พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปฐมปัณณาสก์ · ภัณฑคามวรรค
สังฆโสภณสูตร เล่ม ๒๑
Text layerBuddha’s wordsItems ๗ (Royal Thai)7/10 in ภัณฑคามวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ ภัณฑคามวรรค สังฆโสภณสูตร (Royal Thai Volume 21 · Mahachula Volume 21 · Mahamakut Volume 35 · Chaloem Phrakiat Volume 21)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 21, pp. 12–13
ถ้าแม้บุคคลมีสุตะน้อย ทั้งไม่ตั้งมั่นแล้วในศีล
นักปราชญ์ทั้งหลายย่อมตำหนิเขาได้สองทาง คือ ทั้งทาง
ศีลและทางสุตะ
ถ้าแม้บุคคลมีสุตะน้อย แต่ตั้งมั่นดีแล้วในศีล นักปราชญ์
ย่อมสรรเสริญเขาทางศีล แต่สุตะของเขาไม่สมบูรณ์
ถ้าแม้บุคคลมีสุตะมาก แต่ไม่ตั้งมั่นแล้วในศีล
นักปราชญ์ย่อมตำหนิเขาทางศีล แต่สุตะของเขาสมบูรณ์
ถ้าแม้บุคคลมีสุตะมาก ตั้งมั่นดีแล้วในศีล นักปราชญ์
ย่อมสรรเสริญเขาได้สองทาง คือ ทั้งทางศีลและทางสุตะ
ผู้เป็นพหูสูต ผู้ทรงธรรม เป็นพุทธสาวก ผู้มีปัญญา
ผู้เป็นประดุจแท่งทองชมพูนุท ใครเล่าควรที่จะตำหนิเขา
แม้เทวดาก็ชม แม้พรหมก็สรรเสริญเขา
๗. โสภณสูตร
ว่าด้วยบุคคลผู้ยังหมู่ให้งาม ๔ ประเภท
{๗}[๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้ ซึ่งเป็นผู้เฉียบแหลมได้รับแนะนำดีแล้ว เป็นผู้แกล้วกล้า เป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมยังหมู่ให้งาม บุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ
(๑) ภิกษุ (๒) ภิกษุณี
(๓) อุบาสก (๔) อุบาสิกา
- ๑ทองชมพูนุท หมายถึงทองคำธรรมชาติเนื้อบริสุทธิ์ (นัย องฺ.จตุกฺก.อ. ๒๘๓)
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้แล ซึ่งเป็นผู้เฉียบแหลม ได้
รับแนะนำดีแล้ว เป็นผู้แกล้วกล้า เป็นพหูสูต เป็นผู้ทรงธรรม ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ย่อมยังหมู่ให้งาม”
บุคคลใดเป็นผู้ฉลาด แกล้วกล้า เป็นพหูสูต ทรงธรรม
และประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรม บุคคลนั้นเราเรียกว่า
เป็นผู้งดงามในหมู่
ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก และอุบาสิกาผู้มีศรัทธา ถึง
พร้อมด้วยศีล เป็นพหูสูต เหล่านี้แล ย่อมยังหมู่ให้งาม
เพราะบุคคลเหล่านี้เป็นผู้งดงามในหมู่
๘. เวสารัชชสูตร
ว่าด้วยเวสารัชชญาณของพระตถาคต ๔ ประการ
{๘}[๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวสารัชชญาณ ๔ ประการของตถาคตซึ่งตถาคตมีพร้อมมูลแล้วจึงปฏิญญาฐานะอันองอาจ บันลือสีหนาท ในหมู่บริษัทหมุนพรหมจักรให้เป็นไปได้ เวสารัชชญาณ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ
- ๑เวสารัชชญาณ ญาณอันเป็นเหตุให้แกล้วกล้า เป็นชื่อของพระญาณที่ประกอบด้วยความโสมนัสซึ่งเกิดขึ้นแก่พุทธเจ้าผู้ทรงพิจารณาเห็นความไม่มีความครั่นคร้ามในฐานะ ๔ ประการ (ม.มู.อ.๑/๓๕๓, องฺงจตุกฺก. อ. ๒๘๓)
- ๒ฐานะอันองอาจ หมายถึงตำแหน่งที่ดำรงอยู่อันประเสริฐ สูงสุด หรือฐานะของพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดในปางก่อน ๆ อนึ่ง คำว่า องอาจ แปลจากบทบาลีว่า อาสภะ ซึ่งมีรากคำมาจากคำว่า อุสภะ และคำว่า วสภะ ที่หมายถึงโคจ่าฝูงของโคจำนวนมากตั้ง ๑๐๐ ตัว ๑,๐๐๐ ตัว และ ๑๐๐ คอก ๑,๐๐๐ คอก เป็นโคที่ประเสริฐกว่าโคทั้งหมด ครอบงำปกป้องอันตรายได้รอบด้าน มีสีขาว น่าดูมีกำลังสามารถน่าภาระหนักยิ่งไปได้ โคอุสภะนั้นยืนหยัดเป็นสง่าอยู่ในตำแหน่งที่ตั้งด้วยเท้าทั้ง ๔ โดยไม่หวั่นไหวต่อเสียงฟ้าร้องแม้ตั้งร้อยครั้ง ฉันใด พระตถาคตเจ้าทรงประกอบด้วย
End of สังฆโสภณสูตร