๘. วิสาขาสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

๘. วิสาขาสูตร

ว่าด้วยมีความรักเท่าไร ก็มีความทุกข์เท่านั้น

{๑๗๖} [๗๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ปุพพาราม ปราสาทของนางวิสาขามิคารมารดา ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล หลานสาว ผู้เป็นที่รักดังดวงใจของนางวิสาขามิคารมารดาเสียชีวิตไป นางวิสาขามิคาร มารดามีผ้าเปียกมีเส้นผมเปียกชุ่มเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับแต่ยังวัน ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั้ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสถามนางว่า“เชิญเถอะ วิสาขา เธอมาจากไหนจึงมีผ้าเปียก เส้นผมเปียกชุ่ม เข้ามาถึงที่นี่แต่ยังวัน”

นางวิสาขากราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หลานสาวผู้เป็นที่รัก ดังดวงใจของหม่อมฉันตายเสียแล้ว เพราะเหตุนี้ หม่อมฉันจึงมีผ้าเปียก เส้นผมเปียกชุ่ม เข้ามาถึงที่นี่แต่ยังวัน”

“ดูก่อนวิสาขา เธอต้องการบุตรหลานมีจำนวนเท่ากับชาวพระนครสาวัตถีกระนั้นหรือ”

“ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เจริญ หม่อมฉันต้องการบุตรหลานมีจำนวนเท่ากับชาวพระนครสาวัตถี เจ้าค่ะ”

“ดูก่อนวิสาขา ชาวพระนครสาวัตถีตายกันวันละกี่คน”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ชาวพระนครสาวัตถีตายกันวันละ ๑๐ คนบ้าง วันละ ๙ คนบ้าง วันละ ๘ คนบ้าง วันละ ๗ คนบ้าง วันละ ๖ คนบ้างวันละ ๕ คนบ้าง วันละ ๔ คนบ้าง วันละ ๓ คนบ้าง วันละ ๒ คนบ้าง วันละคนบ้าง พระนครสาวัตถีมิได้ว่างเว้นจากคนตายเลย เจ้าค่ะ”

๘. ปาฏลิคามิยวรรค ๘. วิสาขาสูตร

“ดูก่อนวิสาขา เธอจะสำคัญความข้อนี้อย่างไร เออก็เมื่อไรเล่า เธอจึงจะไม่มีผ้าเปียกหรือไม่มีเส้นผมเปียกชุ่ม”“มิได้เป็นเช่นนั้นดอก เจ้าค่ะ พอแล้วสำหรับหม่อมฉันด้วยลูกหลาน เพียงเท่านี้”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนวิสาขา

คนที่มีของรัก ๑๐๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๑๐๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๙๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๙๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๘๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๘๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๗๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๗๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๖๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๖๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๕๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๕๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๔๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๔๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๓๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๓๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๒๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๒๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๑๐ อย่าง ก็มีทุกข์ ๑๐ อย่าง

คนที่มีของรัก ๙ อย่าง ก็มีทุกข์ ๙ อย่าง

คนที่มีของรัก ๘ อย่าง ก็มีทุกข์ ๘ อย่าง

คนที่มีของรัก ๗ อย่าง ก็มีทุกข์ ๗ อย่าง

คนที่มีของรัก ๖ อย่าง ก็มีทุกข์ ๖ อย่าง

คนที่มีของรัก ๕ อย่าง ก็มีทุกข์ ๕ อย่าง

คนที่มีของรัก ๔ อย่าง ก็มีทุกข์ ๔ อย่าง

คนที่มีของรัก ๓ อย่าง ก็มีทุกข์ ๓ อย่าง

คนที่มีของรัก ๒ อย่าง ก็มีทุกข์ ๒ อย่าง

คนที่มีของรัก ๑ อย่าง ก็มีทุกข์ ๑ อย่าง

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

คนที่ไม่มีของรัก ก็ไม่ต้องมีทุกข์ เรากล่าวว่า ‘คนเหล่านั้นเป็นผู้ไม่มีความโศก เป็นผู้ปราศจากกิเลสดุจธุลี เป็นผู้ไม่มีความคับแค้นใจ’ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรงเปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นอย่างนี้้ว่า

ความโศกก็ดี ความรํ่าไรก็ดี ความทุกข์ก็ดี หลาย

รูปแบบในโลกนี้ มีอยู่เพราะอาศัยสัตว์และสิ่งของอัน

เป็นที่รัก เมื่อไม่มีสัตว์และสิ่งของอันเป็นที่รัก ความโศก

ความรํ่าไร หรือความทุกข์เหล่านี้ก็จะไม่มี

เพราะเหตุนั้นแล ผู้ที่ไม่มีสัตว์และสิ่งของอันเป็น

ที่รักในโลกไหน ๆ จึงเป็นผู้มีความสุข ปราศจากความ

โศก เพราะฉะนั้น ผู้ปรารถนาความไม่เศร้าโศกที่ปราศ

จากธุลีกิเลส จึงไม่พึงทำสัตว์และสิ่งของในโลกไหน ๆ

ให้เป็นที่รัก

๙. ปฐมทัพพสูตร

ว่าด้วยการปรินิพพานของพระทัพพมัลลบุตร สูตรที่ ๑

{๑๗๗} [๗๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็น สถานที่พระราชทานเหยึ่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ท่าน พระทัพพมัลลบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว ถวาย บังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระสุคตเจ้า บัดนี้เป็นเวลาปรินิพพานของ