อัจฉริยสูตร ที่ ๔ เล่ม ๒๑

๑๐. จักกวัตติอัจฉริยสูตร

ว่าด้วยความอัศจรรย์ ๔ ประการในพระเจ้าจักรพรรดิ

{๑๓๐} [๑๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ในพระเจ้าจักรพรรดิมี ๔ ประการ อัพภุตธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ถ้าขัตติยบริษัทเข้าไปเฝ้าพระเจ้าจักรพรรดิ ขัตติยบริษัทนั้น

ย่อมมีพระทัยยินดีแม้ด้วยการเข้าเฝ้า ถ้าพระเจ้าจักรพรรดิ

ตรัสในที่ประชุมนั้น ขัตติยบริษัทนั้นย่อมมีพระทัยยินดี

แม้ด้วยพระดำรัส ขัตติยบริษัทนั้นย่อมจะไม่เบื่อเลย ถึง

แม้พระเจ้าจักรพรรดิจะทรงนิ่งเฉย

(๒) ถ้าพราหมณบริษัทเข้าไปเฝ้าพระเจ้าจักรพรรดิ พราหมณ

บริษัทนั้นย่อมมีใจยินดีแม้ด้วยการได้เข้าเฝ้า ถ้าพระเจ้า

จักรพรรดิตรัสในที่ประชุมนั้น พราหมณบริษัทนั้นย่อมมีใจ

ยินดีแม้ด้วยพระดำรัส พราหมณบริษัทนั้นย่อมจะไม่เบื่อ

เลย ถึงแม้พระเจ้าจักรพรรดิจะทรงนิ่งเฉย

(๓) ถ้าคฤหบดีบริษัทเข้าไปเฝ้าพระเจ้าจักรพรรดิ คฤหบดี

บริษัทนั้นย่อมมีใจยินดีแม้ด้วยการได้เข้าเฝ้า ถ้าพระเจ้า

จักรพรรดิตรัสในที่ประชุมนั้น คฤหบดีบริษัทนั้นย่อมมีใจ

ยินดีแม้ด้วยพระดำรัส คฤหบดีบริษัทนั้นย่อมจะไม่เบื่อเลย

ถึงแม้พระเจ้าจักรพรรดิจะทรงนิ่งเฉย

(๔) ถ้าสมณบริษัทเข้าไปเฝ้าพระเจ้าจักรพรรดิ สมณบริษัทนั้น

ย่อมมีใจยินดีแม้ด้วยการได้เข้าเฝ้า ถ้าพระเจ้าจักรพรรดิ

ตรัสในที่ประชุมนั้น สมณบริษัทนั้นย่อมมีใจยินดีแม้ด้วย

พระดำรัส สมณบริษัทนั้นย่อมจะไม่เบื่อเลย ถึงแม้

พระเจ้าจักรพรรดิจะทรงนิ่งเฉย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ในพระเจ้าจักรพรรดิมี ๔ประการนี้แล

ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย อัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ในอานนท์ก็มี

๔ ประการ อัพภุตธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) ถ้าภิกษุบริษัทเข้าไปเยี่ยมอานนท์ ภิกษุบริษัทนั้นย่อมมีใจ

ยินดีแม้ด้วยการได้เข้าเยี่ยม ถ้าอานนท์กล่าวธรรมใน

บริษัทนั้น ภิกษุบริษัทนั้นย่อมมีใจยินดีแม้ด้วยคำที่กล่าว

ภิกษุบริษัทนั้นจะไม่เบื่อเลย ถึงแม้อานนท์จะนิ่งเฉย

(๒) ถ้าภิกษุณีบริษัท ...

(๓) ถ้าอุบาสกบริษัท ...

(๔) ถ้าอุบาสิกาบริษัทเข้าไปเยี่ยมอานนท์ อุบาสิกาบริษัทนั้น

ย่อมมีใจยินดีแม้ด้วยการได้เข้าเยี่ยม ถ้าอานนท์กล่าวธรรม

ในบริษัทนั้นอุบาสิกาบริษัทนั้นย่อมมีใจยินดีแม้ด้วยคำที่กล่าว

อุบาสิกาบริษัทนั้นจะไม่เบื่อเลย ถึงแม้อานนท์จะนิ่งเฉย

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อัพภุตธรรมที่น่าอัศจรรย์ในอานนท์มี ๔ ประการนี้

แล”

จบ ภยวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อัตตานุวาทภยสูตร ๒. อูมิภยสูตร

๓. ปฐมนานากรณสูตร ๔. ทุติยนานากรณสูตร

๕. ปฐมเมตตาสูตร ๖. ทุติยเมตตาสูตร

๗. ปฐมตถาคตอัจฉริยสูตร ๘. ทุติยตถาคตอัจฉริยสูตร

๙. อานันทอัจฉริยสูตร ๑๐. จักกวัตติอัจฉริยสูตร

(๑๔) ๔. ปุคคลวรรค

๑. สัญโญชนสูตร

ว่าด้วยบุคคลผู้ละสังโยชน์ได้และไม่ได้ ๔ ประเภท

{๑๓๑} [๑๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๔ ประเภทนี้ มีปรากฏอยูในโลกบุคคล ๔ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) บุคคลบางคนในโลกนี้ยังละโอรัมภาคิยสังโยชน์ไม่ได้ ยัง

ละสังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้อุบัติไม่ได้ ยังละ

สังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้ภพไม่ได้

(๒) บุคคลบางคนในโลกนี้ละโอรัมภาคิยสังโยชน์ได้แล้ว แต่ยัง

ละสังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้อุบัติไม่ได้ ยังละ

สังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้ภพไม่ได้

(๓) บุคคลบางคนในโลกนี้ละโอรัมภาคิยสังโยชน์ได้แล้ว ละ

สังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้อุบัติได้แล้ว แต่ยังละ

สังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้ภพไม่ได้

(๔) บุคคลบางคนในโลกนี้ละโอรัมภาคิยสังโยชน์ได้แล้ว ละ

สังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้อุบัติได้แล้ว ละสังโยชน์

อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้ภพได้แล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลประเภทไหนยังละโอรัมภาคิยสังโยชน์ไม่ได้ยังละสังโยชน์อันเป็นปัจจัยเพื่อให้ได้อุบัติไม่ได้ ยังละสังโยชน์อันเป็นปัจจัย