นาคสูตร เล่ม ๑๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีด้วยองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล จึงถึงความเจริญงอกงามไพบูลย์ในธรรมทั้งหลายได้”

๓. นาคสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยนาคอาศัยขุนเขาเติบโต

[๑๕๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๗๔} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกนาคอาศัยขุนเขาชื่อหิมวันต์ จึงทำร่างกายให้เติบโต ให้มีกำลังแข็งแรงได้ ครั้นทำร่างกายให้เติบโต ให้มีกำลังแข็งแรง ที่ขุนเขานั้นแล้ว จึงลงสู่บึงน้อยได้ ครั้นลงสู่บึงน้อยได้แล้ว จึงลงสู่บึงใหญ่ได้ ครั้นลงสู่บึงใหญ่ได้แล้ว จึงลงสู่แม่นํ้าน้อยได้ ครั้นลงสู่แม่นํ้าน้อยได้แล้ว จึงลงสู่แม่นํ้าใหญ่ได้ ครั้นลงสู่แม่นํ้าใหญ่ได้แล้ว จึงลงสู่มหาสมุทรสาครได้ นาคเหล่านั้นย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ทางร่างกายในมหาสมุทรสาครนั้น แม้ฉันใด ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลแล้ว เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๒๗๕} ก็ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ

อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล จึงถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย”

๔. รุกขสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยต้นไม้ที่ล้มลงไปทางที่เอนไป

[๑๕๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๗๖} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ที่น้อมไปทางทิศปราจีน โน้มไปทางทิศปราจีน โอนไปทางทิศปราจีน ต้นไม้นั้นเมื่อถูกตัดรากแล้ว ก็จักล้มลงไปทางทิศที่มันน้อมโน้มโอนไป แม้ฉันใด {๒๗๗} ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ย่อมเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ฉันนั้นเหมือนกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แลย่อมเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน”