พระวินัยปิฎก จุลวรรค · สมุจจยขันธกะ
หัวข้อประจำขันธกะ เล่ม ๖
Text layerBuddha’s wordsItems ๕๘๔ (Royal Thai)24/24 in สมุจจยขันธกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระวินัยปิฎก จุลวรรค สมุจจยขันธกะ หัวข้อประจำขันธกะ (Royal Thai Volume 6 · Mahachula Volume 6 · Mahamakut Volume 8 · Chaloem Phrakiat Volume 6)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 6, pp. 359–360
หัวข้อประจำขันธกะ
{๕๘๔}อาบัติไม่ได้ปิดบังไว้ ปิดบังไว้วันหนึ่ง ปิดบังไว้ ๒ วัน ๓ วัน ๔ วัน ๕ วัน ปักษ์หนึ่ง สิบวันเป็นต้น หลายเดือน มหาสุทธันตปริวาสเพื่ออาบัติทั้งหลายภิกษุสึก อาบัตินับได้ ภิกษุ ๒ รูปรู้อาบัตินั้น ๒ รูป มีความสงสัย มีความเห็นว่าเจือกัน มีความเห็นว่าเจือและไม่เจือกันมีความเห็นในกองอาบัติไม่ล้วนเทียวและมีความเห็นว่าเช่นนั้นเหมือนกัน รูปหนึ่งปิดบัง รูปหนึ่งไมปิดบังหลีกไป
วิกลจริต กำลังแสดงปาติโมกข์ ความหมดจดและไม่หมดจดในการชักเข้าหาอาบัติเดิม ๑๘ อย่าง
นี้เป็นนิพนธ์ของพวกอาจารย์ผู้อยู่ในมหาวิหาร ผู้จำแนกบท ผู้ยังชาวเกาะตามพปัณณิให้เลื่อมใสแต่งไว้ เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม
จบ สมุจจยขันธกะ
๑. สัมมุขาวินัย
ว่าด้วยวิธีระงับอธิกรณ์ในที่พร้อมหน้า
เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์
{๕๘๕}[๑๘๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พวกภิกษุฉัพพัคคีย์กระทำกรรม คือ ตัชชนียกรรมบ้าง นิยสกรรมบ้าง ปัพพาชนียกรรมบ้าง ปฏิสารณียกรรมบ้าง อุกเขปนียกรรม บ้าง แก่ภิกษุทั้งหลายผู้มิได้อยู่ต่อหน้า บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้กระทำกรรม คือ ตัชชนียกรรมบ้าง นิยสกรรมบ้าง ปัพพาชนียกรรมบ้าง ปฏิสารณียกรรมบ้าง อุกเขปนียกรรมบ้าง แก่ภิกษุทั้งหลายผู้มิได้อยู่ต่อหน้าเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
- ๑สมถขันธกะ ตอนว่าด้วยสมถะคือวิธีระงับอธิกรณ์ คำว่า สมถะ ในทางพระวินัยเป็นชื่อวิธีดำเนินการเพื่อระงับอธิกรณ์ที่เกิดขึ้นในคณะสงฆ์ เรียกชื่อเต็มว่า อธิกรณสมถะ แปลว่า ธรรมเครื่องระงับอธิกรณ์ หมายถึงการทำอธิกรณ์ให้สงบ มี ๗ วิธี คือ (๑) สัมมุขาวินัย วิธีระงับในที่พร้อมหน้า (๒) สติวินัย วิธีระงับโดยถือความไพบูลย์แห่งสติเป็นหลัก (๓) อมูฬหวินัย วิธีระงับโดยยกประโยชน์ให้ว่าต้องอาบัติขณะวิกลจริต (๔) ปฏิญญาตกรณะ วิธีระงับโดยการทำตามปฏิญญาคือคำรับสารภาพของจำเลย (๕) เยภุยยสิกา วิธีระงับโดยถือเอาเสียงข้างมาก (๖) ตัสสปาปิยสิกา วิธีระงับด้วยการลงโทษแก่ผู้ทำผิดจริง (๗) ติณวัตถารกวินัย วิธีระงับดุจใช้หญ้ากลบไว้หรือแบบประนีประนอม ในขันธกะนี้ได้แสดงรายละเอียดของแต่ละวิธีตามพระพุทธานุญาตไว้ทั้งหมด จึงตั้งชื่อขันธกะนี้ว่า สมถขันธกะ มี ๙ หัวข้อ
- ๒ตัชชนียกรรม นิยสกรรม ปัพพาชนียกรรม ปฏิสารณียกรรม และอุกเขปนียกรรม พึงดูความหมาย (เชิงอรรถ) และความพิสดารในกัมมขันธกะข้างต้นของเล่มนี้
End of หัวข้อประจำขันธกะ