๒. ปฐวีสูตร เล่ม ๑๖

นาน ฉันนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพียงเท่านี้ก็เพียงพอที่จะเบื่อหน่าย

เพียงพอที่จะคลายกำหนัด เพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน" (๑)

๒. ปฐวีสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาด้วยแผ่นดิน

{๔๒๓}[๑๒๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

สังสารวัฎนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ เมื่อเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นที่กางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฏ

{๔๒๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษปั้นมหาปฐพีนี้ให้เป็นก้อน ๆ แต่ละก้อนเท่าเม็ดกระเบาแล้ววางไว้สมมติว่า ‘นี้เป็นพ่อเรา นี้เป็นพ่อของพ่อเรา,พ่อของพ่อบุรุษนั้นยังไม่สิ้นสุดเลย แต่ว่ามหาปฐพีนี้พึงหมดสิ้นไปเสีย ก่อนข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้

เมื่อเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นที่กางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ เวียน

ว่ายตายเกิดอยู่ ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฏ เธอทั้งหลายได้เสวยทุกข์ ได้เสวยความเผ็ดร้อน ได้เสวยความพินาศ ได้เพิ่มพูนป่าช้ากันมาตลอดกาลนานฉันนั้น ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพียงเท่านี้ก็เพียงพอที่จะเบื่อหน่าย เพียงพอที่จะคลายกำหนัด เพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน” (๒)

๓. อัสสุสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาด้วยนํ้าตากับนํ้าในมหาสมุทร

{๔๒๕}[๑๒๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...