๓. สักกายสูตร เล่ม ๑๗

อรรถกถาทุกขสูตรที่ ๒

พึงทราบวินิจฉัยในทุกขสูตรที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-

แม้ทุกขสูตรที่ ๒ พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสไว้ตามอัธยาศัยของเวไนยสัตว์ ผู้จะตรัสรู้ ด้วยคำว่า ทุกฺขํ โดยทรงประกอบขันธ์ ๕เข้ากับอริยสัจ ๔.

จบ อรรถกถาทุกขสูตรที่ ๒

๓. สักกายสูตร

ว่าด้วยสักกายะ ตามแนวอริยสัจ ๔

[๒๘๔] กรุงสาวัตถี. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราตถาคตจักแสดงสักกายะ ความเกิดขึ้นแห่งสักกายะ ความดับแห่งสักกายะ และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งสักกายะ เธอทั้งหลายจงตั้งใจฟัง.

[๒๘๕] กรุงสาวัตถี. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สักกายะ คืออะไร ?

สักกายะนั้นมีคำที่จะพึงกล่าวว่า. คืออุปาทานขันธ์ ๕ อุปาทานขันธ์ ๕คืออะไร ? คือ อุปาทานขันธ์คือรูป ฯลฯ อุปาทานขันธ์คือวิญญาณ.

ภิกษุทั้งหลาย นี้เราตถาคตเรียกว่า สักกายะ.

[๒๘๖] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กายสมุทัยคืออะไร ? คือ ตัณหาที่ให้เกิดในภพใหม่ ไปด้วยกันกับความกำหนัดด้วยอำนาจแห่งความเพลิดเพลิน เพลิดเพลินนักในอารมณ์นั้น ๆ ได้แก่ กามตัณหา ภวตัณหา-วิภวตัณหา. ภิกษุทั้งหลาย นี้เราตถาคตเรียกว่า สักกายสมุทัย.

[๒๘๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สักกายนิโรธคืออะไร ? คือความดับโดยการสำรอกตัณหานั้นนั่นแหละไม่มีเหลือ การสละการสลัดทิ้ง การปล่อยไป การไม่อาลัยใยดี. ภิกษุทั้งหลาย นี้เราตถาคตเรียกว่า สักกายนิโรธ.

[๒๘๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สักกายนิโรธคามินีปฏิปทาคืออะไร ? คืออริยมรรคมีองค์ ๘ นี้เอง ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมา-สังกัปปะ ฯลฯ สัมมาสมาธิ. ภิกษุทั้งหลาย นี้เราตถาคต เรียกว่า-สักกายนิโรธคามินีปฏิปทา.

จบ สักกายสูตรที่ ๓

อรรถกถาสักกายสูตรที่ ๓

แม้สูตรที่ ๓ ก็เหมือนกัน คือพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้

ตามอัธยาศัยของเวไนยสัตว์ผู้จะตรัสรู้ได้ ด้วยคำว่า สกฺกาโย โดยทรงประกอบขันธ์ ๕ เข้ากับอริยสัจ ๔.

จบ อรรถกถาสักกายสูตรที่ ๓

๔. ปริญเญยยสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ควรกำหนดรู้

[๒๘๙] กรุงสาวัตถี. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงธรรมที่ควรกำหนดรู้ การกำหนดรู้ และบุคคลผู้กำหนดรู้ ขอเธอทั้งหลายจงตั้งใจฟัง.