ตัณหักขยสูตร เล่ม ๑๙

{๑๒๗๗} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ท่านมีผู้อายุ ผมได้บรรลุถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่

ท่านผู้มีอายุ ผมได้บรรลุความเป็นผู้มีอภิญญามาก เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แล อนึ่ง เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ ผมจึงรู้โลกได้พันหนึ่ง ”

๗. ตัณหักขยสูตร

ว่าด้วยเจริญสติปัฏฐานเพื่อความสิ้นตัณหา

{๑๒๗๘} [๙๐๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล ท่านพระอนุรุทธะกล่าวกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหา สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นตัณหา”

๘. สลฬาคารสูตร

ว่าด้วยภิกษุผู้เจริญสติปัฏฐานไม่ลาสิกขา

{๑๒๗๙} [๙๐๖] สมัยหนึ่ง ท่านพระอนุรุทธะอยู่ที่สลฬาคาร ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล ท่านพระอนุรุทธะกล่าวกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย แม่นํ้าคงคาเป็นแม่นํ้าที่ไหลหลั่งบ่าไปทางทิศปราจีน ต่อมาหมู่มหาชนพากันถือจอบและบุ้งกี๋มาด้วยประสงค์ว่า ‘พวกเราจักทดแม่นํ้าคงคานี้ให้ไหลหลั่งบ่ากลับไป’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน หมู่มหาชนนั้นจะพึงทดแม่น้ำคงคาให้ไหลหลั่งบ่ากลับไปได้ไหมเล่า”

ภิกษุเหล่านั้นตอบว่า “ไม่ได้ ขอรับ”

“ข้อนั้น เพราะเหตุอะไร”

“เพราะแม่น้ำคงคาไหลหลั่งบ่าไปทางทิศปราจีน การที่จะทดแม่นํ้าคงคาให้ไหลหลั่งบ่ากลับไปมิใช่ทำได้ง่าย หมู่มหาชนจะมีแต่ส่วนแห่งความลำบากยากแค้นทีเดียว”

“ฉันนั้นเหมือนกัน ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระราชาก็ดี ราชมหาอำมาตย์ก็ดี มิตรสหายหรือญาติสาโลหิตก็ดี จะพึงนำโภคสมบัติมาเชื้อเชิญภิกษุผู้เจริญสติปัฏฐาน ๔ ผู้ทำสติปัฏฐาน ๔ ให้มากอยู่ว่า ‘มาเถิด บุรุษผู้เจริญผ้ากาสาวพัสตร์เหล่านี้บีบคั้นท่านอยู่มิใช่หรือ ท่านจะเป็นคนโล้นเที่ยวถือกระเบื้องอยู่ทำไม ท่านจงสึกออกมาบริโภคโภคสมบัติและทำบุญเถิด’ ดังนี้ ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย การที่ภิกษุผู้เจริญสติปัฏฐาน ๔ ผู้ทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ อยู่นั้นจักลาสิกขาสึกออกมาเป็นคฤหัสถ์นั้น มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าการที่จิตที่น้อมไปในวิเวก โน้มไปในวิเวก โอนไปในวิเวกมาตลอดกาลนานนั้นจักสึกออกมาเป็นคฤหัสถ์ อีกนั้น มิใช่ฐานะที่จะมีได้