เรื่องพระอชิตะ เล่ม ๗

ภิกษุพวกปราจีน ๔ รูป พวกเมืองปาฐา ๔ รูปอันสงฆ์สมมติเพื่อ ระงับอธิกรณ์นี้ด้วยอุพพาหิกวิธีแล้วชอบใจแก่สงฆ์ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้า ขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้”

สงฆ์ตกลงระงับอธิกรณ์ที่วาลิการาม

{๖๕๐} โดยสมัยนั้นแล พระอชิตะมีพรรษาได้ ๑๐ เป็นผู้สวดปาติโมกข์แก่สงฆ์ ครั้งนั้น สงฆ์สมมติท่านพระอชิตะให้เป็นผู้ปูอาสนะเพื่อพระเถระทั้งหลาย พระเถระทั้งหลายปรึกษากันว่า “พวกเราจะระงับอธิกรณ์ ณ ที่ไหนหนอ” ได้ตกลงกันว่า “วาลิการามนี้แลเป็นรมณียสถาน มีเสียงน้อย ไม่มีเสียง อื้ออึง ถ้ากระไร พวกเราพึงระงับอธิกรณ์นี้ที่วาลิการาม”

พระเรวตะและพระสัพพกามีสมมติตนเป็นผู้ถามและแก้

[๔๕๗] ครั้งนั้น พระเถระทั้งหลายที่ประสงค์จะวินิจฉัยอธิกรณ์นั้นได้ พากันไปยังวาลิการาม

{๖๕๑} ครั้งนั้น ท่านพระเรวตะประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจา ว่าดังนี้

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ถ้าความพร้อมพรั่งของสงฆ์ถึงที่ แล้ว ข้าพเจ้าจะพึงถามพระวินัยกะท่านพระสัพพกามี”

ท่านพระสัพพกามีประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจา ว่าดังนี้

“ท่านทั้งหลาย ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ถ้าความพร้อมพรั่งของสงฆ์ ถึงที่แล้ว ข้าพเจ้าอันพระเรวตะถามพระวินัยแล้ว จะพึงวิสัชนา”

ปุจฉา-วิสัชนาวัตถุ ๑๐ ประการ

{๖๕๒} ครั้งนั้น ท่านพระเรวตะถามท่านพระสัพพกามีว่า “สิงคิโลณกัปปะ ควรหรือ ขอรับ”

พระสัพพกามีย้อนถามว่า “สิงคิโลณกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“การเก็บเกลือไว้ในเขนงโดยตั้งใจว่าจักปรุงในอาหารที่จืดฉัน ควร หรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครสาวัตถี ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์ในเพราะอาหารที่ทำการสั่งสม”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๑ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๑ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๕๓} “ทวังคุลภัปปะ ควรหรือ ขอรับ”

“ทวังคุลกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“การฉันโภชนะในเวลาวิกาล เมื่อตะวันบ่ายล่วงแล้วสององคุลี ควร หรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครราชคฤห์ ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์ในเพราะฉันโภชนะในเวลาวิกาล”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๒ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๒ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”

{๖๕๔} “คามันตรกัปปะ ควรหรือ ขอรับ

“คามันตรกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“ภิกษุฉันเสร็จห้ามภัตแล้ว คิดว่าจักเข้าละแวกบ้านในบัดนี้ ฉัน โภชนะอันเป็นอนติริตตะ ควรหรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครสาวัตถี ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์ในเพราะฉันโภชนะเป็นอนติริตตะ”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๓ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๓ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๕๕} “อาวาสกัปปะ ควรหรือ ขอรับ”

“อาวาสกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“อาวาสหลายแห่งมีสีมาเดียวกัน ทำอุโบสถต่างกัน ควรหรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครราชคฤห์ ปรากฏในคัมภีร์อุโบสถสังยุต”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติทุกกฏในเพราะละเมิดวินัย”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๔ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๔ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”

{๖๕๖} “อนุมติกัปปะ ควรหรือ ขอรับ”

“อนุมติกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“สงฆ์เป็นวรรคทำกรรมด้วยตั้งใจว่าจักให้ภิกษุที่มาแล้วขออนุมัติ ควร หรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่เมืองจัมเปยยกะ ปรากฏในเรื่องวินัย”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติทุกกฏในเพราะละเมิดวินัย”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๕ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๕ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๕๗} “อาจิณณกัปป ะ ควรหรือ ขอรับ”

“อาจิณณกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“การประพฤติวัตรด้วยเข้าใจว่า ‘นี้พระอุปัชฌาย์ของเราเคยประพฤติ มา นี้พระอาจารย์ของเราเคยประพฤติมา’ ควรหรือ ขอรับ”“อาจิณณกัปปะบางอย่างควร บางอย่างไม่ควร ขอรับ”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๖ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๖ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๕๘} “อมถิตกัปปะ ควรหรือ ขอรับ”

