ ฯลฯ ย่อมดำรงอยู่ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ไม่ลำเอียงเพราะชอบ ๒. ไม่ลำเอียงเพราะชัง

๓. ไม่ลำเอียงเพราะกลัว ๔. ไม่ลำเอียงเพราะหลง

๕. รู้จักสามเณรที่ใช้แล้วและสามเณรที่ยังมิได้ใช้

ภิกษุผู้เป็นสามเณรเปสกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้

เสนาสนปัญญาปกสุตตาทิที่ ๒-๑๔ จบ

สัมมุติเปยยาล จบ

--------------- ๒. สิกฺขาปทเปยฺยาล ๑. ภิกฺขุสุตฺต ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, อพฺรหฺมจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย.

ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรโต โหติ, อพฺรหฺมจริยา ปฏิวิรโต โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรโต โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ สคฺเคติ. ปฐมํ.

๒. สิกขาปทเปยยาล

๑. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยภิกษุ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้ฆ่าสัตว์

๒. เป็นผู้ลักทรัพย์

๓. เป็นผู้ประพฤติผิดพรหมจรรย์

๔. เป็นผู้พูดเท็จ

๕. เป็นผู้เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมดำรงอยู่ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

๒. เป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์

๓. เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดพรหมจรรย์

๔. เป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จ

๕. เป็นผู้เว้นขาดจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่ง ความประมาทภิกษุทั้งหลาย ภิกษุประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ในสวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้

ภิกขุสูตรที่ ๑ จบ

๒-๗. ภิกฺขุนีสุตฺตาทิฉกฺก

[๒๘๗-๒๙๒] ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา ภิกฺขุนี ฯเปฯ สิกฺขมานา ฯเปฯ สามเณโร ฯเปฯ สามเณรี ฯเปฯ อุปาสโก ฯเปฯ อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตินี โหติ, อทินฺนาทายินี โหติ, กาเมสุ มิจฺฉาจารินี โหติ, มุสาวาทินี โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายินี โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ นิรเย.

ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเค. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา โหติ, อทินฺนาทานา ปฏิวิรตา โหติ, กาเมสุ มิจฺฉาจารา ปฏิวิรตา โหติ, มุสาวาทา ปฏิวิรตา โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตา โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคตา อุปาสิกา ยถาภตํ นิกฺขิตฺตา เอวํ สคฺเคติ. สตฺตมํ.

๒-๗. ภิกขุนีสุตตาทิ

ว่าด้วยภิกษุณีเป็นต้น

[๒๘๗ - ๒๙๒] ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ฯลฯ สิกขมานา ฯลฯ สามเณร ฯลฯ สามเณรี ฯลฯ อุบาสก ฯลฯ อุบาสิกาประกอบ ด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้ฆ่าสัตว์

๒. เป็นผู้ลักทรัพย์

๓. เป็นผู้ประพฤติผิดในกาม

๔. เป็นผู้พูดเท็จ

๕. เป็นผู้เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท

ภิกษุทั้งหลาย อุบาสิกาประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้ภิกษุทั้งหลาย อุบาสิกาประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมดำรงอยู่ใน สวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์

๒. เป็นผู้เว้นขาดจากการลักทรัพย์

๓. เป็นผู้เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม

๔. เป็นผู้เว้นขาดจากการพูดเท็จ

๕. เป็นผู้เว้นขาดจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่ง ความประมาทภิกษุทั้งหลาย อุบาสิกาประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ใน สวรรค์ เหมือนได้รับอัญเชิญไปประดิษฐานไว้

ภิกขุนีสุตตาทิที่ ๒-๗ จบ

๘. อาชีวกสุตฺต ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาชีวโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, อพฺรหฺมจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อาชีวโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเยติ. อฏฺฐมํ.

๘. อาชีวกสูตร

ว่าด้วยอาชีวก

ภิกษุทั้งหลาย อาชีวก ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ย่อมดำรง อยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝังไว้

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้ฆ่าสัตว์

๒. เป็นผู้ลักทรัพย์

๓. เป็นผู้ประพฤติผิดพรหมจรรย์

๔. เป็นผู้พูดเท็จ

๕. เป็นผู้เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท

ภิกษุทั้งหลาย อาชีวกประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูกนำไปฝั่งไว้

อาชีวกสูตรที่ ๘ จบ

๙-๑๗. นิคณฺฐสุตฺตาทิ

[๒๙๔-๓๐๒] ปญฺจหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต นิคณฺโฐ ฯเปฯ มุณฺฑสาวโก ฯเปฯ ชฏิลโก ฯเปฯ ปริพฺพาชโก ฯเปฯ มาคณฺฑิโก ฯเปฯ เตทณฺฑิโก ฯเปฯ อารุทฺธโก ฯเปฯ โคตมโก ฯเปฯ เทวธมฺมิโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเย. กตเมหิ ปญฺจหิ? ปาณาติปาตี โหติ, อทินฺนาทายี โหติ, อพฺรหฺมจารี โหติ, มุสาวาที โหติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี โหติ. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต เทวธมฺมิโก ยถาภตํ นิกฺขิตฺโต เอวํ นิรเยติ. สตฺตรสมํ. สิกฺขาปทเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

