๓. สกลิกสูตร เล่ม ๑๕

เอวมฺเม สุตํ:- เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ มทฺทกุจฺฉิสฺมึ มิคทาเย. เตน โข ปน สมเยน ภควโต ปาโท สกลิกาย ขโต โหติ, ภุสา สุทํ ภควโต เวทนา วตฺตนฺติ สารีริกา ทุกฺขา ติพฺพา ขรา กฏุกา อสาตา อมนาปา. ตา สุทํ ภควา สโต สมฺปชาโน อธิวาเสติ อวิหญฺญมาโน. อถ โข ภควา จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญเปตฺวา ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปสิ ปาเทน ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน. อถ โข มาโร ปาปิมา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ

“มนฺทิยา นุ [(๑)] เสสิ อุทาหุ กาเวยฺยมตฺโต

อตฺถา นุ เต สมฺปจุรา น สนฺติ

เอโก วิวิตฺเต สยนาสนมฺหิ

นิทฺทามุโข (๒) กิมิทํ โสปฺปเส วา”ติ.

น มนฺทิยา สยามิ นาปิ กาเวยฺยมตฺโต

อตฺถํ สเมจฺจาหมเปตโสโก

เอโก วิวิตฺเต สยนาสนมฺหิ

สยามหํ สพฺพภูตานุกมฺปี.

เยสมฺปิ สลฺลํ อุรสิ ปวิฏฺฐํ

มุหุํ มุหุํ หทยํ เวธมานํ (๓)

เตปีธ โสปฺปํ ลภเร สสลฺลา

ตสฺมา (๔) อหํ น สุเป วีตสลฺโล.

ชคฺคํ น สงฺเก นปิ เภมิ โสตฺตุํ

รตฺตินฺทิวา นานุตปนฺติ มามํ

หานึ น ปสฺสามิ กุหิญฺจิ โลเก

ตสฺมา สุเป สพฺพภูตานุกมฺปีติ.

อถ โข มาโร ปาปิมา “ชานาติ มํ ภควา, ชานาติ มํ สุคโต”ติ ทุกฺขี ทุมฺมโน ตตฺเถวนฺตรธายีติ.

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ มัททกุจฉิ สถานที่พระราชทานอภัย แก่หมู่เนื้อ เขตกรุงราชคฤห์ สมัยนั้น สะเก็ดหินกระทบพระบาทของพระผู้มีพระภาค ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคทรงมีทุกขเวทนาทางพระวรกายที่กล้าแข็งอย่างหนัก เผ็ดร้อน อันไม่สบายพระทัย ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคมีพระสติสัมปชัญญะ ทรงอดกลั้นทุกขเวทนานั้นไว้ได้ ไม่ทรงเดือดร้อนลำดับนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งให้ปูผ้าสังฆาฏิ ๔ ชั้น ทรงสำเร็จสีหไสยา โดยพระปรัศว์เบื้องขวา ทรงซ้อนพระบาทเหลื่อมพระบาท มีพระสติสัมปชัญญะครั้งนั้น มารผู้มีบาปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับแล้วทูลถามพระผู้มี พระภาคด้วยคาถาว่าท่านนอนด้วยความซึมเซา

หรือมัวเมาคิดกาพย์กลอนอะไรอยู่

ประโยชน์ของท่านมีไม่มาก

ท่านอยู่ ณ ที่นอนที่นั่งอันสงัดแต่ผู้เดียว

ตั้งหน้าแต่จะหลับ ทำไมท่านยังหลับอยู่เล่า

พระผู้มีพระภาคจึงตรัสตอบว่า

เราไม่ได้นอนด้วยความซึมเซา

ทั้งมิได้มัวเมาคิดกาพย์กลอนอะไรอยู่หรอก

เราบรรลุประโยชน์แล้ว ปราศจากความเศร้าโศก

อยู่ ณ ที่นอนที่นั่งอันสงัดแต่ผู้เดียว

นอนคำนึงถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยความเอ็นดู

ลูกศรเสียบอกของชนเหล่าใด

ร้อยหทัยให้ลุ่มหลงอยู่ แม้ชนเหล่านั้นในโลกนี้

ทั้ง ๆ ที่มีลูกศรเสียบอกอยู่ ก็ยังหลับได้

ทำไมเราผู้ปราศจากลูกศรแล้ว จะหลับไม่ได้เล่า

เราเดินไป ก็ไม่หวาดหวั่น ถึงหลับอยู่ก็มิได้กลัวเกรง

กลางคืนและกลางวันไม่ทำให้เราเดือดร้อน

เราไม่พบเห็นความเสื่อมอะไร ๆ ในโลก

ฉะนั้น เราจึงนอนคำนึงถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยความเอ็นดู

ครั้งนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “พระผู้มีพระภาคทรงรู้จักเรา พระสุคตทรงรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง

สกลิกสูตรที่ ๓ จบ