สิลายูปสูตร ที่ ๑ เล่ม ๒๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งอากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะด้วยมนสิการว่า ‘สนฺตเมตํ ปณีตเมตํ นี่สงบ นี่ประณีต’ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตตาวาสมี ๙ ประเภทนี้แล”

๕. ปัญญาสูตร

ว่าด้วยผู้จบพรหมจรรย์

{๒๒๙} [๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลใดแล ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญาในกาลนั้น ควรเรียกภิกษุนั้นได้ว่า ‘ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญาอย่างไร คือ ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญาอย่างนี้ว่า ‘จิตของเราปราศจากราคะแล้ว จิตของเราปราศจากโทสะแล้ว จิตของเราปราศจากโมหะแล้ว จิตของเราไม่มีราคะเป็นธรรมดา จิตของเราไม่มีโทสะเป็นธรรมดา จิตของเราไม่มีโมหะเป็นธรรมดา จิตของเราไม่เวียนมาในกามภพ เป็นธรรมดา จิตของเราไม่เวียนมาในรูปภพเป็นธรรมดา จิตของเราไม่เวียนมาในอรูปภพเป็นธรรมดา’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลใดแล ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญา ในกาลนั้น ควรเรียกภิกษุนั้นได้ว่า ‘ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๖. สิลายูปสูตร

ว่าด้วยผู้จบพรหมจรรย์

{๒๓๐} [๒๖] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระจันทิกาบุตรอยู่ที่พระ วิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ณ ที่นั้นแล ท่านพระจันทิกาบุตรกล่าวกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ทั้งหลาย พระเทวทัตแสดงธรรมแก่ภิกษุอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ทั้งหลาย ในกาลใดแล ภิกษุอบรมจิตด้วยจิต ในกาลนั้น ควรพยากรณ์ภิกษุ นั้นว่า ‘ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’’เมื่อท่านพระจันทิกาบุตรกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระสารีบุตรได้กล่าว กะท่านพระจันทิกาบุตรว่า

“ดูก่อนท่านจันทิกาบุตร พระเทวทัตมิได้แสดง ธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ในกาลใดแล ภิกษุอบรมจิตด้วยจิต ในกาลนั้น ควรพยากรณ์ภิกษุนั้นว่า ‘ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้’ แต่พระเทวทัตแสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลายอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย ในกาลใดแล ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยจิต ในกาลนั้น ควรพยากรณ์ภิกษุนั้นได้ว่า ‘ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้