๙-๑๗. นิคัณฐสุตตาทิ

ว่าด้วยนิครนถ์เป็นต้น

[๒๙๔ - ๓๐๒] ภิกษุทั้งหลาย นิครนถ์ ประกอบด้วยธรรม ๕ ประการ ฯลฯ มุณฑสาวก ฯลฯ ชฏิลกะ ฯลฯ ปริพาชก ฯลฯ มาคัณฑิกะ ฯลฯ เตคัณฑิกะ ฯลฯ อารุทธกะ ฯลฯ โคตมกะ ฯลฯ เทวธัมมิกะ ฯลฯ ย่อมดำรงอยู่ในนรก เหมือนถูก นำไปฝังไว้ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้ฆ่าสัตว์

๒. เป็นผู้ลักทรัพย์

๓. เป็นผู้ประพฤติผิดพรหมจรรย์

๔. เป็นผู้พูดเท็จ

๕. เป็นผู้เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท

ภิกษุทั้งหลาย เทวธัมมิกะประกอบด้วยธรรม ๕ ประการนี้แล ย่อมดำรงอยู่ ในนรกเหมือนถูกนำไปฝังไว้

นิคัณฐสุตตาทิที่ ๙-๑๗ จบ

สิกขาปทเปยยาล จบ

---------------- ๓. ราคเปยฺยาล ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? อสุภสญฺญา มรณสญฺญา อาทีนวสญฺญา อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา. ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. (๑)

๓. ราคเปยยาล

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการ เพื่อรู้ยิ่งราคะ (ความกำหนัด)

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. อสุภสัญญา ๒. มรณสัญญา

๓. อาทีนวสัญญา ๔. อาหาเร ปฏิกูลสัญญา

๕. สัพพโลเก อนภิรตสัญญา

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? อนิจฺจสญฺญา อนตฺตสญฺญา มรณสญฺญา อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา. ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. (๒)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. อนิจจสัญญา ๒. อนัตตสัญญา

๓. มรณสัญญา ๔. อาหาเร ปฏิกูลสัญญา

๕. สัพพโลเก อนภิรตสัญญา

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? อนิจฺจสญฺญา อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา ปหานสญฺญา วิราคสญฺญา. ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. (๓)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. อนิจจสัญญา ๒. อนิจเจ ทุกขสัญญา

๓. ทุกเข อนัตตสัญญา ๔. ปหานสัญญา

๕. วิราคสัญญา

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? สทฺธินฺทฺริยํ วีริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยํ. ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. (๔)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สัทธินทรีย์ ๒. วิริยินทรีย์

๓. สตินทรีย์ ๔. สมาธินทรีย์

๕. ปัญญินทรีย์

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม ปญฺจ? สทฺธาพลํ วีริยพลํ สติพลํ สมาธิพลํ ปญฺญาพลํ. ราคสฺส ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. (๕)

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สัทธาพละ ๒. วิริยพละ

๓. สติพละ ๔. สมาธิพละ

๕. ปัญญาพละ

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อรู้ยิ่งราคะ

[๓๐๘-๑๑๕๑] ราคสฺส ภิกฺขเว ปริญฺญาย ฯเปฯ ปริกฺขยาย ฯเปฯ ปหานาย ฯเปฯ ขยาย ฯเปฯ วยาย ฯเปฯ วิราคาย ฯเปฯ นิโรธาย ฯเปฯ จาคาย ฯเปฯ ปฏินิสฺสคฺคาย ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา ฯเปฯ โทสสฺส ฯเปฯ โมหสฺส ฯเปฯ โกธสฺส ฯเปฯ อุปนาหสฺส ฯเปฯ มกฺขสฺส ฯเปฯ ปฬาสสฺส ฯเปฯ อิสฺสาย ฯเปฯ มจฺฉริยสฺส ฯเปฯ มายาย ฯเปฯ สาเฐยฺยสฺส ฯเปฯ ถมฺภสฺส ฯเปฯ สารมฺภสฺส ฯเปฯ อติมานสฺส ฯเปฯ ปมาทสฺส ฯเปฯ อภิญฺญาย ฯเปฯ ปริญฺญาย ฯเปฯ ปริกฺขยาย ฯเปฯ ปหานาย ฯเปฯ ขยาย ฯเปฯ วยาย ฯเปฯ วิราคาย ฯเปฯ นิโรธาย ฯเปฯ จาคาย ฯเปฯ ปฏินิสฺสคฺคาย. อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพา ฯเปฯ (๖-๘๔๙)

กตเม ปญฺจ? สทฺธาพลํ วีริยพลํ สติพลํ สมาธิพลํ ปญฺญาพลํ. ปมาทสฺส ภิกฺขเว ปฏินิสฺสคฺคาย. อิเม ปญฺจ ธมฺมา ภาเวตพฺพาติ. ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ. ตสฺสุทฺทานํ

อภิญฺญาย ปริญฺญาย ปริกฺขยาย

ปหานาย ขยาย วเยน จ

วิราคนิโรธา จาคญฺจ

ปฏินิสฺสคฺโค อิเม ทสาติ.

