พระวินัยปิฎก ภิกขุนีวิภังค์ · นิสสัคคิยกัณฑ์
บทสรุป เล่ม ๓
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๖ (Royal Thai)3/3 in นิสสัคคิยกัณฑ์4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระวินัยปิฎก ภิกขุนีวิภังค์ นิสสัคคิยกัณฑ์ บทสรุป (Royal Thai Volume 3 · Mahachula Volume 3 · Mahamakut Volume 5 · Chaloem Phrakiat Volume 3)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 3, pp. 130–132
ทุกทุกกฎ
ผ้าห่มบางมีราคาหย่อนกว่า ๒ กังสะครึ่ง ภิกษุณีสำคัญว่าเกิน ให้ เขาจ่าย ต้องอาบัติทุกกฏ
ผ้าห่มบางมีราคาหย่อนกว่า ๒ กังสะครึ่งภิกษุณีสงสัยให้เขา จ่าย ต้องอาบัติทุกกฏ
ไม่ต้องอาบัติ
ผ้าห่มบางมีราคาหย่อนกว่า ๒ กังสะครึ่ง ภิกษุณีสำคัญว่าหย่อนกว่า ให้เขาจ่าย ไม่ต้องอาบัติ
อนาปัตติวาร
{๑๔๕} [๗๙๒] ภิกษุณีให้เขาจ่ายผ้าห่มบางมีราคา ๒ กังสะครึ่งเป็นอย่าง ยิ่ง ๑ ให้เขาจ่ายผ้าห่มบางมีราคาหย่อนกว่า ๒ กังสะครึ่ง ๑ ให้ญาติ จ่าย ๑ ให้คนปวารณาจ่าย ๑ ให้เขาจ่ายเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น ๑ จ่าย มาด้วยทรัพย์ของตน ๑ ทายกประสงค์ให้จ่ายผ้าห่มบางมีราคาแพงแต่ ภิกษุณีให้จ่ายผ้าห่มบางมีราคาถูก ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล
จบ สิกขาบทที่ ๒
บทสรุป
แม่เจ้าทั้งหลาย ธรรมคือนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบท ข้าพเจ้า ยกขึ้นแสดงแล้วแลข้าพเจ้าขอถามแม่เจ้าทั้งหลายในธรรมคือนิสสัคคิย ปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบทเหล่านั้นว่า “ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ข้าพเจ้าขอถามเป็นครั้งที่ ๒ ว่า“ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ข้าพเจ้าขอถามเป็นครั้งที่ ๓ ว่า“ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” แม่เจ้าทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วในธรรมคือนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบท เหล่านี้ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้
จบ นิสสัคคิยกัณฑ์
- ๑นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบท ในที่นี้แสดงไว้เพียง ๑๒ สิกขาบท ที่ยังเหลืออีก ๑๘ สิกขาบท ซึ่งเป็นสาธารณบัญญัตินั้นท่านให้นำเอาสิกขาบทที่เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ของภิกษุสงฆ์ใน มหาวิภังค์ ทุติยภาค (พระบาลีวินัยปิฎก เล่ม ๒) มาเพิ่ม ดังนี้
