Pāsarāsisutta
The Noble Search
This is one of the most important biographical discourses, telling the Buddha’s experiences from leaving home to realizing awakening. Throughout, he was driven by the imperative to fully escape from rebirth and suffering.
ฉบับหลวงปาสราสิสูตร · อุปมากองบ่วงดักสัตว์
ข้อความไทยนี้คือ พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง ซึ่งแปลจากพระไตรปิฎกบาลีคนละฉบับกับบาลีที่แสดงอยู่ด้านล่าง จึงไม่ได้เรียงตรงกันบรรทัดต่อบรรทัด — อ่านเป็นสำนวนแปลอิสระอีกฉบับหนึ่ง
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่พระวิหารเชตวันอารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ครั้งนั้น เป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคทรงนุ่งสบงถือบาตรจีวร เสด็จเข้าไปยังกรุงสาวัตถีเพื่อบิณฑบาต ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปหาท่านอานนท์ถึงที่พัก กล่าวดังนี้ว่า ดูกรอานนท์ พวกข้าพเจ้าได้สดับธรรมีกถา เฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเป็น เวลานานมาแล้ว ขอให้พวกข้าพเจ้าได้สดับธรรมีกถาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเถิด.
พระอานนท์กล่าวว่า ถ้าเช่นนั้น ขอพวกท่านจงไปสู่อาศรมของพราหมณ์ชื่อรัมมกะ จึงจะได้สดับธรรมีกถาเฉพาะพักตร์พระผู้มีพระภาค ภิกษุเหล่านั้นได้รับคำท่านพระอานนท์แล้ว,
ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเสด็จเข้าไปบิณฑบาตที่กรุงสาวัตถี กลับจากบิณฑบาตในเวลาปัจฉาภัตแล้ว ตรัสเรียกท่านพระอานนท์มาตรัสชวนว่า ดูกรอานนท์ เราจะไปพักผ่อนกลางวันที่ปราสาทแห่งมิคารมารดาที่บุพพาราม พระอานนท์ได้ทูลรับพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคกับท่านพระอานนท์ ได้เสด็จไปพักผ่อนกลางวันที่ปราสาทแห่งมิคารมารดาที่บุพพาราม ครั้นเวลาเย็นเสด็จออกจากที่พักผ่อนแล้ว ตรัสเรียกท่านพระอานนท์มาตรัสชวนว่า ดูกรอานนท์ เรามาไปสรงน้ำที่ท่าบุพพโกฏฐกะ พระอานนท์ได้ทูลรับพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคกับท่าน พระอานนท์ได้เสด็จไปสรงน้ำที่ท่าบุพพโกฏฐกะ สรงเสร็จแล้ว จึงกลับขึ้นมาทรงจีวรผืนเดียว ประทับยืนผึ่งพระองค์อยู่ ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า พระเจ้าข้า อาศรมของพราหมณ์ชื่อรัมมกะ อยู่ไม่ไกล เป็นที่รื่นรมย์ น่าเลื่อมใส ขอจงเสด็จไปที่นั้นเพื่อทรงอนุเคราะห์เถิด พระผู้มีพระภาค ทรงรับโดยดุษณีภาพ แล้วจึงเสด็จไปที่อาศรมของพราหมณ์ชื่อรัมมกะ สมัยนั้น ภิกษุหลายรูป นั่งสนทนาธรรมีกถากันอยู่ที่นั้น พระผู้มีพระภาคจึงประทับยืนอยู่ที่ซุ้มประตูข้างนอก คอยให้ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันจบ.
การแสวง ๒ อย่าง
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทราบว่า ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันจบแล้ว จึงทรงกระแอมแล้วเคาะบานประตู ภิกษุเหล่านั้นได้เปิดประตูรับพระผู้มีพระภาคเสด็จเข้าไปที่อาศรมของพราหมณ์ชื่อรัมมกะ ประทับนั่งบนอาสนะที่ได้จัดไว้ แล้วจึงตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย บัดนี้ พวกเธอนั่งสนทนาเรื่องอะไรกัน และเรื่องอะไรที่พวกเธอสนทนากัน ค้างไว้? ภิกษุเหล่านั้นทูลว่าข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมีกถาปรารภถึงพระผู้มีพระภาคนั้นแล พวกข้าพระองค์พูดกันค้างอยู่ ก็พอดีพระผู้มีพระภาคเสด็จมาถึง พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า ดีละ ภิกษุทั้งหลาย การที่พวกเธอผู้เป็นกุลบุตร ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธา นั่งสนทนาธรรมีกถากันเป็นการสมควร พวกเธอเมื่อนั่งประชุมกัน ควรทำกิจสองอย่าง คือสนทนาธรรม กัน หรือนั่งนิ่งตามแบบพระอริยะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามีสองอย่าง คือ การแสวงหาที่ไม่ประเสริฐอย่างหนึ่ง การแสวงหาที่ประเสริฐอย่างหนึ่ง.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย การแสวงหาที่ไม่ประเสริฐเป็นไฉน? ดูกรภิกษุทั้งหลาย คนบางคนในโลกนี้ โดยตนเองเป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีชาติเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ เป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีชราเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ เป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ เป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ยังแสวงหา สิ่งมีมรณะเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ เป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีโศกเป็นธรรมดา อยู่นั่นแหละ เป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ ก็อะไรเรียกว่า สิ่งมีชาติเป็นธรรมดา บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ สุกร ช้าง โค ม้า ลา ทอง เงิน เรียกว่า สิ่งมีชาติเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งมีชาติเป็นธรรมดาเหล่านั้น เป็นอุปธิ ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง เกี่ยวข้องในสิ่งมีชาติเป็นธรรมดาเหล่านั้น ชื่อว่าโดยตนเองเป็น ผู้มีชาติเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีชาติเป็นธรรมดา อยู่นั่นแหละ ก็อะไรเล่าเรียกว่าสิ่งมีชรา เป็นธรรมดา บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่สุกร ช้าง โค ม้า ลา ทอง เงิน เรียกว่าสิ่งมีชราเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งมีชราเป็นธรรมดาเหล่านั้น เป็นอุปธิ ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง เกี่ยวข้อง ในสิ่งมีชราเป็นธรรมดาเหล่านั้น ชื่อว่าโดยตนเองเป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีชราเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ ก็อะไรเล่าเรียกว่า สิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดา? บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ สุกร ช้าง โค ม้า ลา ทอง เงิน เรียกว่า สิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดาเหล่านั้น เป็นอุปธิ ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลงเกี่ยวข้อง ในสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดาเหล่านั้น ชื่อว่าโดยตนเองเป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ยังแสดงหาสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ ก็อะไรเล่า เรียกว่า สิ่งมีมรณะเป็นธรรมดา? บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ สุกร ช้าง โค ม้า ลา ทอง เงิน เรียกว่า สิ่งมีมรณะเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งมีมรณะเป็นธรรมดาเหล่านั้น เป็นอุปธิ ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง เกี่ยวข้อง ในสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดาเหล่านั้น ชื่อว่าโดยตนเองเป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ ก็อะไรเล่า เรียกว่า สิ่งมีความโศกเป็นธรรมดา? บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ สุกร ช้าง โค ม้า ลา ทอง เงิน เรียกว่า สิ่งมีความโศกเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งมีความโศกเป็นธรรมดาเหล่านั้น เป็นอุปธิ ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง เกี่ยวข้อง ในสิ่งมีความโศกเป็นธรรมดาเหล่านั้น ชื่อว่าโดยตนเองเป็นผู้มีความโศกเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีความโศกเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ ก็อะไรเล่า เรียกว่า สิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดา? บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ สุกร ช้าง โค ม้า ลา ทอง เงิน เรียกว่า สิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดา ดูกรภิกษุทั้งหลาย สิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดาเหล่านั้น เป็นอุปธิ ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง เกี่ยวข้อง ในสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดาเหล่านั้น ชื่อว่าโดยตนเองเป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ยังแสวงหาสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดาอยู่นั่นแหละ ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้คือการแสดงหาที่ไม่ประเสริฐ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย การแสวงหาที่ประเสริฐเป็นไฉน? ดูกรภิกษุทั้งหลาย คนบางคนในโลกนี้ โดยตนเองเป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีชาติเป็นธรรมดา ย่อมแสวงหาพระนิพพาน ที่ไม่เกิด หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะโดยตนเองเป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีชราเป็นธรรมดา ย่อมแสวงหาพระนิพพานที่ไม่แก่ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้เกษมจากโยคะ โดยตนเองเป็นผู้พยาธิเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดา ย่อมแสวงหาพระนิพพาน หาพยาธิมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ โดยตนเองเป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดา ย่อมแสวงหาพระนิพพานที่ไม่ตาย หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามีได้ เกษมจากโยคะ โดยตนเองเป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีโศกเป็นธรรมดา ย่อมแสวงหานิพพาน ที่หาโศกมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ โดยตนเองเป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดา ย่อมแสวงหาพระนิพพาน ที่ไม่เศร้าหมอง หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้แล คือการแสวงหาที่ประเสริฐ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้เราก่อนตรัสรู้ ยังไม่ได้ตรัสรู้ เป็นโพธิสัตว์อยู่ทีเดียว โดยตนเองเป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีชาติเป็นธรรมดานั่นแล เป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีชราเป็นธรรมดานั่นแล เป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดานั่นแล เป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ก็ยังแสดงหาสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดานั่นแล เป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีความโศกเป็นธรรมดานั่นแล เป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ก็ยังแสวงหาสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดานั้นแล เราจึงคิดดังนี้ว่า เราเป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดา ไฉนจึงยังแสวงหาสิ่งมีชาติเป็นธรรมดาอยู่เล่า เป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ไฉนจึงยังแสวงหาสิ่งมีชราเป็นธรรมดาอยู่เล่า เป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ไฉนจึงยังแสวงหาสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดาอยู่เล่า เป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ไฉนจึงยังแสวงหาสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดาอยู่เล่า เป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ไฉนจึงยังแสวงหาสิ่งมีโศกเป็นธรรมดาอยู่เล่า เป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ไฉนจึงยังแสวงหา สิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดาอยู่เล่า ไฉนหนอ เราเมื่อเป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดา ก็ควรทราบชัด โทษในสิ่งมีชาติเป็นธรรมดา แล้วแสวงหาพระนิพพานที่ไม่เกิด หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เมื่อเป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ก็ควรทราบชัดโทษในสิ่งมีชราเป็นธรรมดา แล้วแสวงหาพระนิพพานที่ไม่แก่ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เมื่อเป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ก็ควรทราบชัดโทษในสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดา แล้วแสวงหาพระนิพพานที่หายพยาธิมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เมื่อเป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ก็ควรทราบชัดโทษในสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดา แล้วแสวงหาพระนิพพาน ที่ไม่ตาย หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เมื่อเป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ก็ควรทราบชัดโทษในสิ่งมีโศกเป็นธรรมดา แล้วแสวงหาพระนิพพาน ที่หาโศกไม่ได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เมื่อเป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ก็ควรทราบ ชัดโทษในสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดา แล้วแสวงหาพระนิพพานที่ไม่เศร้าหมอง หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ.
สำนักอาฬารดาบส
ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมัยต่อมา เรากำลังรุ่นหนุ่ม แข็งแรงมีเกศาดำสนิท ยังหนุ่มแน่น ตั้งอยู่ในปฐมวัย เมื่อพระมารดาและพระบิดาไม่ทรงปรารถนาจะให้บวช มีพระพักตร์อาบด้วยน้ำพระเนตร ทรงกรรแสงอยู่ จึงปลงผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ ออกบวชเป็นบรรพชิต เมื่อบวชแล้วก็เสาะหาว่ากุศลเป็นอย่างไร ขณะที่แสวงหาทางสงบระงับอันประ เสริฐซึ่งหาทางอื่นยิ่งกว่ามิได้ ได้เข้าไปหาอาฬารดาบสกาลามโคตรแล้ว กล่าวว่า ท่านกาลามะ ข้าพเจ้าปรารถนาจะประพฤติหมจรรย์ ในธรรมวินัยนี้ เมื่อเรากล่าวอย่างนี้ อาฬารดาบสกาลามโคตร จึงกล่าวกะเราดังนี้ว่า เชิญอยู่ก่อน ธรรมที่วิญญูชนพึงบรรลุอยู่ เพราะทำให้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งเอง ตามแบบอาจารย์ของตน ต่อกาลไม่นาน นี้ก็เช่นเดียวกัน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ต่อมาไม่นาน เราเรียนธรรมนั้นได้รวดเร็ว ชั่วขณะหุบปากเจรจาปราศรัยเท่านั้น เราก็กล่าวญาณวาทและเถรวาทได้ และทั้งเราทั้งผู้อื่น ก็ทราบชัดว่า เรารู้ เราเห็น เราจึงคิดว่า อาฬารดาบส กาลามโคตร ย่อมบอกธรรมนี้โดยเหตุเพียงความเชื่ออย่างเดียวว่า เรากระทำให้แจ้งเข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ก็หามิได้ โดยที่แท้ อาฬารดาบส กาลามโคตร ก็รู้เห็นธรรมนี้อยู่ ต่อนั้น เราจึงเข้าไปหาอาฬารดาบส กาลามโคตร แล้วถามว่า ข้าแต่ท่านกาลามะ ท่านกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ด้วยเหตุเพียงเท่าใด?
เมื่อเราถามเช่นนี้ อาฬารดาบส กาลามโคตร จึงบอกอากิญจัญญายตนสมาบัติแก่เรา เราจึงคิดว่ามิใช่แต่อาฬารดาบส กาลามโคตรเท่านั้น ที่มีศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา แม้เรา ก็มีศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา เหมือนกัน มิฉะนั้นเราต้องเริ่มบำเพ็ญเพื่อทำให้แจ้งซึ่ง ธรรมที่อาฬารดาบส กาลามโคตรบอกว่า กระทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ต่อมาไม่นานนัก เราก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนั้น เข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ต่อนั้น เราจึงเข้าไปหาอาฬารดาบส กาลามโคตร แล้วถามว่า ข้าแต่ท่านกาลามะ ท่านกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ด้วยเหตุเพียงเท่านี้หรือ?
อา. ดูกรผู้มีอายุ แม้ข้าพเจ้ากระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ด้วยตนเหตุเพียงเท่านี้แหละ.
พ. ข้าแต่ท่านกาลามะ แม้ข้าพเจ้าก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ด้วยเหตุเพียงเท่านี้เหมือนกัน.
อา. เป็นลาภของพวกข้าพเจ้า พวกข้าพเจ้าได้ดีแล้ว ที่ได้เห็นสพรหมจารีผู้เช่นท่าน เพราะข้าพเจ้ากระทำให้แจ้งซึ่งธรรมใด เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ท่านก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนั้น เข้าถึง อยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ท่านกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมใด เข้าถึงอยู่ได้ ข้าพเจ้าก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนั้น เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ข้าพเจ้าทราบธรรมใด ท่านก็ทราบธรรมนั้น ท่านทราบธรรมใด ข้าพเจ้าก็ทราบธรรมนั้น เป็นอันว่า ข้าพเจ้าเป็นเช่นใด ท่านก็เป็นเช่นนั้น ท่านเป็นเช่นใด ข้าพเจ้าเป็นเช่นนั้น มาเถิด บัดนี้ เราทั้งสองจะอยู่ร่วมกัน บริหารคณะนี้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อาฬารดาบส กาลามโคตร ทั้งที่เป็นอาจารย์ของเรา ก็ยกย่อง เราผู้เป็นศิษย์ให้สม่ำเสมอกับตน และบูชาเราอย่างโอฬาร ด้วยประการฉะนี้ แต่เราคิดว่า ธรรมนี้ ไม่เป็นไปเพื่อนิพพิทา วิราคะ นิโรธะ อุปสมะ อภิญญา สัมโพธะ และนิพพาน เพียงเป็นไปเพื่อเข้าถึงอากิญจัญญายตนสมาบัติเท่านั้น เราไม่พอใจ เบื่อหน่ายธรรมนั้น จึงลาจากไป.
สำนักอุทกดาบส
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรานั้นเป็นผู้เสาะหาว่ากุศลเป็นอย่างไร ขณะที่แสวงหาทาง สงบระงับอันประเสริฐ ซึ่งหาทางอื่นยิ่งกว่ามิได้ ได้เข้าไปหาอุททกดาบส รามบุตร แล้วกล่าวว่า ท่านรามะ ข้าพเจ้าปรารถนาจะประพฤติพรหมจรรย์ในธรรมวินัยนี้ เมื่อเรากล่าวอย่างนี้ อุททกดาบส รามบุตร จึงกล่าวกะเราดังนี้ว่า เชิญอยู่ก่อน ธรรมที่วิญญูชนพึงบรรลุอยู่ เพราะทำให้แจ้งด้วย ความรู้ยิ่งเอง ตามแบบอาจารย์ของตน ต่อกาลไม่นานนี้ก็เช่นเดียวกัน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ต่อมาไม่นาน เราเรียนธรรมนั้นได้โดยรวดเร็ว ชั่วขณะหุบปาก เจรจาปราศรัยเท่านั้นเราก็กล่าว ญาณวาท และเถรวาทได้ และทั้งเราทั้งผู้อื่นก็ทราบชัดว่า เรารู้ เราเห็นเรานั้น จึงคิดว่า รามบุตร ย่อมบอกธรรมนี้ โดยเหตุเพียงความเชื่ออย่างเดียวว่า เรากระทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่ง โดยตนเองก็หามิได้ โดยที่แท้รามบุตรก็รู้เห็นธรรมนี้อยู่ ต่อนั้น เราจึงเข้าไปหาอุททกดาบส รามบุตร แล้วถามว่า ดูกรท่านรามะ ท่านกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ด้วยเหตุเพียงเท่าใด?
เมื่อเราถามอย่างนี้ อุททกดาบส รามบุตร จึงบอกเนวสัญญานาสัญญายาตนสมาบัติแก่ เรา เราจึงคิดว่า มิใช่แต่เพียงอุททกดาบส รามบุตรเท่านั้น ที่มีศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา แม้เราก็มีศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา เหมือนกัน ผิฉะนั้น เราต้องเริ่มบำเพ็ญเพียร เพื่อทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่อุททกดาบสรามบุตรบอกว่า กระทำให้แจ้งเข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ดูกรภิกษุทั้งหลาย ต่อมาไม่นานนัก เราก็ได้กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนั้น เข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ต่อนั้น เราจึงเข้าไปหาอุททกดาบส รามบุตร แล้วถามว่า ดูกรท่านรามะ ท่านกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ด้วยเหตุเพียงเท่านี้หรือ?
อุ. ดูกรผู้มีอายุ แม้ข้าพเจ้าก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง โดยเหตุเพียงเท่านี้แหละ.
พ. ดูกรท่านรามะ แม้ข้าพเจ้าก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนี้ เข้าถึงอยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งด้วยตนเอง ด้วยเหตุเท่านี้เหมือนกัน.
อุ. เป็นลาภของพวกข้าพเจ้า พวกข้าพเจ้าได้ดีแล้ว ที่ได้เห็นพรหมจารีผู้เช่นท่าน เพราะ ท่านรามะกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมใด เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ท่านก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนั้น เข้าถึง บอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ท่านกระทำให้แจ้งซึ่งธรรมใด เข้าถึง อยู่ได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ท่านรามะก็กระทำให้แจ้งซึ่งธรรมนั้น เข้าถึงบอกได้ เพราะรู้ยิ่งโดยตนเอง ท่านรามะได้ทราบธรรมใด ท่านก็ทราบธรรมนั้น ท่านทราบธรรมใด ท่านรามะก็ได้ทราบธรรมนั้น เป็นอันว่า ท่านรามะเป็นเช่นใด ท่านก็ได้เป็นเช่นนั้น ท่านเป็นเช่นใด ท่านรามะก็ได้เป็นเช่นนั้น มาเถิด บัดนี้ เราทั้งสองจะอยู่ร่วมกันบริหารคณะนี้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย อุททกดาบส รามบุตร ทั้งที่เป็นสพรหมจารีของเรา ก็ยกย่องไว้ในฐานะอาจารย์ และบูชาเราอย่างโอฬารด้วยประการฉะนี้. แต่เราคิดว่าธรรมนี้ไม่เป็นไปเพื่อนิพพิทา วิราคะ นิโรธะ อุปสมะ อภิญญา สัมโพธะ และ นิพพาน เพียงเป็นไปเพื่อเข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติเท่านั้น. เราไม่พอใจ เบื่อหน่ายธรรมนั้น จึงลาจากไป.
ตรัสรู้สัจธรรม
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรานั้นเป็นผู้ชอบเสาะหาว่ากุศลเป็นอย่างไร ขณะที่แสวงหา ทางสงบระงับอันประเสริฐ ซึ่งหาทางอื่นยิ่งกว่ามิได้ เมื่อเที่ยวจาริกไปในมคธชนบทโดยลำดับ ได้ไปถึงตำบลอุรุเวลาเสนานิคม ได้เห็นภูมิภาคที่น่ารื่นรมย์ มีราวป่าเป็นที่เพลินใจ มีแม่น้ำไหล ไม่ขาดสาย มีท่าน้ำสะอาดดี น่ารื่นรมย์ มีโคจรคามตั้งอยู่โดยรอบ. เราจึงคิดว่า ภูมิภาคเป็นที่น่ารื่นรมย์หนอ มีราวป่าเป็นที่เพลินใจ มีแม่น้ำไหลไม่ขาดสาย มีท่าน้ำสะอาดดีน่ารื่นรมย์ มีโคจรคาม ตั้งอยู่โดยรอบ เป็นที่สมควรเริ่มบำเพ็ญเพียรของกุลบุตรผู้ต้องการจะบำเพ็ญเพียร. เราจึงนั่ง ณ ที่ นั้นด้วยคิดว่า ที่นี้เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียร.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราโดยตนเอง เป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดาทราบชัดโทษในสิ่ง มีชาติเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่เกิดหาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีชราเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่แก่ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพานที่หาพยาธิมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่ตาย หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีโศกเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพานที่หาโศกมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่เศร้าหมอง หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ และญาณทัสสนะได้เกิดแก่เราว่า วิมุติของเราไม่กำเริบ ชาตินี้มีในที่สุด ไม่มีภพใหม่ต่อไป.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราได้มีความดำริดังนี้ว่า ธรรมที่เราได้บรรลุนี้แล ลึก เห็น ได้โดยยาก รู้ตามได้โดยยาก เป็นธรรมสงบ ประณีต อันความตรึกหยั่งไม่ถึง ละเอียด รู้ได้ แต่บัณฑิต ส่วนประชาชนนี้เป็นผู้ยินดี เพลิดเพลินใจในอาลัย เป็นผู้เห็นปฏิจจสมุปบาทที่เป็น ปัจจัยแห่งธรรมเหล่านี้ได้โดยยาก และเห็นได้โดยยากซึ่งธรรมที่สงบสังขารทั้งปวง สลัดอุปธิทั้งปวง เป็นที่สิ้นตัณหาเป็นที่สำรอก เป็นที่ดับ เป็นที่ออกจากตัณหา ก็ถ้าเราพึงแสดงธรรม และคนอื่นไม่รู้ตามธรรมของเรา ก็จะเป็นความลำบากเหน็ดเหนื่อยแก่เราเปล่า. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทั้งคาถาที่เป็นอัศจรรย์ยิ่งนัก ไม่เคยได้สดับมาแต่ก่อน ก็ได้แจ่มแจ้งแก่เราดังนี้
ธรรมนี้เราบรรลุได้โดยยาก บัดนี้ ไม่ควรประกาศ ธรรมนี้ไม่เป็นธรรมที่ชน
ผู้มีราคะโทสะหนาแน่นตรัสรู้ได้โดยง่าย ชนผู้มีราคะกล้า ถูกกองความมืดหุ้มห่อ
ไว้ ย่อมไม่เห็นธรรมที่ยังสัตว์ให้ถึงที่ทวนกระแสโลก ละเอียด ลึก เห็นได้
โดยยากเป็นอณู.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อเราคิดเห็นเช่นนี้ก็มีจิตน้อมไปเพื่อความเป็นผู้ขวนขวายน้อย ไม่น้อมไปเพื่อแสดงธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ครั้งนั้น สหัมบดีพรหมทราบความดำริของเรา จึงได้มี ความปริวิตกว่า โอ โลกจะฉิบหาย แหลกลาญเสียแล้วหนอ เพราะพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า มีพระทัยน้อมไปเพื่อความเป็นผู้ขวนขวายน้อย ไม่น้อมไปเพื่อทรงแสดงธรรม สหัมบดีพรหมจึงอันตรธานจากพรหมโลก มาปรากฏตัวตรงหน้าเรา คล้ายกับบุรุษผู้มีกำลังเหยียดแขนที่งอออก หรืองอแขนที่เหยียดเข้า ฉะนั้น แล้วจึงเฉวียงผ้าอุตราสงค์ ประคองอัญชลีมาทางเรา กราบทูลดังนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงแสดงธรรม ขอพระสุคตจงทรงแสดงธรรม สัตว์ผู้มีกิเลสดุจธุลีที่ดวงตาน้อยเป็นปรกติมีอยู่ เพราะไม่ได้สดับธรรม สัตว์เหล่านั้นจึงเสื่อม ผู้ที่รู้ธรรมจักมีอยู่ ครั้นสหัมมดีพรหมกล่าวดังนี้แล้วจึงกล่าวคาถาประพันธ์ ต่อไปดังนี้ว่า
แต่ก่อน ในแคล้วมคธ ได้ปรากฏมีธรรมที่ไม่บริสุทธิ์ ซึ่งชนพวกที่มีความ
เศร้าหมองคิดไว้ ขอพระองค์จงทรงเปิดประตูอมฤตธรรม ขอสัตว์ทั้งหลาย
จงได้สดับธรรมที่พระองค์ผู้ทรงหมดมลทินได้ตรัสรู้ ชนผู้อยู่บนยอดเขาศิลา
พึงเห็นประชุมชนได้โดยรอบ ฉันใด ข้าแต่พระองค์ผู้มีพระปรีชา มีพระเนตร
คือปัญญาโดยรอบ ขอพระองค์ผู้หมดโศก จงเสด็จขึ้นปราสาทคือพระปัญญาที่
สำเร็จด้วยธรรม ซึ่งเปรียบด้วยยอดเขาศิลาแล้ว จึงทรงตรวจดูประชุมชนผู้ระทม
ด้วยความโศก ถูกชาติชราครอบงำ ฉันนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงความเพียร
ทรงชนะสงคราม ผู้นำหมู่สัตว์ ผู้หากิเลสมิได้ ขอพระองค์จงเสด็จเที่ยวไป
โปรดสัตว์โลก ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงแสดงธรรม ผู้รู้ตามจักมีอยู่.
สหัมบดีพรหมอาราธนาแสดงธรรม
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เพราะทราบการอาราธนาของสหัมบดีพรหม และเพราะอาศัยความกรุณาในสัตว์ทั้งหลาย เราจึงได้ตรวจดูโลกด้วยพุทธจักษุ ก็ได้เห็นเหล่าสัตว์ผู้มีกิเลสดุจธุลี ในดวงตาน้อยก็มี ผู้มีกิเลสดุจธุลีในดวงตามากก็มี ผู้มีอินทรีย์กล้าก็มี ผู้มีอินทรีย์อ่อนก็มี ผู้มีอาการดีก็มี ผู้มีอาการชั่วก็มี ผู้พอจะพึงสอนให้รู้ได้ง่ายก็มี ผู้จะพึงสอนให้รู้ได้ยากก็มี บางพวกมีปกติเห็นโทษและภัยในปรโลก มีอธิบายเป็นคำเปรียบว่า ในกออุบล ในกอปทุม หรือในกอ บุณฑริก ดอกอุบล ดอกปทุม ดอกบุณฑริก บางดอกเกิดในน้ำ เจริญในน้ำ อยู่กับน้ำยังจม อยู่ภายในน้ำ อันน้ำหล่อเลี้ยงไว้ บางดอกเกิดในน้ำ เจริญในน้ำ อยู่กับน้ำ ตั้งอยู่เสมอกับน้ำ บางดอกเกิดในน้ำ เจริญในน้ำ โผล่พ้นน้ำขึ้นมาแล้วตั้งอยู่ น้ำกำซาบเข้าไปไม่ได้ ฉันใด เราขณะที่ตรวจดูโลกด้วยพุทธจักษุ ก็ได้เห็นเหล่าสัตว์ ฉันนั้น คือ บางพวกมีกิเลสดุจธุลีในดวงตาน้อย บางพวกมีกิเลสดุจธุลีในดวงตามาก บางพวกมีอินทรีย์กล้า บางพวกมีอินทรีย์อ่อน บางพวกมีอาการดี บางพวกมีอาการชั่ว บางพวกพอจะสอนให้รู้ได้ง่าย บางพวกสอนให้รู้ได้ยาก บางพวกมีปรกติเห็นโทษและภัยในปรโลก. เราจึงได้กล่าวคาถาตอบสหัมบดีพรหมว่า
เราได้เปิดประตูอมฤตธรรมรับชนผู้ชอบสดับ ซึ่งยื่นศรัทธาภาชนะออกรับ
ดูกรพรหมเรานึกถึงความลำบาก จึงไม่ได้แสดงธรรมที่ประณีตซึ่งเราชำนาญดี
ในหมู่มนุษย์.
