กุมภสูตร เล่ม ๒๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ผู้ที่ทั้งคำราม ทั้งตกเป็นอย่างไร คือ บุคคล

บางคนในโลกนี้เล่าเรียนธรรม คือ สุตตะ เคยยะ ไวยากรณะ คาถาอุทาน อิติวุตตกะ ชาดก อัพภูตธรรม เวทัลละ ทั้งรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ที่ทั้งคำราม ทั้งตกเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเมฆฝนที่ทั้งคำราม ทั้งตกเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น”

๓. กุมภสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยหม้อ ๔ ประเภท

{๑๐๓} [๑๐๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หม้อมี ๔ ประเภทนี้ หม้อ ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) หม้อเปล่า ปิดไว้ (๒) หม้อเต็ม เปิดไว้

(๓) หม้อเปล่า เปิดไว้ (๔) หม้อเต็ม ปิดไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หม้อมี ๔ ชนิดนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยหม้อ ๔ ประเภทนี้ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คนหม้อเปล่า ปิดไว้ (๒) คนหม้อเต็ม เปิดไว้

(๓) คนหม้อเปล่า เปิดไว้ (๔) คนหม้อเต็ม ปิดไว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนหม้อเปล่า ปิดไว้เป็นอย่างไร คือ บุคคล

บางคนในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนแต่น่าเลื่อมใส แต่เขาไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนหม้อเปล่า ปิดไว้เป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายหม้อเปล่า ปิดไว้เป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนหม้อเต็ม เปิดไว้เป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนไม่น่าเลื่อมใส แต่เขารู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนหม้อเต็ม เปิดไว้เป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายหม้อเต็ม เปิดไว้เป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนหม้อเปล่า เปิดไว้เป็นอย่างไร คือ บุคคล

บางคนในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนไม่น่าเลื่อมใส ทั้งเขาไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินิปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนหม้อเปล่า เปิดไว้เป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายหม้อเปล่า เปิดไว้เป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนหม้อเต็ม ปิดไว้ เป็นอย่างไร คือ บุคคล

บางคนในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนแต่น่าเลื่อมใส ทั้งเขารู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนหม้อเต็ม ปิดไว้เป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายหม้อเต็ม ปิดไว้เป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น,,

๔. อุทกรหทสูตร

ว่าด้วยบุคคลเปรียบด้วยห้วงนํ้า ๔ ประเภท

{๑๐๔} [๑๐๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงนํ้ามี ๔ ประเภทนี้ ห้วงนํ้า ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ห้วงนํ้าตื้น เงาลึก (๒) ห้วงนํ้าลึก เงาตื้น

(๓) ห้วงนํ้าตื้น เงาตื้น (๔) ห้วงนํ้าลึก เงาลึก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงนํ้ามี ๔ ประเภทอย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน บุคคลที่เปรียบด้วยห้วงนํ้า ๔

ประเภทนี้ก็มีปรากฏอยู่ในโลก บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) คนตื้น เงาลึก (๒) คนลึก เงาตื้น

(๓) คนตื้น เงาตื้น (๔) คนลึก เงาลึก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนตื้น เงาลึกเป็นอย่างไร คือ บุคคลบางคน

ในโลกนี้มีกิริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนแต่น่าเลื่อมใส แต่เขาไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนตื้น เงาลึกเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ห้วงนํ้าตื้น เงาลึกเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็คนลึก เงาตื้นเป็นอย่างไร คือ บุคคลบาง

คนในโลกนี้มีกริยาการก้าว การถอย การเหลียว การแล การคู้ การเหยียดการ ทรงสังฆาฏิ บาตร และจีวรล้วนไม่น่าเลื่อมใส แต่เขารู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินิปฏิปทา,ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนลึก เงาตื้นเป็นอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลายห้วงนํ้าลึก เงาตื้นเป็นฉันใด เราก็กล่าวบุคคลนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น