MN 3

Dhammadāyādasutta

Heirs in the Teaching

Some of the Buddha’s students inherit from him only material profits and fame. But his true inheritance is the spiritual path, the way of contentment. Venerable Sāriputta explains how by following the Buddha’s example we can experience the fruits of the path.

ฉบับหลวงธรรมทายาทสูตร · ว่าด้วยทายาทแห่งธรรม

ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้:

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นทูลรับว่า พระเจ้าข้า ดังนี้.

พระผู้มีพระภาคตรัสพุทธพจน์นี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิสทายาทของเราเลย เรามีความเอ็นดูในพวกเธออยู่ว่า ทำอย่างไรหนอ สาวกทั้งหลายของเราจะพึงเป็นธรรมทายาท จะไม่พึงเป็นอามิสทายาท

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกเธอจะพึงเป็นอามิสทายาทของเราไม่เป็นธรรมทายาทไซร้ ด้วยความที่พวกเธอเป็นอามิสทายาท ไม่เป็นธรรมทายาทนั้น ทั้งพวกเธอ ทั้งเรา พึงถูกวิญญูชนติเตียนได้ว่า พวกสาวกของพระศาสดาพากันเป็นอามิสทายาทไม่เป็นธรรมทายาท ดูกรภิกษุทั้งหลาย เป็นธรรมทายาทของเราไม่เป็นอามิสทายาทไซร้ ด้วยความที่พวกเธอเป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิส ถ้าพวกเธอพึงทายาทนั้น ทั้งพวกเธอ ทั้งเรา ไม่พึงถูกวิญญูชนติเตียนว่า พวกสาวกของพวกเธอพระศาสดาพากันเป็นธรรมทายาท ไม่เป็นอามิสทายาท เพราะเหตุนั้นแล ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทั้งหลายจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิสทายาทเลย เรามีความเอ็นดูในพวกเธออยู่ว่า ทำอย่างไรหนอสาวกทั้งหลายของเราพึงเป็นธรรมทายาท ไม่พึงเป็นอามิสทายาท.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าเราบริโภคเสร็จอิ่มหนำสำราญเป็นอันดีเพียงพอแก่ประโยชน์แล้ว แต่บิณฑบาตของเรายังมีเหลืออยู่ อันจำต้องทิ้ง ในเวลานั้นภิกษุสองรูปอันความหิวและความถอยกำลังครอบงำแล้วพากันมา เราพึงกล่าวกะเธอทั้งสองนั้นอย่างนี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราบริโภคเสร็จ อิ่มหนำสำราญเป็นอันดี เพียงพอแก่ประโยชน์แล้ว แต่บิณฑบาตนี้ ของเรายังมีเหลืออยู่ อันจำต้องทิ้ง ถ้าเธอทั้งหลายหวังจะบริโภค ก็จงบริโภคเถิด ถ้าเธอทั้งหลาย จักไม่บริโภค เราทิ้งเสียในที่ที่ปราศจากของสดเขียว หรือจักเทเสียในน้ำที่ไม่มีตัวสัตว์ ณ บัดนี้ ภิกษุสองรูปนั้น รูปหนึ่งมีความคิดอย่างนี้ว่า พระผู้มีพระภาคเสวยเสร็จอิ่มหนำสำราญเป็นอันดี เพียงพอแก่ประโยชน์แล้ว แต่บิณฑบาตของพระผู้มีพระภาคนี้ยังมีเหลืออยู่ อันจำต้องทิ้ง ถ้าเราทั้งหลายจักไม่บริโภค พระพระผู้มีภาคก็จักทรงทิ้งในที่ที่ปราศจากของสดเขียว หรือจักทรงเทเสียในน้ำที่ไม่มีตัวสัตว์ ณ บัดนี้ แต่พระผู้มีพระภาคตรัสสอนไว้ดังนี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิสทายาทเลย ก็บิณฑบาตนี้เป็นอามิสอย่างใดอย่างหนึ่ง อย่ากระนั้นเลย เราไม่พึงบริโภคบิณฑบาตนี้ พึงยังคืนและวันนี้ให้ล่วงไปอย่างนี้ ด้วยความหิวและความถอยกำลังนี้แหละ เธอจึงไม่บริโภคบิณฑบาตนั้น แล้วยังคืนและวันนั้นให้ล่วงไปอย่างนี้ ด้วยความหิวและความถอยกำลังนั้นเอง.

