พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เตรสกัณฑ์ · สิกขาบทที่ ๑ เรื่องพระเสยยสกะ
สิกขาบทวิภังค์ เล่ม ๑
Text layerBuddha’s wordsItems ๓๐๓ (Royal Thai)2/8 in สิกขาบทที่ ๑ เรื่องพระเสยยสกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ เตรสกัณฑ์ สิกขาบทที่ ๑ เรื่องพระเสยยสกะ สิกขาบทวิภังค์ (Royal Thai Volume 1 · Mahachula Volume 1 · Mahamakut Volume 3 · Chaloem Phrakiat Volume 1)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 1, pp. 566–567
พระอนุบัญญัติ
[๒๓๖] ปล่อยสุกกะเป็นไปด้วยความจงใจ เป็นสังฆาทิเสส เว้นไว้แต่ฝัน”
สิกขาบทวิภังค์
{๓๐๓} [๒๓๗] คำว่า เป็นไปด้วยความจงใจ ความว่า รู้อยู่ รู้ดีอยู่ ตั้งใจ ฝ่าฝืนละเมิด
คำว่า สุกกะ ได้แก่ น้ำสุกกะ (น้ำอสุจิ) ๑๐ ชนิด คือ สุกกะสีเขียว ๑ สุกกะสีเหลือง ๑ สุกกะสีแดง ๑ สุกกะสีขาว ๑ สุกกะสีเหมือนเปรียง ๑ สุกกะสีเหมือนน้ำท่า ๑ สุกกะสีเหมือนน้ำมัน ๑ สุกกะสีเหมือนนมสด ๑ สุกกะสีเหมือนนมส้ม ๑ สุกกะสีเหมือนเนยใส ๑ที่ชื่อว่า ปล่อย คือ การกระทำอสุจิให้เคลื่อนจากฐานตรัสเรียกว่า การปล่อย
คำว่า เว้นไว้แต่ฝัน คือ ยกเว้นความฝัน
คำว่า สังฆาทิเสส ความว่า สงฆ์เท่านั้นให้ปริวาส ชักเข้าหาอาบัติเดิม ให้มานัต เรียกเข้าหมู่เพื่ออาบัตินั้น ไม่ใช่คณะมากรูป ไม่ใช่บุคคลรูปเดียว เพราะเหตุนั้นจึงตรัสเรียกว่า สังฆาทิเสส คำว่า สังฆาทิเสส เป็นการขนานนาม คือ เป็นชื่อของหมวดอาบัตินั้นแล แม้เพราะเหตุนั้น จึงตรัสเรียกว่า สังฆาทิเสส
- ๑ปริวาส แปลว่า การอยู่ชดใช้ เรียกทั่วไปว่า การอยู่กรรม เป็นชื่อระเบียบปฏิบัติสำหรับการออกจากอาบัติสังฆาทิเสส (วุฏฐานวิธี) ซึ่งภิกษุผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วปกปิดไว้จะต้องประพฤติเป็นการลงโทษตนเองชดใช้ให้ครบเท่าจำนวนวันที่ปิดอาบัติ ก่อนที่จะประพฤติมานัต อันเป็นขั้นตอนปกติของการออกจากอาบัติต่อไป ระหว่างอยู่ปริวาส ต้องประพฤติวัตรต่าง ๆ เช่น งดใช้สิทธิบางอย่าง ลดฐานะของตน และประจานตัว เป็นต้น (ดูเรื่อง ปริวาส ในปาริวาสิกขันธกะและสมุจจยขันธกะ วิ.จุล. (แปล) ๖)
บทภาชนีย์
อุบาย ๔
{๓๐๔} ปล่อยสุกกะในรูปภายใน ๑ ปล่อยสุกกะในรูปภายนอก ๑ ปล่อยสุกกะในรูปทั้งที่เป็นภายในทั้งที่เป็นภายนอก ๑ ปล่อยเมื่อแอ่นสะเอวในอากาศ ๑
กาล ๕
ปล่อยเมื่อเวลาเกิดความกำหนัด ๑ ปล่อยเมื่อเวลาปวดอุจจาระ ๑ ปล่อยเมื่อเวลาปวดปัสสาวะ ๑ ปล่อยเมื่อเวลาต้องลม ๑ ปล่อยเมื่อเวลาถูกบุ้งขน ๑
วัตถุประสงค์ ๑๐
ปล่อยเพื่อหายโรค ๑ ปล่อยเพื่อความสุข ๑ ปล่อยเพื่อเป็นยา ๑ ปล่อยเพื่อให้ทาน ๑ ปล่อยเพื่อเป็นบุญ ๑ ปล่อยเพื่อบูชายัญ ๑ ปล่อยเพื่อไปสวรรค์ ๑ ปล่อยเพื่อเป็นพืชพันธุ์ ๑ ปล่อยเพื่อทดลอง ๑ ปล่อยเพื่อความสนุก ๑
เจตนา ๑๐
ปล่อยสุกกะสีเขียว ๑ ปล่อยสุกกะสีเหลือง ๑ ปล่อยสุกกะสีแดง ๑ ปล่อยสุกกะสีขาว ๑ ปล่อยสุกกะสีเหมือนเปรียง ๑ ปล่อยสุกกะสีเหมือนนํ้าท่า ๑ ปล่อยสุกกะสีเหมือนนํ้ามัน ๑ ปล่อยสุกกะสีเหมือนนมสด ๑ ปล่อยสุกกะสีเหมือนนมส้ม ๑ ปล่อยสุกกะสีเหมือนเนยใส ๑{๓๐๕} [๒๓๘] คำว่า รูปภายใน ได้แก่ รูปที่มีวิญญาณครอง เป็นภายใน
คำว่า รูปภายนอก ได้แก่ รูปที่มีวิญญาณครอง หรือรูปที่ไม่มีวิญญาณครอง เป็นภายนอก
คำว่า รูปทั้งที่เป็นภายในทั้งที่เป็นภายนอก ได้แก่ รูปทั้งสองนั้น
End of สิกขาบทวิภังค์