พีชสูตร เล่ม ๑๙

อันบุคคลย่อมทำได้ด้วยอาการอย่างนี้ แม้ฉันใด ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล จึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้ ฉันนั้นเหมือนกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล จึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้อย่างไรเล่า คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันน้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลจึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้อย่างนี้แล”

๒. พีชสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยพืชอาศัยแผ่นดิน

[๑๕๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๗๒} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พืชคามและภูตคาม เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่ถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์บรรดามี ทั้งหมดนั้นอาศัยแผ่นดิน ตั้งอยู่บนแผ่นดินจึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้ พืชคามและภูตคามเหล่านี้ย่อมถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ได้ ด้วยอาการอย่างนี้ แม้ฉันใด {๒๗๓} ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ จึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้ ฉันนั้นเหมือนกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีด้วยองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล จึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้”

๓. นาคสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยนาคอาศัยขุนเขาเติบโต

[๑๕๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๗๔} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกนาคอาศัยขุนเขาชื่อหิมวันต์ จึงทำร่างกายให้เติบโต ให้มีกำลังแข็งแรงได้ ครั้นทำร่างกายให้เติบโต ให้มีกำลังแข็งแรง ที่ขุนเขานั้นแล้ว จึงลงสู่บึงน้อยได้ ครั้นลงสู่บึงน้อยได้แล้ว จึงลงสู่บึงใหญ่ได้ ครั้นลงสู่บึงใหญ่ได้แล้ว จึงลงสู่แม่นํ้าน้อยได้ ครั้นลงสู่แม่นํ้าน้อยได้แล้ว จึงลงสู่แม่นํ้าใหญ่ได้ ครั้นลงสู่แม่นํ้าใหญ่ได้แล้ว จึงลงสู่มหาสมุทรสาครได้ นาคเหล่านั้นย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ทางร่างกายในมหาสมุทรสาครนั้น แม้ฉันใด ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลแล้ว เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๒๗๕} ก็ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