กัณฏกีสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๙

พิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันภิกษุผู้เป็นเสขะพึงเข้าถึงอยู่”

๕. ทุติยกัณฏกีสูตร

ว่าด้วยธรรมที่พระอเสขะพึงเข้าถึง

{๑๒๗๔} [๙๐๓] เรื่องเกิดขึ้นที่เมืองสาเกต ...

ท่านพระสารีบุตรนั่งเรียบร้อยแล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะ ธรรมเหล่าไหนอันภิกษุผู้เป็นอเสขะพึงเข้าถึงอยู่”{๑๒๗๕} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ อันภิกษุผู้เป็นอเสขะพึงเข้าถึงอยู่ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันภิกษุผู้เป็นอเสขะพึงเข้าถึงอยู่”

๖. ตติยกัณฏกีสูตร

ว่าด้วยการบรรลุภาวะแห่งมหาอภิญญา

{๑๒๗๖} [๙๐๔] เรื่องเกิดขึ้นที่เมืองสาเกต ...

ท่านพระสารีบุตรนั่งเรียบร้อยแล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งธรรมเหล่าไหน”

{๑๒๗๗} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ท่านมีผู้อายุ ผมได้บรรลุถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่

ท่านผู้มีอายุ ผมได้บรรลุความเป็นผู้มีอภิญญามาก เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แล อนึ่ง เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ ผมจึงรู้โลกได้พันหนึ่ง ”

๗. ตัณหักขยสูตร

ว่าด้วยเจริญสติปัฏฐานเพื่อความสิ้นตัณหา

{๑๒๗๘} [๙๐๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล ท่านพระอนุรุทธะกล่าวกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหา สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหา”