สมุจจยวารที่ ๘ เล่ม ๘

๘. สมุจจยวาร

{๘๒๔} [๒๕๖] ถาม : เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกาย ภิกษุ ภิกษุณี ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกาย ภิกษุภิกษุณีต้องอาบัติ ๕ ตัว คือ (๑) ภิกษุณีผู้กำหนัดยินดีการจับต้องอวัยวะใต้รากขวัญลงมาเหนือ หัวเข่าขึ้นไปของบุรุษผู้กำหนัด ต้องอาบัติปาราชิก (๒) ภิกษุถูกต้องกายด้วยกาย ต้องอาบัติสังฆาทิเสส(๓) เอากายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๔) เอาของเนื่องกายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ<*> (๕) เป็นปาจิตดีย์ เพราะจี้ด้วยนิ้วมือ เพราะปัจจัยคือยินดีการจับต้องกาย ภิกษุภิกษุณีต้องอาบัติ ๕ ตัวเหล่านี้ถาม : อาบัติเหล่านั้นจัดเป็นวิบัติเท่าไร บรรดาวิบัติ ๔ สงเคราะห์ด้วยกองอาบัติกองไหน บรรดากองอาบัติ ๗ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ เป็นอธิกรณ์อะไร บรรดาอธิกรณ์ ๔ ระงับ ด้วยสมถะเท่าไร บรรดาสมถะ ๗

ตอบ : อาบัติเหล่านั้นจัดเป็นวิบัติ ๒ บรรดาวิบัติ ๔ คือ เป็นศีลวิบัติก็มี เป็นอาจารวิบัติก็มี สงเคราะห์ด้วยกองอาบัติ ๕ บรรดากองอาบัติ ๗ คือ ด้วยกองอาบัติปาราชิกก็มี ด้วยกองอาบัติสังฆาทิเสสก็มี ด้วยกองอาบัติถุลลัจจัยก็มี ด้วยกองอาบัติปาจิตตีย์ก็มี ด้วยกองอาบัติทุกกฏ<*>ก็มี เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๑ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจา เป็นอาปัตตาธิกรณ์ บรรดาอธิกรณ์ ๔ ระงับด้วย สมถะ ๓ บรรดาสมถะ ๗ คือ ด้วยสัมมุขาวินัยกับปฏิญญาตกรณะก็มี ด้วยสัมมุขาวินัยกับติณวัตถารกะก็มี

{๘๒๕} ถาม : เพราะปัจจัยคือขอนมเปรี้ยวมาฉัน ต้องอาบัติเท่าไร

ตอบ : เพราะปัจจัยคือขอนมเปรี้ยวมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับประเคนด้วยมุ่งว่าจักฉันต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะทุก ๆ คำกลืน เพราะปัจจัยคือขอนมเปรี้ยวมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัวเหล่านี้

ถาม : อาบัติเหล่านั้นจัดเป็นวิบัติเท่าไร บรรดาวิบัติ ๔ สงเคราะห์ ด้วยกองอาบัติกองไหน บรรดากองอาบัติ ๗ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ เป็นอธิกรณ์อะไร บรรดาอธิกรณ์ ๔ ระง้บด้วยสมถะเท่าไร บรรดาสมถะ ๗

ตอบ : อาบัติเหล่านั้นจัดเป็นวิบัติ ๑ บรรดาวิบัติ ๔ คือ อาจารวิบัติ สงเคราะห์ด้วยกองอาบัติ ๒ บรรดากองอาบัติ ๗ คือ ด้วยกองอาบัติปาฏิเทสนียะก็มี ด้วยกองอาบัติทุกกฏก็มี เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๔ บรรดา สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ คือ เกิดทางกายมิใช่ทางวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกายกับวาจา มิใช่ทางจิตก็มี เกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจาก็มี เกิดทางกาย วาจา และจิตก็มี เป็นอาปัตตาธิกรณ์ บรรดาอธิกรณ์ ๔ ระงับด้วยสมถะ ๓ บรรดาสมถะ ๗ คือ ด้วยสัมมุขาวินัยกับปฏิญญาตกรณะก็มี ด้วยสัมมุขาวินัยกับติณวัตถารกะก็มี

จบ สมุจจยวารที่ ๘

จบ ปัจจยวาร ๘

จบ ๑๖ มหาวารในภิกขุนีวิภังค์

สมุฏฐานสีสสังเขป

สมุฏฐานัสสุททาน

ว่าด้วยหัวข้อสมุฏฐาน

{๘๒๖} [๒๕๗] สังขารทั้งปวงที่ปัจจัยปรุงแต่ง ไม่เที่ยงเป็นทุกข์ และเป็นอนัตตา และบัญญัติคือพระนิพพานควร วินิจนัยว่าเป็นอนัตตาเมื่อดวงจันทร์คือพระพุทธเจ้ายังไม่อุบัติ เมื่อดวงอาทิตย์คือพระพุทธเจ้ายังไม่อุทัยขึ้นมา เพียงแต่ชื่อของสภาคธรรมเหล่านั้นก็ยังไม่มีใครรู้จักพระมหาวีรเจ้าทั้งหลายเป็นผู้มีพระจักษุ ทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยามีประการต่าง ๆ ทรงบำเพ็ญบารมี แล้วเสด็จอุบัติในพรหมโลก