ส่วนภิกษุรูปที่ ๒ มีความคิดอย่างนี้ว่า พระผู้มีพระภาคเสวยเสร็จอิ่มหนำสำราญเป็นอันดี เพียงพอแก่ประโยชน์แล้ว แต่บิณฑบาตของพระผู้มีพระภาคนี้ยังมีเหลืออยู่ อันจำต้องทิ้ง ถ้าเราทั้งหลายจักไม่บริโภค พระผู้มีพระภาคจักทรงทิ้งในที่ที่ปราศจากของสดเขียว หรือจักทรงเทเสียในน้ำที่ไม่มีตัวสัตว์ ณ บัดนี้ อย่ากระนั้นเลย เราพึงบริโภคบิณฑบาตนี้ บรรเทาความหิวและความถอยกำลัง พึงยังคืนและวันนี้ให้ล่วงไปอย่างนี้ เธอจึงบริโภคบิณฑบาตนั้น บรรเทาความหิวและความถอยกำลัง พึงยังคืนและวันนั้นให้ล่วงไปอย่างนี้.

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุนั้น แม้จะบริโภคบิณฑบาตนั้น บรรเทาความหิวและความถอยกำลัง พึงยังคืนและวันนั้นให้ล่วงไปอย่างนี้ ถึงอย่างนั้น ภิกษุรูปก่อนโน้น ยังน่าบูชาและสรรเสริญกว่า ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร? ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะข้อนั้นจักเป็นไปเพื่อความมักน้อย สันโดษ ขัดเกลา เลี้ยงง่าย ปรารภความเพียร แก่ภิกษุนั้นสิ้นกาลนาน ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล พวกเธอจงเป็นธรรมทายาทของเราเถิด อย่าเป็นอามิสทายาทของเราเลย เรามีความเอ็นดูในพวกเธอว่า ทำอย่างไรหนอ พวกสาวกของเราพึงเป็นธรรมทายาท ไม่พึงเป็นอามิสทายาท พระผู้มีพระภาคสุคตเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้ว จึงเสด็จลุกจากอาสนะเข้าสู่พระวิหาร.

ปัญหาการไม่ตามศึกษาความสงัด

ครั้งนั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จหลีกไปไม่นาน ท่านพระสารีบุตรจึงเรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย. ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรว่า ขอรับ ดังนี้. ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวคำนี้ว่า ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายย่อมไม่ศึกษาความสงัดตาม ด้วยเหตุเพียงเท่าไร เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายย่อมศึกษาความสงัดตาม ด้วยเหตุเพียงเท่าไร?

ภิกษุเหล่านั้นเรียนว่า ข้าแต่ท่านผู้มีอายุ พวกกระผมมาแต่ที่ไกลก็เพื่อจะทราบเนื้อความแห่งภาษิตข้อนี้ ในสำนักท่านพระสารีบุตร พวกกระผมขอโอกาส ขอเนื้อความแห่งภาษิต ข้อนี้ จงแจ่มแจ้งกะท่านพระสารีบุตรเท่านั้นเถิด ภิกษุทั้งหลายได้สดับต่อท่านพระสารีบุตรแล้ว จักทรงจำไว้. ท่านพระสารีบุตรจึงกล่าวว่า ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าอย่างนั้น พวกท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว. ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว.

ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวคำนี้ว่า ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายย่อมไม่ศึกษาความสงัดตาม ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอ? ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาเสร็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายในพระธรรมวินัยนี้ ไม่ศึกษาความสงัดตาม คือ พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายไม่ละธรรมเหล่านั้น เป็นผู้มักมาก ย่อหย่อน เป็นหัวหน้าในการท้อถอย ทอดธุระในความสังกัด. บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้เถระ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ ด้วยเหตุสามสถาน คือ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่หนึ่งนี้ว่า เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว พระสาวกทั้งหลายไม่ศึกษาความสงัดตาม อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่สองนี้ว่า พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายไม่ละธรรมเหล่านั้น อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่สามนี้ว่า สาวกทั้งหลายเป็นผู้มักมาก ย่อหย่อน เป็นหัวหน้าในการท้อถอย ทอดธุระในความสงัด. ภิกษุผู้เถระ อันวิญญูชนพึงติเตียนด้วยเหตุสามสถานเหล่านี้.

บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้มัชฌิมะ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยเหตุสามสถาน คือ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่หนึ่งนี้ว่า เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายไม่ศึกษาความสงัดตาม อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่สองนี้ว่า พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายไม่ละธรรมเหล่านั้น อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่สามนี้ว่า สาวกทั้งหลายเป็นผู้มักมาก ย่อหย่อน เป็นหัวหน้าในการท้อถอย ทอดธุระในความสงัด. ภิกษุผู้มัชฌิมะ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยเหตุสามสถานเหล่านี้.

บรรดาภิกษุเหล่านั้น ภิกษุผู้นวกะ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยเหตุสามสถาน คือ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่หนึ่งนี้ว่า เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายไม่ศึกษาความสงัดตาม อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่สองนี้ว่า พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายไม่ละธรรมเหล่านั้น อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยสถานที่สามนี้ว่า สาวกทั้งหลายเป็นผู้มักมาก ย่อหย่อน เป็นหัวหน้าในการท้อถอย ทอดธุระในความสงัด. ภิกษุผู้นวกะ อันวิญญูชนพึงติเตียนได้ด้วยเหตุสามสถานเหล่านี้.

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายชื่อว่าไม่ศึกษาความสงัดตาม ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล.

การตามศึกษาเรื่องความสงัด

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายย่อมศึกษาความสงัดตาม ด้วยเหตุเพียงเท่าไร? ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายในพระธรรมวินัยนี้ย่อมศึกษาความสงัดตาม คือ พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายละธรรมเหล่านั้น ไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อนทอดธุระในการท้อถอย เป็นหัวหน้าในความสงัด.

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาสาวกเหล่านั้น ภิกษุผู้เป็นเถระ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญ ด้วยเหตุสามสถาน คือ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยสถานที่หนึ่งนี้ว่า เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายศึกษาความสงัดตาม อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยสถานที่สองนี้ว่า พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายละธรรมเหล่านั้น อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วย สถานที่สามนี้ว่า สาวกทั้งหลายไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อน ทอดธุระในความท้อถอย เป็นหัวหน้าในความสงัด ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้เถระ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยเหตุสามสถานเหล่านี้.

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาสาวกเหล่านั้น ภิกษุผู้มัชฌิมะ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญ ด้วยเหตุสามสถาน คือ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยสถานที่หนึ่งนี้ว่า เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายศึกษาความสงัดตาม อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยสถานที่สองนี้ว่า พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายละธรรมเหล่านั้น อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วย สถานที่สามนี้ว่า สาวกทั้งหลายไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อน ทอดธุระในความท้อถอย เป็นหัวหน้าในความสงัด ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้มัชฌิมะ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยเหตุสามสถานเหล่านี้.

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาสาวกเหล่านั้น ภิกษุผู้นวกะ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญ ด้วยเหตุสามสถาน คือ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยสถานที่หนึ่งนี้ว่า เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลายศึกษาความสงัดตาม อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยสถานที่สองนี้ว่า พระศาสดาตรัสถึงการละธรรมเหล่าใด สาวกทั้งหลายละธรรมเหล่านั้น อันวิญญูชนพึงสรรเสริญ ด้วยสถานที่สามนี้ว่า สาวกทั้งหลายไม่เป็นผู้มักมาก ไม่เป็นผู้ย่อหย่อน ทอดธุระในความท้อถอย เป็นหัวหน้าในความสงัด ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุผู้นวกะ อันวิญญูชนพึงสรรเสริญด้วยเหตุสามสถานเหล่านี้.

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย เมื่อพระศาสดาเสด็จอยู่สงัดแล้ว สาวกทั้งหลาย ชื่อว่า ศึกษาความสงัดตาม ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล.

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาธรรมดังกล่าวแล้วนั้น โลภะและโทสะ เป็นธรรมลามก มัชฌิมาปฏิปทาเพื่อละโลภะและโทสะมีอยู่ ทำความเห็น ทำความรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อเข้าไประงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็มัชฌิมาปฏิทาปนั้น ทำความเห็น ทำความรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อเข้าไประงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน เป็นไฉน? อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ เห็นชอบ ดำริชอบ เจรจาชอบ การงานชอบ เลี้ยงชีพชอบ พยายามชอบ ระลึกชอบ ตั้งใจชอบ. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มัชฌิมาปฏิปทา นี้นั้นแล ทำความเห็น ทำความรู้ เป็นไปเพื่อเข้าไประงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน.

การปฏิบัติสายกลาง

ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย บรรดาธรรมดังกล่าวแล้วนั้น ความโกรธและความผูกโกรธไว้ เป็นธรรมลามก ... ความลบหลู่และความตีเสมอ เป็นธรรมลามก ... ความริษยาและความตระหนี่ เป็นธรรมลามก ... ความเจ้าเล่ห์และความโอ้อวด เป็นธรรมลามก ... ความหัวดื้อและความแข่งดี เป็นธรรมลามก ... ความถือตัวและความดูหมิ่น เป็นธรรมลามก ... ความเมาและความเลินเล่อ เป็นธรรมลามก มัชฌิมาปฏิปทาเพื่อละความเมาและความเลินเล่อมีอยู่ ทำความเห็น ทำความรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อเข้าไประงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มัชฌิมาปฏิปทานั้น ทำความเห็น ทำความรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อเข้าไประงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน เป็นไฉน? อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ เห็นชอบ ดำริชอบ เจรจาชอบ การงานชอบ เลี้ยงชีพชอบ พยายามชอบ ระลึกชอบ ตั้งใจชอบ. ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มัชฌิมาปฏิปทานี้แล ทำความเห็น ทำความรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อเข้าไประงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน.

ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวภาษิตนี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นมีใจชื่นชม ยินดีภาษิตของท่านพระสารีบุตร ฉะนี้แล.

จบ ธรรมทายาทสูตร ที่ ๓

ไทย · อ่านฉบับหลวงด้านบน
  1. 0.1

    Majjhima Nikāya 3

    Middle Discourses 3

  2. Dhammadāyādasutta

    Heirs in the Teaching

  3. 1.1

    Evaṁ me sutaṁ—

    So I have heard.

  4. 1.2

    ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

    At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

  5. 1.3

    Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

    There the Buddha addressed the mendicants,

  6. 1.4

    “bhikkhavo”ti.

    “Mendicants!”

  7. 1.5

    “Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

    “Venerable sir,” they replied.

  8. 1.6

    Bhagavā etadavoca:

    The Buddha said this:

  9. 2.1

    “Dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā.

    “Mendicants, be my heirs in the teaching, not in things of the flesh.

  10. 2.2

    Atthi me tumhesu anukampā:

    Out of sympathy for you, I think,

  11. 2.3

    ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’ti.

    ‘How can my disciples become heirs in the teaching, not in things of the flesh?’

  12. 2.4

    Tumhe ca me, bhikkhave, āmisadāyādā bhaveyyātha no dhammadāyādā, tumhepi tena ādiyā bhaveyyātha:

    If you become heirs in things of the flesh, not in the teaching, that will make you liable to the accusation:

  13. 2.5

    ‘āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādā’ti;

    ‘The Teacher’s disciples live as heirs in things of the flesh, not in the teaching.’

  14. 2.6

    ahampi tena ādiyo bhaveyyaṁ:

    And it will make me liable to the accusation:

  15. 2.7

    ‘āmisadāyādā satthusāvakā viharanti, no dhammadāyādā’ti.

    ‘The Teacher’s disciples live as heirs in things of the flesh, not in the teaching.’

  16. 2.8

    Tumhe ca me, bhikkhave, dhammadāyādā bhaveyyātha, no āmisadāyādā, tumhepi tena na ādiyā bhaveyyātha:

    If you become heirs in the teaching, not in things of the flesh, that will make you not liable to the accusation:

  17. 2.9

    ‘dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādā’ti;

    ‘The Teacher’s disciples live as heirs in the teaching, not in things of the flesh.’

  18. 2.10

    ahampi tena na ādiyo bhaveyyaṁ:

    And it will make me not liable to the accusation:

  19. 2.11

    ‘dhammadāyādā satthusāvakā viharanti, no āmisadāyādā’ti.

    ‘The Teacher’s disciples live as heirs in the teaching, not in things of the flesh.’

  20. 2.12

    Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.

    So, mendicants, be my heirs in the teaching, not in things of the flesh.

  21. 2.13

    Atthi me tumhesu anukampā:

    Out of sympathy for you, I think,

  22. 2.14

    ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’ti.

    ‘How can my disciples become heirs in the teaching, not in things of the flesh?’

  23. 3.1

    Idhāhaṁ, bhikkhave, bhuttāvī assaṁ pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

    Suppose that I had eaten and refused more food, being replete, and having had as much as I needed.

  24. 3.2

    siyā ca me piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

    And there was some extra almsfood that was going to be thrown away.

  25. 3.3

    Atha dve bhikkhū āgaccheyyuṁ jighacchādubbalyaparetā.

    Then two mendicants were to come who were weak with hunger.

  26. 3.4

    Tyāhaṁ evaṁ vadeyyaṁ:

    I’d say to them,

  27. 3.5

    ‘ahaṁ khomhi, bhikkhave, bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

    ‘Mendicants, I have eaten and refused more food, being replete, and having had as much as I need.

  28. 3.6

    atthi ca me ayaṁ piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

    And there is this extra almsfood that’s going to be thrown away.

  29. 3.7

    Sace ākaṅkhatha, bhuñjatha, no ce tumhe bhuñjissatha, idānāhaṁ appaharite vā chaḍḍessāmi, appāṇake vā udake opilāpessāmī’ti.

    Eat it if you like. Otherwise I’ll throw it out where there is little that grows, or drop it into water that has no living creatures.’

  30. 3.8

    Tatrekassa bhikkhuno evamassa:

    Then one of those mendicants thought,

  31. 3.9

    ‘bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

    ‘The Buddha has eaten and refused more food.

  32. 3.10

    atthi cāyaṁ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

    And he has some extra almsfood that’s going to be thrown away.

  33. 3.11

    Sace mayaṁ na bhuñjissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati.

    If we don’t eat it he’ll throw it away.

  34. 3.12

    Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:

    But the Buddha has also said:

  35. 3.13

    “dhammadāyādā me, bhikkhave, bhavatha, mā āmisadāyādā”ti.

    “Be my heirs in the teaching, not in things of the flesh.”

  36. 3.14

    Āmisaññataraṁ kho panetaṁ, yadidaṁ piṇḍapāto.

