ธรรมวรรค เล่ม ๒๐

{๓๒๙} [๖๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลมีสัญญาจึงเกิดขึ้น ไม่มีสัญญาย่อมไม่เกิดขึ้น เพราะละสัญญานั้นเสีย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นจึงไม่มีด้วยประการดังนี้” (๘){๓๓๐} [๖๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลมีวิญญาณจึงเกิดขึ้น ไม่มีวิญญาณย่อมไม่เกิดขึ้น เพราะละวิญญาณนั้นเสีย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นจึงไม่มีด้วยประการดังนี้” (๙){๓๓๑} [๖๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลมีสังขตธรรม เป็นอารมณ์จึงเกิดขึ้น ไม่มีสังขตธรรมเป็นอารมณ์ย่อมไม่เกิดขึ้น เพราะละสังขตธรรมนั้นเสีย ธรรมที่เป็นบาปอกุศลเหล่านั้นจึงไม่มีด้วยประการดังนี้” (๑๐)

จบ สนิมิตตวรรคที่ ๓

(๙) ๔. ธัมมวรรค

ว่าด้วยธรรม ๒ อย่าง ๑๑ นัย

{๓๓๒} [๖๙๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ เจโตวิมุตติ ๑ ปัญญาวิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๑)

{๓๓๓} [๖๙๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเพียร ๑ ความไม่ฟุ้งซ่าน ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๒)

{๓๓๔} [๖๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ นาม ๑ รูป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๓)

{๓๓๕} [๖๙๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ วิชชา ๑ วิมุตติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๔)

{๓๓๖} [๗๐๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ภวทิฏฐิ ๑ วิภวทิฏฐิ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๕){๓๓๗} [๗๐๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความไม่ละอาย ๑ ความไม่เกรงกลัว ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๖){๓๓๘} [๗๐๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ หิริ ๑ โอตตัปปะ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๗)

{๓๓๙} [๗๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นคนว่ายาก ๑ ความเป็นผู้มีมิตรชั่ว ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๘){๓๔๐} [๗๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นคนว่าง่าย ๑ ความเป็นผู้มีมิตรดี ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๙){๓๔๑} [๗๐๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นผู้ฉลาดในธาตุ ๑ ความเป็นผู้ฉลาดในมนสิการ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๐){๓๔๒} [๗๐๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้ ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติ ๑ ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมมี ๒ อย่างนี้แล” (๑๑)

จบ ธัมมวรรคที่ ๔

(๑๐) ๕. พาลวรรค

ว่าด้วยคนพาลและบัณฑิต

{๓๔๓} [๗๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๑){๓๔๔} [๗๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๒){๓๔๕} [๗๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญ ว่าไม่ควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล”

(๓){๓๔๖} [๗๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๔){๓๔๗} [๗๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาล มี ๒ ประเภทนี้แล” (๕){๓๔๘} [๗๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คน