ววัตถสัญญาสูตร เล่ม ๒๓

การแก่งแย่ง การวิวาท การพูดหยาบคายว่ามึง ๆ การพูด ส่อเสียด และการพูดเท็จ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอันมีตัณหาเป็นมูลรากมี ๙ ประการนี้แล”

๔. สัตตาวาสสูตร

ว่าด้วยสัตตาวาส ๙ ประเภท

{๒๒๘} [๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตตาวาส (ภูมิสถานอันเป็นที่อยู่ของสัตว์) มี ๙ ประเภทนี้ สัตตาวาส ๙ ประเภทคืออะไรบ้าง คือดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายต่างกัน ทั้งมีสัญญาต่างกันเช่น พวกมนุษย์ เทพบางพวก และพวกวินิปาติกะบางพวก นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายต่างกัน แต่มีสัญญาอย่างเดียวกัน เช่น พวกเทพผู้นับเนื่องในพวกพรหม ซึ่งเกิดในภูมิปฐมฌาน นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๒

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายอย่างเดียวกัน แต่มีสัญญา ต่างกัน เช่น พวกเทพเหล่าอาภัสสระ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๓

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่งมีกายอย่างเดียวกัน ทั้งมีสัญญาอย่างเดียวกัน เช่น พวกเทพเหล่าสุภกิณหะ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๔

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่งไม่มีสัญญา ไม่มีความรู้สึกเสวยอารมณ์ เช่น พวกเทพเหล่าอสัญญีสัตว์ <*> นี้เป็นสัตตาวาสประเภทที่ ๕

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งรูปสัญญาโดยประการทั้งปวง เพราะดับปฏิฆสัญญา เพราะไม่ใส่ใจถึงนานัตตสัญญา เข้าถึงอากาสานัญจายตนะด้วยมนสิการว่า ‘อนนฺโต อากาโส อากาศไม่มีที่สุด’ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๖ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งอากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าถึงวิญญานัญจายตนะด้วยมนสิการว่า ‘อนนฺตํ วิญฺญาณํ วิญญาณไม่มีที่สุด’ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๗ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งวิญญาณัญจายตนะโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าถึงอากิญจัญญายตนะด้วยมนสิการว่า ‘นตฺถิ กิญฺจิ ไม่มีอะไร’ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๘

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีสัตว์พวกหนึ่ง เพราะล่วงเสียซึ่งอากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวงแล้ว เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนะด้วยมนสิการว่า ‘สนฺตเมตํ ปณีตเมตํ นี่สงบ นี่ประณีต’ นี้คือสัตตาวาสประเภทที่ ๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตตาวาสมี ๙ ประเภทนี้แล”

๕. ปัญญาสูตร

ว่าด้วยผู้จบพรหมจรรย์

{๒๒๙} [๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในกาลใดแล ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญาในกาลนั้น ควรเรียกภิกษุนั้นได้ว่า ‘ย่อมรู้ชัดว่า ‘ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก ’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญาอย่างไร คือ ภิกษุอบรมจิตดีแล้วด้วยปัญญาอย่างนี้ว่า ‘จิตของเราปราศจากราคะแล้ว จิตของเราปราศจากโทสะแล้ว จิตของเราปราศจากโมหะแล้ว จิตของเราไม่มีราคะเป็นธรรมดา จิตของเราไม่มีโทสะเป็นธรรมดา จิตของเราไม่มีโมหะเป็นธรรมดา จิตของเราไม่เวียนมาในกามภพ เป็นธรรมดา จิตของเราไม่เวียนมาในรูปภพเป็นธรรมดา จิตของเราไม่เวียนมาในอรูปภพเป็นธรรมดา’