อุทายสูตร เล่ม ๒๑

อถ โข อุทายิ พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ, เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อุทายิ พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ “ภวํปิ โน โคตโม ยญฺญํ วณฺเณตี”ติ. น โข อหํ พฺราหฺมณ สพฺพํ ยญฺญํ วณฺเณมิ, น ปนาหํ พฺราหฺมณ สพฺพํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ยถารูเป โข พฺราหฺมณ ยญฺเญ คาโว หญฺญนฺติ, อเชฬกา หญฺญนฺติ, กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ. เอวรูปํ โข อหํ พฺราหฺมณ สารมฺภํ ยญฺญํ น วณฺเณมิ. ตํ กิสฺส เหตุ ? เอวรูปญฺหิ พฺราหฺมณ สารมฺภํ ยญฺญํ น อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา.

ยถารูเป จ โข พฺราหฺมณ ยญฺเญ เนว คาโว หญฺญนฺติ, น อเชฬกา หญฺญนฺติ, น กุกฺกุฏสูกรา หญฺญนฺติ, น วิวิธา ปาณา สงฺฆาตํ อาปชฺชนฺติ. เอวรูปํ โข อหํ พฺราหฺมณ นิรารมฺภํ ยญฺญํ วณฺเณมิ, ยทิทํ นิจฺจทานํ อนุกุลยญฺญํ. ตํ กิสฺส เหตุ ? เอวรูปญฺหิ พฺราหฺมณ นิรารมฺภํ ยญฺญํ อุปสงฺกมนฺติ อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนาติ.

อภิสงฺขตํ นิรารมฺภํ ยญฺญํ กาเลน กปฺปิยํ

ตาทิสํ อุปสํยนฺติ สญฺญตา พฺรหฺมจารโย.

วิวฏจฺฉทา จ เย โลเก วีติวตฺตา กุลํ คตึ

ยญฺญเมตํ ปสํสนฺติ พุทฺธา ปุญฺญสฺส (๑) โกวิทา.

ยญฺเญ วา ยทิ วา สทฺเธ หุญฺญํ (๒) กตฺวา ยถารหํ

ปสนฺนจิตฺโต ยชติ (๓) สุเขตฺเต พฺรหฺมจาริสุ.

สุหุตํ สุยิฏฺฐํ สมฺปตฺตํ (๔) ทกฺขิเณยฺเยสุ ยํ กตํ

ยญฺโญ จ วิปุโล โหติ ปสีทนฺติ จ เทวตา.

เอวํ ยชิตฺวา เมธาวี สทฺโธ มุตฺเตน เจตสา

อพฺยาพชฺฌํ สุขํ โลกํ ปณฺฑิโต อุปปชฺชตีติ. ทสมํ.

จกฺกวคฺโค จตุตฺโถ. ตสฺสุทฺทานํ

จกฺโก สงฺคโห สีโห ปสาโท วสฺสกาเรน ปญฺจมํ

โทโณ อปริหานิ ปฏิลีโน อุชฺชโย อุทายิกา เต ทสาติ.

ครั้งนั้นแล อุทายิพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้ สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า “แม้ท่านพระโคดมก็ทรงสรรเสริญยัญของพวก ข้าพระองค์หรือ”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์ เราไม่ได้สรรเสริญยัญไปเสียทุกอย่าง และเราก็ไม่ได้ติเตียนยัญไปเสียทั้งหมด เราไม่สรรเสริญยัญ ที่มีกิริยา คือ ยัญที่มี การฆ่าโค ๑ ยัญที่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ทำให้สัตว์ ต่าง ๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระอรหันต์หรือท่านผู้ บรรลุอรหัตตมรรคย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญที่มีกิริยาอย่างนั้นพราหมณ์ แต่เราสรรเสริญยัญที่ไม่มีกิริยา คือ นิจทานและอนุกูลยัญ คือ ยัญที่ไม่มีการฆ่าโค ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ไม่ทำให้สัตว์ต่าง ๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระ อรหันต์หรือท่านผู้บรรลุอรหัตตมรรคย่อมเกี่ยวข้องกับยัญที่ไม่มีกิริยาอย่างนี้”ท่านผู้ประพฤติพรหมจรรย์ สำรวมระวัง

ย่อมเกี่ยวข้องกับยัญ ที่จัดเตรียมไว้อย่างดี

ไม่มีกิริยา เหมาะสมกับเวลาเช่นนั้น

ท่านผู้รู้ผู้ฉลาดในบุญ

มีกิเลสเปรียบเหมือนหลังคาอันเปิดแล้ว

ล่วงเลยตระกูลและคติ ในโลก

ย่อมสรรเสริญยัญชนิดนี้

ถ้าบุคคลทำการบูชาในปกติทาน

หรือในมตกทานตามสมควร

มีจิตเลื่อมใส บูชาในนาที่ดี

คือท่านพรหมจารีทั้งหลาย

ยัญที่บุคคลบูชาดีแล้ว

เซ่นสรวงดีแล้ว สมบูรณ์ดี

ทำไว้ในทักขิไณยบุคคล

ยัญย่อมแพร่หลาย และเทวดาก็เลื่อมใส

บัณฑิตผู้เป็นนักปราชญ์ มีศรัทธา

มีใจพ้นแล้ว บูชายัญอย่างนี้แล้ว

ย่อมเข้าถึงโลกที่ปราศจากความเบียดเบียน เป็นสุข

อุทายิสูตรที่ ๑๐ จบ

จักกวรรคที่ ๔ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. จักกสูตร ๒. สังคหสูตร

๓. สีหสูตร ๔. อัคคัปปสาทสูตร

๕. วัสสการสูตร ๖. โทณสูตร

๗. อปริหานิยสูตร ๘. ปฏิลีนสูตร

๙. อุชชยสูตร ๑๐. อุทายิสูตร