๑๒. อปคตสูตร เล่ม ๑๖

เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง...

สัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง...

สังขารเหล่าใดเหล่าหนึ่ง...

วิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดี ปัจจุบันก็ดี ที่มี

ภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดี ทั้งที่อยู่

ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นก็สักแต่ว่าวิญญาณ อริยสาวกย่อมเห็น

วิญญาณนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเราเราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, ดังนี้

ดูก่อนราหุล เมื่อบุคคลรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แล อหังการ มมังการ และ

มานานุสัยจึงไม่มีในกายที่มีใจครองนี้และในนิมิตทั้งปวงภายนอก,, (๑๑)

๑๒. อปคตสูตร

ว่าด้วยการละมานะว่าเราว่าของเรา

{๖๓๔}[๒๐๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ท่านพระราหุลเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ

ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งเรียบร้อยแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อบุคคลรู้อยู่เห็นอยู่อย่างไร ใจจึงจะปราศจากอหังการ มมังการ

และมานะในกายที่มีใจครองนี้และในนิมิตทั้งปวงภายนอก จึงจะก้าวล่วง

มานะได้ สงบระงับ พ้นวิเศษแล้ว,,

{๖๓๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนราหุล รูปอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดี ปัจจุบันก็ดี ที่มีภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือ

ละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดี ทั้งที่อยู่ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นก็สัก

แต่ว่ารูป อริยสาวกย่อมเห็นรูปนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, ดังนี้ ครั้นเห็นรูปนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ ย่อมเป็นผู้หลุดพ้นได้แล้วเพราะไม่ถือมั่น

เวทนาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... สัญญาอย่างใดอย่างหนึ่ง ... สังขารเหล่าใดเหล่าหนึ่ง ... วิญญาณอย่างใดอย่างหนึ่งที่เป็นอดีตก็ดี อนาคตก็ดีปัจจบันก็ดี ที่มีภายในหรือภายนอกก็ดี หยาบหรือละเอียดก็ดี เลวหรือประณีตก็ดีทั้งที่อยู่ในที่ไกลหรือใกล้ก็ดี ทั้งหมดนั้นก็สักแต่ว่าวิญญาณ อริยสาวกย่อมเห็นวิญญาณด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเราเราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา, ดังนี้ ครั้นเห็นวิญญาณนั้นด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริงอย่างนี้ ย่อมเป็นผู้หลุดพ้นได้แล้วเพราะไม่ถือมั่น

ดูก่อนราหุล เมื่อบุคคลรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แล ใจจึงจะปราศจาก

อหังการ มมังการ และมานะในกายที่มีใจครองนี้และในนิมิตทั้งปวงภายนอกก้าวล่วงมานะได้ สงบระงับ พ้นวิเศษแล้ว” (๑๒)

จบ ทุติยวรรคที่ ๒

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้คือ

๑. จักขุสูตร ๒. รูปสูตร

๓. วิญญาณสูตร ๔. สัมผัสสสูตร

๕. เวทนาสูตร ๖. สัญญาสูตร

๗. สัญเจตนาสูตร ๘. ตัณหาสูตร

๙. ธาตุสูตร ๑๐. ขันธสูตร

๑๑. อนุสยสูตร ๑๒. อปคตสูตร

จบ ราหุลสังยูต

๘. ลักขณสังยุต

๑. ปฐมวรรค

๑. อัฏฐิสูตร

ว่าด้วยอัฏฐิสังขลิกเปรต (คนมีแต่โครงกระดูก)

{๖๓๖}[๒๐๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็น

สถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะอยู่ ณ เขาคิชฌกูฏ

{๖๓๗} ครั้นเวลาเช้า ท่านพระมหาโมคคัลลานะครองอันตรวาสกแล้ว ถือบาตรจีวรเข้าไปหาท่านพระลักขณะจนถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านพระลักขณะดังนี้ว่า “อาวุโสลักขณะ มาเถิด เราจะเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครราชคฤห์ด้วยกัน” ท่านพระลักขณะรับคำท่านมหาโมคคัลลานะแล้ว

ขณะที่ท่านพระมหาโมคคัลลานะกำลังลงจากเขาคิชฌกูฏนั้น ได้แย้มขึ้น

ณ ที่แห่งหนึ่ง ท่านพระลักขณะจึงได้ถามท่านพระมหาโมคคัลลานะว่า “ท่านโมคคัลลานะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ท่านแย้มขึ้นมา”

“ท่านลักขณะ ยังไม่ใช่เวลาที่จะตอบปัญหานี้ ท่านจงถามผมถึงปัญหานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด”

{๖๓๘}ครั้นท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ เที่ยวบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์ กลับจากบิณฑบาตหลังจากฉันแล้ว จึงพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นนั่งแล้ว ท่านพระลักขณะได้กล่าวกะท่านพระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า “ท่านโมคคัลลานะ เมื่อท่านกำลังลงจากเขา