    And almsfood is one of the things of the flesh.

  37. 3.15

    Yannūnāhaṁ imaṁ piṇḍapātaṁ abhuñjitvā imināva jighacchādubbalyena evaṁ imaṁ rattindivaṁ vītināmeyyan’ti.

    Instead of eating this almsfood, why don’t I spend this day and night weak with hunger?’

  38. 3.16

    So taṁ piṇḍapātaṁ abhuñjitvā teneva jighacchādubbalyena evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya.

    And that’s what they did.

  39. 3.17

    Atha dutiyassa bhikkhuno evamassa:

    Then the second of those mendicants thought,

  40. 3.18

    ‘bhagavā kho bhuttāvī pavārito paripuṇṇo pariyosito suhito yāvadattho;

    ‘The Buddha has eaten and refused more food.

  41. 3.19

    atthi cāyaṁ bhagavato piṇḍapāto atirekadhammo chaḍḍanīyadhammo.

    And he has some extra almsfood that’s going to be thrown away.

  42. 3.20

    Sace mayaṁ na bhuñjissāma, idāni bhagavā appaharite vā chaḍḍessati, appāṇake vā udake opilāpessati.

    If we don’t eat it he’ll throw it away.

  43. 3.21

    Yannūnāhaṁ imaṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ imaṁ rattindivaṁ vītināmeyyan’ti.

    Why don’t I eat this almsfood, then spend the day and night having dispelled my hunger and weakness?’

  44. 3.22

    So taṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya.

    And that’s what they did.

  45. 3.23

    Kiñcāpi so, bhikkhave, bhikkhu taṁ piṇḍapātaṁ bhuñjitvā jighacchādubbalyaṁ paṭivinodetvā evaṁ taṁ rattindivaṁ vītināmeyya, atha kho asuyeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṁsataro ca.

    Even though that mendicant, after eating the almsfood, spent the day and night having dispelled hunger and weakness, it is the former mendicant who is more worthy of respect and praise.

  46. 3.24

    Taṁ kissa hetu?

    Why is that?

  47. 3.25

    Tañhi tassa, bhikkhave, bhikkhuno dīgharattaṁ appicchatāya santuṭṭhiyā sallekhāya subharatāya vīriyārambhāya saṁvattissati.

    Because for a long time that will conduce to that mendicant being of few wishes, content, self-effacing, unburdensome, and energetic.

  48. 3.26

    Tasmātiha me, bhikkhave, dhammadāyādā bhavatha, mā āmisadāyādā.

    So, mendicants, be my heirs in the teaching, not in things of the flesh.

  49. 3.27

    Atthi me tumhesu anukampā:

    Out of sympathy for you, I think,

  50. 3.28

    ‘kinti me sāvakā dhammadāyādā bhaveyyuṁ, no āmisadāyādā’”ti.

    ‘How can my disciples become heirs in the teaching, not in things of the flesh?’”

  51. 4.1

    Idamavoca bhagavā.

    That is what the Buddha said.

  52. 4.2

    Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.

    When he had spoken, the Holy One rose from his seat and entered his dwelling.

  53. 4.3

    Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:

    Then, not long after the Buddha left, Venerable Sāriputta said to the mendicants,

  54. 4.4

    “āvuso bhikkhave”ti.

    “Reverends, mendicants!”

  55. 4.5

    “Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

    “Reverend,” they replied.

  56. 4.6

    Āyasmā sāriputto etadavoca:

    Sāriputta said this:

  57. 5.1

    “Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti, kittāvatā ca pana satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī”ti?

    “Reverends, how do the disciples of a Teacher who lives in seclusion not train in seclusion? And how do they train in seclusion?”

  58. 5.2

    “Dūratopi kho mayaṁ, āvuso, āgacchāma āyasmato sāriputtassa santike etassa bhāsitassa atthamaññātuṁ.