- จีวรวรรค ๘ สิกขาบท ได้แก่ สิกขาบทที่ ๑, ๒, ๓, ๖, ๗, ๘, ๙, ๑๐ (นำไปเพิ่มจีวรวรรค ของภิกษุณีสงฆ์ซึ่งแสดงไว้เพียง ๒ สิกขาบทให้ครบ ๑๐)
- โกสิยวรรค ๓ สิกขาบท ได้แก่ สิกขาบทที่ ๘, ๙, ๑๐
- ปัตตวรรค ๗ สิกขาบท ได้แก่ สิกขาบทที่ ๒, ๓, ๕, ๖, ๗, ๘, ๑๐ (รวม ๒ วรรคนี้ได้จำนวน ๑๐ พอดี ท่านจัดเป็นวรรคที่ ๓ แห่งนิสสัคคิยปาจิตตีย์ของภิกษุณีสงฆ์ เรียกชื่อวรรคใหม่ว่า ชาตรูปรชตวรรค หมวดว่าด้วยทองเละเงิน)
- จึงรวมเป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบท (นัย วิ.อ. ๒/๔๘๖-๔๘๗, กงฺขา.อ. ๖๓-๖๔)
แม่เจ้าทั้งหลาย ธรรมคือปาจิตตีย์ สิกขาบทนี้แลมาสู่อุทเทส
๑.ลสุณวรรค
สิกขาบทที่ ๑
เรื่องภิกษุณีฉันกระเทียม
{๑๔๗} [๗๙๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล อุบาสกคนหนึ่งได้ปวารณากระเทียมไว้แก่ภิกษุณีสงฆ์ว่า“แม่เจ้าเหล่าใด ต้องการกระเทียม กระผมขอปวารณาถวายกระเทียมแม่เจ้าเหล่านั้น” และ ยังได้สั่งคนเฝ้าไร่ไว้ด้วยว่า “ถ้าภิกษุณีทั้งหลายมาขอ จงถวายท่านไปรูปละ ๒ - ๓ จุก” ก็สมัยนั้นแล ในพระนครสาวัตถีกำลังมีงานมหรสพ กระเทียม
- ๑ปาจิตติยกัณฑ์ ตอนหรือส่วนว่าด้วยอาบัติปาจิตตีย์ของฝ่ายภิกษุณีสงฆ์ ซึ่งเป็นปาจิตตีย์ล้วน ๆ เรียกว่าสุทธิกปาจิตตีย์ มี ๑๖๖ สิกขาบท แบ่งเป็น ๑๖ วรรค โดยแยกเป็น อสาธารณบัญญัติ ๙ วรรค ๙๖ สิกขาบท คือ (๑) ลสุณวรรค (๒) อันธการวรรค (๓) นัคควรรค (๔) ตุวัฏฏวรรค (๕) จิตตาคารวรรค (๖) อารามวรรค (๗) คัพภินีวรรค (๘) กุมารีภูตวรรค (๙) ฉัตตุปาหนวรรค และ สาธารณบัญญัติ ๗ วรรค ๗๐ สิกขาบท คือ (๑๐) มุสาวาทวรรค (๑๑) ภูตคามวรรค (๑๒) โภชนวรรค (๑๓) จาริตตวรรค (๑๔) โชติวรรค (๑๕) ทิฏฐิวรรค (๑๖) ธัมมิกวรรค แต่ละ วรรคมี ๑๐ สิกขาบท ยกเว้นวรรคที่ ๘ และที่ ๙ มีวรรคละ ๑๓ สิกขาบท ในภิกขุนีวิภังค์นี้ แสดงไว้เฉพาะปาจิตตีย์ที่เป็นอสาธารณบัญญัติ ๙๖ สิกขาบท
- ๒คำว่า ปาจิตตีย์ แปลว่า การล่วงละเมิดที่ทำกุศลจิตกล่าวคือกุศลธรรมของผู้จงใจล่วงละเมิดให้ ตกไป หมายถึงสิ่งที่ทำให้จิตตกต่ำ เมื่อจิตตกตํ่าก็ทำให้ดำเนินทางผิดต่ออริยมรรค และเป็น เหตุให้เกิดความลุ่มหลงในทางผิด (นัย วิ.อ. ๓/๔๘๕) จัดเป็นลหุกาบัติ คืออาบัติเบา และ เป็นสเตกิจฉา คือยังพอแก้ไขได้ เมื่อภิกษุณีต้องเข้าแล้ว สามารถพ้นได้ด้วยเทสนาวิธี คือ แสดงความผิดต่อหน้าสงฆ์ คณะ หรือภิกษุณีด้วยกัน
- ๓หมวดว่าด้วยกระเทียม ตั้งชื่อวรรคตามความแห่งสิกขาบทที่ ๑ นี้
End of บทสรุป