พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต · วรรคที่ ๒
๕. กามสูตร เล่ม ๒๕
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๙๓ (Royal Thai)5/10 in วรรคที่ ๒4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต วรรคที่ ๒ กามสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 343–344
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ไม่มีนิวรณธรรมอย่างอื่น ที่เป็นเหตุให้เหล่าสัตว์ที่ถูก
นิวรณธรรมนั้นครอบงำแล้วต้องเวียนว่ายตายเกิดตลอดไป
เหมือนอย่างที่ถูกโมหะหุ้มห่อแล้ว
ส่วนอริยสาวกทั้งหลายที่ละโมหะแล้ว ทำลายความ
มืดมนอนธการคือโมหะได้แล้ว ย่อมไม่ต้องเวียนว่าย
ตายเกิดอีกต่อไป เพราะท่านไม่มีเหตุแห่งสังสารวัฎ
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๕. ตัณหาสังโยชนสูตร
ว่าด้วยกามตัณหาพาให้เวียนว่ายตายเกิด
{๑๙๓} [๑๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราไม่พิจารณาเห็นสังโยชน์อื่นแม้สักอย่าง เดียวที่เป็นเหตุให้เหล่าสัตว์ที่ถูกสังโยชน์นั้นร้อยรัดแล้วต้องเวียนว่าย ตายเกิดไม่มีที่สิ้นสุดเหมือนสังโยชน์คือตัณหานี้เลยดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหล่าสัตว์ที่ถูกสังโยชน์คือตัณหาประกอบไว้แล้วต้องเวียนว่ายตายเกิดไป ตลอดกาลนาน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
๒. ทุติยวรรค ๖. ปฐมเสขสูตร
คนที่มีตัณหาป็นเพื่อน ย่อมเวียนว่ายตายเกิด
ไปตลอดกาลยาวนาน ไม่ล่วงพ้นสังสารวัฏอันมีความ
เป็นอย่างนี้ (เป็นมนษย์) และความเป็นอย่างอื่น (เป็นเทวดาเป็นต้น) ไปได้
ภิกษุรู้โทษนี้และรู้ตัณหาว่าเป็นที่เกิดแห่งทุกข์แล้ว
พึงเป็นผู้ปราศจากตัณหา ไม่ยึดมั่นถือมั่น มีสติเที่ยวไป
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนื้
๖. ปฐมเสขสูตร
ว่าด้วยธรรมมีอุปการะมากแก่พระเสขะ
{๑๙๔} [๑๖] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย. เราไม่พิจารณาเห็นเหตุอื่นแม้สักอย่างเดียวที่ เป็นเหตุภายใน ซึ่งมีอุปการะมากแก่ภิกษุผู้เป็นเสขะ ผู้ยังไม่บรรลุอรหัตตผล
- ๑ภิกษุผู้เป็นเสขะ หมายถึงภิกษุผู้ประกอบด้วยสัมมาทิฏ...สัมมาสมาธิอันเป็นของพระเสขะ {สํ.ม. (แปล) ๑๙/๑๓/๑๘} ผู้ยังต้องศึกษา อธิสีลภิกขา อธิจิตตสิกขา อธิปัญญาสิกขา {องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/ ๙๙๗/๓๕๒} ได้แก่ พระอริยบุคคล ๗ เบื้องต้นในจำนวน ๘ (วิ.อ. ๑/๒๕๗, สํ.ส.อ. ๑๐๑, สํ.ม.อ. ๑๙๕, องุ.ทุก.อ. ๓๕ ขุ.ธ.อ. ๓/๒} แม้ภิกษุผู้เป็นกัลยาณปุถุชนซึ่งบำเพ็ญอนุโลมปฏิปทาให้บริบูรณ์ ถึงพร้อมด้วยศีล คุ้มครองทวารในอินทรีย์ ๖ รู้จักประมาณในการบริโภค หมั่นประกอบความ เพียร หมั่นขวนขวายเจริญโพธิปักขิยธรรมอยู่โดยคิดว่าจักบรรลุสามัญญผลอย่างใดอย่างหนึ่ง ไม่วันนี้ก็พรุ่งนี้ ก็ชื่อว่าภิกษุผู้เป็นเสขะที่ตรัสมุ่งถึงในพระสูตรนี้ (ขุอิติ.อ. ๖๙-๗๐)
End of ๕. กามสูตร