    “Reverend, we would travel a long way to learn the meaning of this statement in the presence of Venerable Sāriputta.

  59. 5.3

    Sādhu vatāyasmantaṁyeva sāriputtaṁ paṭibhātu etassa bhāsitassa attho;

    May Venerable Sāriputta himself please clarify the meaning of this.

  60. 5.4

    āyasmato sāriputtassa sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.

    The mendicants will listen and remember it.”

  61. 5.5

    “Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.

    “Well then, reverends, listen and apply your mind well, I will speak.”

  62. 5.6

    “Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.

    “Yes, reverend,” they replied.

  63. 5.7

    Āyasmā sāriputto etadavoca:

    Sāriputta said this:

  64. 6.1

    “Kittāvatā nu kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti?

    “Reverends, how do the disciples of a Teacher who lives in seclusion not train in seclusion?

  65. 6.2

    Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti,

    The disciples of a Teacher who lives in seclusion do not train in seclusion.

  66. 6.3

    yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha, te ca dhamme nappajahanti,

    They don’t give up what the Teacher tells them to give up.

  67. 6.4

    bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā.

    They’re indulgent and slack, leaders in backsliding, neglecting seclusion.

  68. 6.5

    Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

    In this case, the senior mendicants should be criticized on three grounds.

  69. 6.6

    ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhantī’ti—

    ‘The disciples of a Teacher who lives in seclusion do not train in seclusion.’

  70. 6.7

    iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

    This is the first ground.

  71. 6.8

    ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantī’ti—

    ‘They don’t give up what the Teacher tells them to give up.’

  72. 6.9

    iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

    This is the second ground.

  73. 6.10

    ‘Bāhulikā ca, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā’ti—

    ‘They’re indulgent and slack, leaders in backsliding, neglecting seclusion.’

  74. 6.11

    iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū gārayhā bhavanti.

    This is the third ground.

  75. 6.12

    Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

    The senior mendicants should be criticized on these three grounds.

  76. 6.13

    Tatrāvuso, majjhimā bhikkhū …pe…

    In this case, the middle mendicants

  77. 6.14

    navā bhikkhū tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

    and the junior mendicants should be criticized on the same three grounds.

  78. 6.15

    ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhantī’ti—

  79. 6.16

    iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

  80. 6.17

    ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme nappajahantī’ti—

  81. 6.18

    iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

  82. 6.19

    ‘Bāhulikā ca honti, sāthalikā, okkamane pubbaṅgamā, paviveke nikkhittadhurā’ti—

  83. 6.20

    iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū gārayhā bhavanti.

  84. 6.21

    Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi gārayhā bhavanti.

  85. 6.22

    Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekaṁ nānusikkhanti.

    This is how the disciples of a Teacher who lives in seclusion do not train in seclusion.

  86. 7.1

    Kittāvatā ca panāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti?

    And how do the disciples of a Teacher who lives in seclusion train in seclusion?

  87. 7.2

    Idhāvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti—

    The disciples of a Teacher who lives in seclusion train in seclusion.

  88. 7.3

    yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahanti;

    They give up what the Teacher tells them to give up.

  89. 7.4

    na ca bāhulikā honti, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā.

    They’re not indulgent and slack, leaders in backsliding, neglecting seclusion.

  90. 7.5

    Tatrāvuso, therā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

    In this case, the senior mendicants should be praised on three grounds.

  91. 7.6

    ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī’ti—

    ‘The disciples of a Teacher who lives in seclusion train in seclusion.’

  92. 7.7

    iminā paṭhamena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

    This is the first ground.

  93. 7.8

    ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantī’ti—

    ‘They give up what the Teacher tells them to give up.’

  94. 7.9

    iminā dutiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

    This is the second ground.

  95. 7.10

    ‘Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā’ti—

    ‘They’re not indulgent and slack, leaders in backsliding, neglecting seclusion.’

  96. 7.11

    iminā tatiyena ṭhānena therā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

    This is the third ground.