ปญฺจกนิปาโต นิฏฺฐิโต. ตตฺริทํ วคฺคุทฺทานํ

เสขพลํ พลญฺเจว ปญฺจงฺคิกญฺจ สุมนํ

มุณฺฑนีวรณญฺจ สญฺญญฺจ โยธาชีวญฺจ อฏฺฐมํ.

เถรํ กกุธผาสุญฺจ อนฺธกวินฺททฺวาทสํ

คิลานราชติกณฺฑํ สทฺธมฺมาฆาตุปาสกํ.

อรญฺญพฺราหฺมณญฺเจว กิมิลกฺโกสกํ ตถา

ทีฆาจาราวาสิกญฺจ ทุจฺจริตูปสมฺปทนฺติ.

ปญฺจกนิปาตปาลิ นิฏฺฐิตา.

[๓๐๘ - ๑๑๕๑] ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อ กำหนดรู้ราคะ

... เพื่อความสิ้นราคะ

... เพื่อละราคะ

... เพื่อความสิ้นไปแห่งราคะ

... เพื่อความเสื่อมไปแห่งราคะ

... เพื่อความคลายไปแห่งราคะ

... เพื่อความดับไปแห่งราคะ

... เพื่อความสละราคะ

... เพื่อความสละคืนราคะ

... โทสะ (ความคิดประทุษร้าย) ... โมหะ (ความหลง) ... โกธะ (ความโกรธ) ... อุปนาหะ (ความผูกโกรธ) ... มักขะ (ความลบหลู่คุณท่าน) ... ปฬาสะ (ความตีเสมอ) ... อิสสา (ความริษยา) ... มัจฉริยะ (ความตระหนี่) ... มายา (มารยา) ... สาเถยยะ (ความโอ้อวด) ... ถัมภะ (ความหัวดื้อ) สารัมภะ (ความแข่งดี) ... มานะ (ความถือตัว) ... อติมานะ (ความดูหมิ่น) ... มทะ (ความมัวเมา) ... ปมาทะ (ความประมาท) ...

ธรรม ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. สัทธาพละ ๒. วีริยพละ

๓. สติพละ ๔. สมาธิพละ

๕. ปัญญาพละ

ภิกษุทั้งหลาย บุคคลควรเจริญธรรม ๕ ประการนี้ เพื่อความสละคืนปมาทะ

ราคเปยยาล จบ

รวมธรรมที่มีในเปยยาลนี้ คือ

ธรรม ๑๐ ประการนี้ คือ

๑. อภิญญา (ความรู้ยิ่ง) ๒. ปริญญา (การกำหนดรู้)

๓. ปริกขยา (ความสิ้น) ๔. ปหานะ (การละ)

๕. ขยะ (ความสิ้นไป) ๖. วยะ (ความเสื่อมไป)

๗. วิราคะ (ความคลายไป) ๘. นิโรธะ (ความดับไป)

๙. จาคะ (ความสละ) ๑๐. ปฏินิสสัคคะ (ความสละคืน)

ปัญจกนิบาต จบบริบูรณ์

รวมวรรคที่มีในปัญจกนิบาตนี้ คือ

๑. เสขพลวรรค ๒. พลวรรค

๓. ปัญจังคิกวรรค ๔. สุมนวรรค

๕. มุณฑราชวรรค ๖. นีวรณวรรค

๗. สัญญาวรรค ๘. โยธาชีววรรค

๙. เถรวรรค ๑๐. กกุธวรรค

๑๑. ผาสุวิหารวรรค ๑๒. อันธกวินทวรรค

๑๓. คิลานวรรค ๑๔. ราชวรรค

๑๕. ติกัณฑกีวรรค ๑๖. สัทธัมมวรรค

๑๗. อาฆาตวรรค ๑๘. อุปาสกวรรค

๑๙. อรัญญวรรค ๒๐. พราหมณวรรค

๒๑. กิมพิลวรรค ๒๒. อักโกสกวรรค

๒๓. ทีฆจาริกวรรค ๒๔. อาวาสิกวรรค

๒๕. ทุจริตวรรค ๒๖. อุปสัมปทาวรรค