๘. อโนทิสสูตรที่ ๒ เล่ม ๒๒

อรรถกถาปฐมอโนทิสสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมอโนทิสสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อโนธึ กริตฺวา ความว่า ไม่ทำให้มีขอบเขต คือเขตแดนอย่างนี้ว่า สังขารมีประมาณเท่านี้แหละไม่เที่ยง นอกจากนี้ไป ไม่ใช่ไม่เที่ยง(คือเที่ยง). บทว่า อนวฏฺฐิตโต ความว่า เว้นจากฐานะ (เหตุที่เป็นไปได้)เพราะความเป็นของไม่มั่นคง อธิบายว่า จักเป็นสภาวธรรมแตกดับไป แล้วจึงหยุด. บทว่า สพฺพโลเก ควานว่า ในโลกทั้งสิ้น ได้แก่ในธาตุทั้ง ๓.

บทว่า สามญฺเน ความว่า โดยความเป็นสมณะ อธิบายว่า ได้แก่พระ-อริยมรรค.

จบอรรถกถาปฐมอโนทิสูตรที่ ๗

๘. ทุติยอโนทิสสูตร

ว่าด้วยอานิสงส์ที่ทำให้เกิดทุกขสัญญา ๖ ประการ

[๓๗๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการเป็นผู้สามารถเพื่อไม่กระทำเขตจำกัดในสังขารทั้งปวง แล้วยังทุกขสัญญาให้ปรากฏ อานิสงส์ ๖ ประการเป็นไฉน ? คือ ภิกษุพิจารณาเห็นอยู่ว่า นิพพาน-สัญญาในสังขารทั้งปวง จักปรากฏแก่เราเหมือนเพชฌฆาตผู้เงื้อดาบขึ้นอยู่ ๑ใจของเราจักออกจากโลกทั้งปวง ๑ เราจักเป็นผู้มีปกติเห็นสันติในนิพพาน ๑อนุสัยของเราจักถือการเพิกถอน ๑ เราจักเป็นผู้กระทำตามหน้าที่ ๑ และเรา

จักบำรุงพระศาสดาด้วยความบำรุงอันประกอบด้วยเมตตา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการนี้แล เป็นผู้สามารถเพื่อไม่กระทำเขตจำกัดในสังขารทั้งปวง แล้วยังทุกขสัญญาให้ปรากฏ.

จบทุติยอโนทิสสูตรที่ ๘

อรรถกถาทุติยอโนทิสสูตร

พึงทราบวินิจในทุติยโนทิสสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า เมตฺตาวตาย ความว่า ด้วยการปรนนิบัติ ประกอบด้วยเมตตาด้วยว่า พระเสขบุคคล ๗ จำพวก ย่อมปรนนิบัติพระตถาคตเจ้า ด้วยการบำรุงประกอบไปด้วยเมตตา. ถึงพระขีณาสพ ก็เป็นผู้ปฏิบัติพระศาสดา(เหมือนกัน).

จบอรรถกถาทุติยอโนทิสสูตรที่ ๘

๙. ตติยอโนทิสสูตร

ว่าด้วยอานิสงส์ที่ทำให้เกิดอนัตตสัญญา

[๓๗๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้พิจารณาเห็นอานิสงส์ ๖ ประการเป็นผู้สามารถเพื่อไม่กระทำเขตจำกัดในธรรมทั้งปวง แล้วยังอนัตตสัญญาให้ปรากฏ อานิสงส์ ๖ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุพิจารณาเห็นอยู่ว่าเราเป็นผู้ไม่มีตัณหาและทิฏฐิในโลกทั้งปวง ๑ ทิฏฐิอันเป็นเหตุให้กระทำความถือตัว