  97. 7.12

    Therā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

    The senior mendicants should be praised on these three grounds.

  98. 7.13

    Tatrāvuso, majjhimā bhikkhū …pe…

    In this case, the middle mendicants

  99. 7.14

    navā bhikkhū tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

    and the junior mendicants should be praised on the same three grounds.

  100. 7.15

    ‘Satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhantī’ti—

  101. 7.16

    iminā paṭhamena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

  102. 7.17

    ‘Yesañca dhammānaṁ satthā pahānamāha te ca dhamme pajahantī’ti—

  103. 7.18

    iminā dutiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

  104. 7.19

    ‘Na ca bāhulikā, na sāthalikā okkamane nikkhittadhurā paviveke pubbaṅgamā’ti—

  105. 7.20

    iminā tatiyena ṭhānena navā bhikkhū pāsaṁsā bhavanti.

  106. 7.21

    Navā, āvuso, bhikkhū imehi tīhi ṭhānehi pāsaṁsā bhavanti.

  107. 7.22

    Ettāvatā kho, āvuso, satthu pavivittassa viharato sāvakā vivekamanusikkhanti.

    This is how the disciples of a Teacher who lives in seclusion train in seclusion.

  108. 8.1

    Tatrāvuso, lobho ca pāpako doso ca pāpako.

    The bad thing here is greed and hate.

  109. 8.2

    Lobhassa ca pahānāya dosassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.

    There is a middle way of practice for giving up greed and hate. It gives vision and knowledge, and leads to peace, direct knowledge, awakening, and extinguishment.

  110. 8.3

    Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?

    And what is that middle way of practice?

  111. 8.4

    Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—

    It is simply this noble eightfold path, that is:

  112. 8.5

    sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.

    right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.

  113. 8.6

    Ayaṁ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.

    This is that middle way of practice, which gives vision and knowledge, and leads to peace, direct knowledge, awakening, and extinguishment.

  114. 9-15.1

    Tatrāvuso, kodho ca pāpako upanāho ca pāpako …pe…

    The bad thing here is anger and acrimony. …

  115. 9-15.2

    makkho ca pāpako paḷāso ca pāpako,

    disdain and contempt …

  116. 9-15.3

    issā ca pāpikā maccherañca pāpakaṁ,

    jealousy and stinginess …

  117. 9-15.4

    māyā ca pāpikā sāṭheyyañca pāpakaṁ,

    deceit and deviousness …

  118. 9-15.5

    thambho ca pāpako sārambho ca pāpako,

    obstinacy and aggression …

  119. 9-15.6

    māno ca pāpako atimāno ca pāpako,

    conceit and arrogance …

  120. 9-15.7

    mado ca pāpako pamādo ca pāpako.

    vanity and negligence.

  121. 9-15.8

    Madassa ca pahānāya pamādassa ca pahānāya atthi majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati.

    There is a middle way of practice for giving up vanity and negligence. It gives vision and knowledge, and leads to peace, direct knowledge, awakening, and extinguishment.

  122. 9-15.9

    Katamā ca sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattati?

    And what is that middle way of practice?

  123. 9-15.10

    Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—

    It is simply this noble eightfold path, that is:

  124. 9-15.11

    sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.

    right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.

  125. 9-15.12

    Ayaṁ kho sā, āvuso, majjhimā paṭipadā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattatī”ti.

    This is that middle way of practice, which gives vision and knowledge, and leads to peace, direct knowledge, awakening, and extinguishment.”

  126. 9-15.13

    Idamavocāyasmā sāriputto.

    That is what Venerable Sāriputta said.

  127. 9-15.14

    Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinandunti.

    Satisfied, the mendicants approved what Sāriputta said.

  128. 9-15.15

    Dhammadāyādasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.

แหล่งที่มา
SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 · mn3
ฉบับที่ใช้
Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
การเทียบฉบับ
มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
สิทธิ์การใช้งาน
สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