คาถาส่งท้าย เล่ม ๘

ปุพฺพาจริยมคฺคญฺจ ปุจฺฉิตฺวา ว ตหึ ตหึ

ทีปนาโม มหาปญฺโญ สุตธโร วิจกฺขโณ

อิมํ วิตฺถารสงฺเขปํ สชฺฌามคฺเคน มชฺฌิเม

จินฺตยิตฺวา ลิขาเปสิ สิสฺสกานํ สุขาวหํ ฯ

ปริวารนฺติ ยํ วุตฺตํ สพฺพํ วตฺถุํ สลกฺขณํ

อตฺถํ อตฺเถน สทฺธมฺเม ธมฺมํ ธมฺเมน ปญฺญตฺเต

สาสนํ ปริวาเรสิ ชมฺพูทีปํว สาคโร ฯ

ปริวารํ อชานนฺโต กุโต ธมฺมวินิจฺฉยํ ฯ

วิปตฺติ วตฺถุ ปญฺญตฺติ อนุปฺปญฺญตฺติ ปุคฺคโล

เอกโต อุภโต เจว โลกปณฺณตฺติวชฺชโต

ยสฺส ชายติ วิมติ ปริวาเรน ฉิชฺชติ

จกฺกวตฺติ มหาเสเน มิคมชฺเฌว เกสรี

รวิ รํสิปริกิณฺโณ จนฺโท ตารคเณ ยถา

พฺรหฺมา พฺรหฺมปริสาย คณมชฺเฌว นายโก ฯ

เอวํ สทฺธมฺมวินโย ปริวาเรน โสภตีติ ฯ

__________________

๑ ม. ยุ. ปพฺพาชนียปฏิสารณี ฯ ๒ ม. ยุ. มูลมานตฺตอพฺภานํ ฯ ๓ อปโลกนญตฺติ จ ฯ

๔ วตฺถุ ฯ ๕ นามอาปตฺติกา ฯ

ก็พระวินัยธร ผู้เรืองนาม มีปัญญามาก ทรงสุตะ มีวิจารณญาณสอบสวนแนวทางของท่านบูรพาจารย์ในที่นั้นๆ แล้วคิดเขียนข้อพิสดารและสังเขปนี้ไว้ในสายกลาง ตามแนวทางที่วางไว้ ซึ่งจะนำความสะดวกมาให้แก่เหล่าศิษย์. คัมภีร์นี้เรียกว่าปริวาร มีทุกเรื่องพร้อมทั้งลักษณะ มีอรรถโดยอรรถในสัทธรรม มีธรรมโดยธรรมในบัญญัติ ห้อมล้อมพระศาสนาดุจสาครล้อมรอบชมพูทวีป ฉะนั้น.

พระวินัยธรเมื่อไม่รู้คัมภีร์ปริวาร ไฉนจะวินิจฉัยโดยธรรมได้. ความเคลือบแคลงของพระวินัยธรใดที่เกิดในวิบัติ วัตถุ บัญญัติ อนุบัญญัติ บุคคลเอกโตบัญญัติ อุภโตบัญญัติ โลกวัชชะ และปัณณัตติวัชชะ ย่อมขาดสิ้นไปด้วยคัมภีร์ปริวาร, พระเจ้าจักรพรรดิ สง่างามในกองทัพใหญ่ฉันใดไกรสรสง่างามในท่ามกลางฝูงมฤคฉันใด พระอาทิตย์แผ่สร้านด้วยรัศมีย่อมสง่างามฉันใด พระจันทร์สง่างามในหมู่ดาราฉันใด พระพรหมสง่างามในหมู่พรหมฉันใด ท่านผู้นำสง่างามในท่ามกลางหมู่ชนฉันใด พระสัทธรรมวินัยย่อมงามสง่าด้วยคัมภีร์ปริวาร ฉันนั้นแล.

พระวินัยปิฎก จบบริบูรณ์.