สิกขาบทที่ ๗๕ เรื่องภิกษุณีฉัพพัคคีย์ เล่ม ๓

๗. ปาทุกวรรค

เรื่องถ่ายอุจจาระเป็นต้นลงในน้ำ

{๔๙๘} [๑๒๔๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง บ้วนเขฬะบ้างลงใน น้ำ ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลาย จึงได้ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง บ้วนเขฬะบ้างลงในนํ้า เหมือนพวก สตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง บ้วนเขฬะบ้าง ลงในนํ้าเล่า” ครั้นแล้วได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายได้ กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็น เค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ ทรง สอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลายทราบมาว่าพวกภิกษุณี ฉัพพัคคีย์ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง บ้วนเขฬะบ้าง ลงในนํ้า จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง บ้วนเขฬะบ้างลง ในนํ้าเล่าการกระทำของภิกษุณีฉัพพัคคีย์เหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความ เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุณีพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ หรือบ้วนเขฬะลงในนํ้า’

ก็แลสิกขาบทนี้ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแล้วแก่ ภิกษุณีทั้งหลายด้วยประการฉะนี้

ทรงอนุญาตแก่ภิกษุณีอาพาธ

{๔๙๙}ก็สมัยนั้นแล ภิกษุณีหลายรูปอาพาธ รังเกียจที่จะถ่ายอุจจาระบ้าง ปัลสาวะบ้าง บ้วนเขฬะบ้าง ลงในนํ้า ภิกษุทั้งหลายได้กราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ภิกษุณีผู้อาพาธถ่ายอุจจาระ ถ่าย ปัสสาวะ หรือบ้วนเขฬะลงในนํ้าได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระอนุบัญญัติ

ภิกษุณีพึงทำความศึกษาว่า ‘เรามิใช่ผู้อาพาธ จักไม่ถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ หรือบ้วนเขฬะลงในนํ้า’

สิกขาบทวิภังค์

{๕๐๐}ภิกษุณีมิใช่ผู้อาพาธ ไม่พึงถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ หรือบ้วนเขฬะ ลงในน้ำ ภิกษุณีใด อาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ มิใช่ผู้อาพาธ ถ่ายอุจจาระ ถ่ายปัสสาวะ หรือบ้วนเขฬะลงในนํ้า ภิกษุณีนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๕๐๑}ภิกษุณีผู้ไม่จงใจ ๑ ภิกษุณีผู้ไม่มีสติ ๑ ภิกษุณีผู้ไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุณี ผู้อาพาธ ๑ อุจจาระ ปัสสาวะ หรือเขฬะที่ภิกษุณีถ่ายไว้บนบกไหลลง สู่นํ้า ๑ ภิกษุณีถ่ายเมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้มี จิตฟุ้งซ่าน ๑ภิกษุณีผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๕

จบ ปาทุกวรรคที่ ๗

บทสรุป

{๕๐๒}แม่เจ้าทั้งหลาย ธรรมคือเสขิยะทั้งหลาย ข้าพเจ้ายกขึ้นแสดงแล้วแล ข้าพเจ้าขอถามแม่เจ้าทั้งหลายในธรรมคือเสขิยะเหล่านั้นว่า “ท่านทั้งหลาย เป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๒ ว่า “ท่านทั้งหลายเป็น ผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๓ ว่า “ท่านทั้งหลายเป็นผู้ บริสุทธิ์แล้วหรือ”แม่เจ้าทั้งหลายบริสุทธิ์แล้วในธรรมคือเสขิยะเหล่านี้ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้

จบ เสขิยกัณฑ์