นีวรณสูตร เล่ม ๑๙

{๕๐๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้ไม่ใช่เครื่องกั้น ไม่ใช่เครื่องกีดกัน ไม่ใช่เครื่องครอบงำจิต อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งซึ่งผลคือวิชชาและวิมุตติ โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ไม่ใช่เครื่องกั้น ไมใช่เครื่องกีดกัน ไม่ใช่เครื่องครอบงำจิต อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งซึ่งผลคือวิชชาและวิมุตติ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ไม่ใช่เครื่องกั้น ... ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งซึ่งผลคือวิชชาและวิมุตติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แล ไม่ใช่เครื่องกั้น ไมใช่เครื่องกีดกัน ไม่ใช่เครื่องครอบงำจิต อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อทำให้แจ้งซึ่งผลคือวิชชาและวิมุตติ”

๑๐. นีวรณสูตร

ว่าด้วยนิวรณ์ทำให้มืด

{๕๐๑} [๒๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์ ๕ เหล่านี้ทำให้มืด ทำไม่ให้มีจักษุ ทำไม่ให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความดับปัญญา เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น ไม่เป็นไปเพื่อนิพพาน นิวรณ์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ กามฉันทนิวรณ์ทำให้มืด ทำไม่ให้มีจักษุ ทำไม่ให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความดับปัญญา เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น ไม่เป็นไปเพื่อนิพพาน พยาบาทนิวรณ์... ถีนมิทธนิวรณ์... อุทธัจจกุกกุจจนิวรณ์... วิจิกิจฉานิวรณ์ ทำให้มืด ทำไม่ให้มีจักษุ ทำไม่ให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความดับปัญญา เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น ไม่เป็นไปเพื่อนิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิวรณ์ ๕ เหล่านี้แลทำให้มืด ทำไม่ให้มีจักษุ ทำไม่ให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความดับปัญญา เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น ไม่เป็นไปเพื่อนิพพาน{๕๐๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้ทำให้มีจักษุ ทำให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความเจริญปัญญา ไม่เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น เป็นไปเพื่อ

นิพพาน โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ทำให้มีจักษุ ทำให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความเจริญปัญญา ไม่เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น เป็นไปเพื่อนิพพาน ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ทำให้มีจักษุ ทำให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความเจริญปัญญา ไม่เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น เป็นไปเพื่อนิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลทำให้มีจักษุ ทำให้มีญาณ เป็นที่ตั้งแห่งความเจริญปัญญา ไม่เป็นไปในฝ่ายแห่งความคับแค้น เป็นไปเพื่อนิพพาน”

จบ นีวรณวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมกุสลสูตร ๒. ทุติยกุสลสูตร

๓. อุปกิเลสสูตร ๔. อนุปกิเลสสูตร

๕. อโยนิโสมนสิการสูตร ๖. โยนิโสมนสิการสูตร

๗. วุฑฒิสูตร ๘. อาวรณนีวรรณสูตร

๙. รุกขสูตร ๑๐. นีวรณสูตร

๕. จักกวัตติวรรค

๑. วิธาสูตร

ว่าด้วยละมานะ ๓ เพราะโพชฌงค์

{๕๐๓} [๒๒๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์ เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาลที่ละมานะ ๓ อย่างได้แล้ว ทั้งหมดนั้นก็ละได้แล้วเพราะโพชฌงค์ ๗ อันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาลที่จักละมานะ ๓ อย่างได้ทั้งหมดนั้นก็จักละได้เพราะโพชฌงค์ ๗ อันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบันที่ละมานะ ๓ อย่างได้อยู่ทั้งหมดนั้นก็ละได้เพราะโพชฌงค์ ๗ อันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว{๕๐๔} โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาลที่ละมานะ ๓ อย่างได้แล้ว ... สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง บรรดามีในปัจจุบันที่ละมานะ ๓ อย่างได้อยู่ ทั้งหมดนั้นก็ละได้เพราะโพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว”

๒. จักกวัตติสูตร

ว่าด้วยรัตนะของพระเจ้าจักรพรรดิและของพระพุทธเจ้า

{๕๐๕} [๒๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะพระเจ้าจักรพรรดิปรากฏ รัตนะ ๗ ประการจึงปรากฏ รัตนะ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