“อมถิตกัปปะนั้นคืออะไร ขอรับ”

“นมสดละความเป็นนมสดแล้ว ยังไม่ถึงความเป็นนมส้ม ภิกษุฉัน เสร็จห้ามภัตแล้ว จะดื่มนมนั้นอันเป็นอนติริตตะ ควรหรือ ขอรับ”“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครสาวัตถี ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์ในเพราะฉันโภชนะอันเป็นอนติริตตะ”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๗ นี้สงฆ์วินัจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๗ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๕๙} “การดื่มชโลคิ ควรหรือ ขอรับ”

“ชโลคินั้นคืออะไร ขอรับ”

“การดื่มสุราอย่างอ่อนที่ยังไม่ถึงความเป็นนํ้าเมา ควรหรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครโกสัมพี ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์ในเพราะดื่มสุราและเมรัย”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๘ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๘ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๖๐} “ผ้าปูนั่งไม่มีชาย ควรหรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครสาวัตถี ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์มีอันให้ตัดเป็นวินัยกรรม”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๙ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๙ นี้ ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๖๑} “ทองและเงิน ควรหรือ ขอรับ”

“ไม่ควร ขอรับ”

“ทรงห้ามไว้ที่ไหน”

“ที่พระนครราชคฤห์ ปรากฏในคัมภีร์สุตตวิภังค์”

“ต้องอาบัติอะไร”

“ต้องอาบัติปาจิตตีย์ในเพราะรับทองและเงิน”

“ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุที่ ๑๐ นี้สงฆ์วินิจฉัยแล้ว แม้ เพราะเหตุนี้ วัตถุนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยงสัตถุศาสน์ ข้อที่ ๑๐ นี้ข้าพเจ้าขอลงคะแนน”{๖๖๒} “ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า วัตถุ ๑๐ ประการนี้สงฆ์วินิจฉัย แล้ว แม้เพราะเหตุนี้ วัตถุ ๑๐ ประการนี้นอกธรรม นอกวินัย หลีกเลี่ยง สัตถุศาสน์”{๖๖๓} [๔๕๘] พระสัพพกามีกล่าวว่า “ท่านทั้งหลาย อธิกรณ์นั่นสงฆ์ชำระ แล้ว สงบระงับเรียบร้อยดีแล้ว อนึ่ง ท่านพึงถามวัตถุ ๑๐ ประการนี้กะผม แม้ในท่ามกลางสงฆ์ เพื่อประกาศให้ภิกษุเหล่านั้นรู้ทั้วกัน”

ครั้งนั้น ท่านพระ เรวตะได้ถามวัตถุ ๑๐ ประการนี้กะท่านพระ สัพพกามีแม้ในท่ามกลางสงฆ์ ท่านพระสัพพกามีอันท่านพระเรวตะถาม แล้ว ๆ ได้วิสัชนาแล้วก็ในสังคายนาพระวินัยครั้งนี้มีภิกษุ ๗๐๐ รูปไม่หย่อนไม่เกิน เพราะ ฉะนั้น การสังคายนาพระวินัยครั้งนี้บัณฑิตจึงเรียกว่า ‘แจง ๗๐๐’ ดังนี้แล

จบ สัตตสติกขันธกะที่ ๑๒

ในขันธกะนี้มี ๒๕ เรื่อง

หัวข้อประจำขันธกะ

{๖๖๔} เรื่องวัตถุ ๑๐ เรื่องเทนํ้าให้เต็มถาดสำริด เรื่องลง ปฏิสารณียกรรม เรื่องเข้าไปในพระนครเวสาลีกับทูต เรื่องเครื่องเศร้าหมองของดวงจันทร์ดวงอาทิตย์ ๔ อย่าง เรื่องความเศร้าหมองของสมณะอีก ๔ อย่าง เรื่องรับทอง และเงิน เรื่องพระยสะไปปรากฏตัวที่พระนครโกสัมพี เรื่องภิกษุชาวเมืองปาฐาเรื่องแสวงหาพวก เรื่องไปเมืองโสเรยยะ เรื่องไป เมืองสังกัสสะ เรื่องไปเมืองกัณณกุชชะ เรื่องไปเมือง อุทุมพร เรื่องไปเมืองสหชาติ เรื่องอาราธนาสวด สรภัญญะ เรื่องพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีได้ ทราบข่าว เรื่องพวกเราจะได้ใครหนอเป็นฝักฝ่ายเรื่องจัดแจงสมณบริขารมีบาตรเป็นต้น เรื่อง โดยสารเรือไปไกล เรื่องท่านพระอุตตระรับคำ เรื่องถูก ตำหนิร้ายแรง เรื่องสงฆ์ไปพระนครเวสาลี เรื่องเมตตา เรื่องสงฆ์ระงับอธิกรณ์ด้วยอุพพาหิกวิธี

จบ สัตตสติกขันธกะ

จบ พระบาลีจุลลวรรค