๑. ทัตวาอวชานาติสูตร เล่ม ๒๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมจักกานุวัตตนสูตร ๒. ทุติยจักกานุวัตตนสูตร

๓. ธัมมราชาสูตร ๔. ยัสสังทิสังสูตร

๕. ปฐมปัตถนาสูตร ๖. ทุติยปัตถนาสูตร

๗. อัปปังสุปติสูตร ๘. ภัตตาทกสูตร

๙. อักขมสูตร ๑๐. โสตสูตร

(๑๕) ๕. ติกัณฑกีวรรค

๑. อวชานาติสูตร

ว่าด้วยคนเลว ๕ ประเภท

{๑๔๑} [๑๔๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๕ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ให้แล้วมาดูหมิ่น (๒) ดูหมิ่นเพราะอยู่ร่วมกัน

(๓) เป็นผู้เชื่อง่าย (๔) เป็นผู้โลเล

(๕) เป็นผู้เขลา งมงาย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลให้แล้วมาดูหมิ่นอย่างไร คือ บุคคลใน โลกนี้ให้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ หรือคิลานปัจจัยเภสัชบริขารแก่บุคคลไป เขาคิดอย่างนี้ว่า ‘เราให้ ผู้นี้รับ’ เขาให้แล้วย่อมดูหมิ่นบุคคลนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลให้แล้วมาดูหมิ่นอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลดูหมิ่นเพราะอยู่ร่วมกันอย่างไร คือ บุคคลในโลกนี้ อยู่ร่วมกับบุคคลมา ๒ - ๓ ปี ย่อมดูหมิ่นผู้นั้นเพราะอยู่ร่วมกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลดูหมิ่นเพราะอยู่ร่วมกันอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นผู้เชื่อง่ายอย่างไร คือ บุคคลบางคน ในโลกนี้ เมื่อเขากล่าวคุณหรือโทษของผู้อื่น ก็ปลงใจเชื่อทันทีทีเดียว ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้เชื่อง่ายอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นผู้โลเลอย่างไร คือ บุคคลบางคนใน โลกนี้เป็นผู้มีศรัทธาเล็กน้อย มีความภักดีเล็กน้อย มีความรักเล็กน้อย มี ความเลื่อมใสเล็กน้อย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้โลเลอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลเป็นผู้เขลา งมงายอย่างไร คือ บุคคลบาง คนในโลกนี้ไม่รู้กุศลธรรมและอกุศลธรรม ไม่รู้ธรรมที่มีโทษและไม่มีโทษ ไม่รู้ ธรรมที่เลวและประณีต ไม่รู้ธรรมฝ่ายดำและฝ่ายขาว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นผู้เขลา งมงายอย่างนี้แลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๕ ประเภทนี้แลมีปรากฏอยู่ในโลก”

๒. อารภติสูตร

ว่าด้วยบุคคลที่ควรตักเตือน ๕ ประเภท

{๑๔๒} [๑๔๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๕ ประเภทนี้มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลบางคนในธรรมวินัยนี้ ปรารภจะล่วงอาบัติ มีความเดือดร้อนใจ และไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงซึ่ง เจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันเป็นที่ดับโดยไม่เหลือแห่งอกุศลธรรมอันเลวทราม ซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่เธอ