เมื่อสหัมบดีพรหมทราบว่า พระผู้มีพระภาคทรงประทานโอกาสเพื่อแสดงธรรมแล้ว จึงอภิวาท เรากระทำประทักษิณ อันตรธานไปในที่นั้น.
ทรงรำพึงถึงปฐมเทศนา
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจึงคิดดังนี้ว่า เราจะพึงแสดงธรรมเป็นครั้งแรกแก่ใครหนอ ใครจักทราบชัดธรรมนี้ได้โดยเร็ว. เราจึงคิดดังนี้ว่า อาฬารดาบส กาลามโคตรนี้แล เป็นบัณฑิต ฉลาด มีปัญญา มีกิเลสดุจธุลีในดวงตาน้อยมานาน ถ้าไฉน เราพึงแสดงธรรมเป็นครั้งแรกแก่เธอ เธอจักทราบชัดธรรมนี้ได้โดยเร็ว. ครั้งนั้น เทวดาตนหนึ่งเข้ามาหาเราแล้วทูล ดังนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อาฬารดาบส กาลามโคตร ตายไปแล้วได้ ๗ วัน. อนึ่ง เราก็เกิดญาณทัสสนะว่า อาฬารดาบส กาลามโคตร ตายไปแล้วได้ ๗ วัน. เราจึงคิดดังนี้ว่า อาฬารดาบส กาลามโคตร เป็นผู้เสื่อมจากคุณอันยิ่งใหญ่เสียแล้วหนอ เพราะถ้าเธอพึงได้สดับธรรมนี้ไซร้ ก็จะพึงทราบชัดได้โดยเร็ว. เราจึงคิดดังนี้ว่า เราจะพึงแสดงธรรมเป็นครั้งแรกแก่ใครหนอ ใครจักทราบชัดธรรมนี้ได้โดยเร็ว. เราจึงคิดดังนี้ว่า อุททกดาบส รามบุตรนี้แลเป็นบัณฑิต ฉลาด มีปัญญา มีกิเลสดุจธุลีในดวงตาน้อยมานาน ถ้าไฉน เราพึงแสดงธรรมเป็นครั้งแรกแก่เธอ เธอจักทราบชัดธรรมนี้ได้โดยเร็ว. ครั้งนั้น เทวดาตนหนึ่งเข้ามาหาเราแล้วทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญอุททกดาบส รามบุตร ได้ตายไปเสียแล้วเมื่อเย็นวานนี้. อนึ่ง เราก็เกิดญาณทัสสนะว่า อุททกดาบส รามบุตร ได้ตายไปเสียแล้วเมื่อเย็นวานนี้. เราจึงคิดดังนี้ว่า อุททกดาบส รามบุตร เป็นผู้เสื่อมจากคุณอันยิ่งใหญ่เสียแล้วหนอ เพราะถ้าเธอพึงได้สดับธรรมนี้ไซร้ ก็พึงทราบชัดได้โดยเร็ว. เราจึงคิดดังนี้ว่า เราจะพึงแสดงธรรมเป็นครั้งแรกแก่ใครหนอ ใครจักทราบชัดธรรมนี้โดยเร็ว. เราจึงคิดดังนี้ว่า ภิกษุปัญจวัคคีย์ได้อุปัฏฐากเรา ผู้กำลังบำเพ็ญเพียรอยู่ เป็นผู้มีอุปการะแก่เรามากนัก ถ้าไฉน เราพึงแสดงธรรมเป็นครั้งแรกแก่พวกเธอ. เราจึงคิดดังนี้ว่า บัดนี้ ภิกษุปัญจวัคคีย์อยู่ที่ไหนหนอ. เราก็รู้ได้ว่า ภิกษุปัญจวัคคีย์อยู่ในป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตพระนครพาราณสี ด้วยทิพยจักษุที่บริสุทธิ์ ล่วงจักษุของมนุษย์. ครั้นเราอยู่ที่ตำบลอุรุเวลาพอสมควรแล้ว จึงได้ออกจาริกไปเมืองพาราณสี.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย อาชีวกชื่ออุปกะได้เห็นเราผู้กำลังเดินทางไกลที่ระหว่างแม่น้ำคยาและต้นมหาโพธิ จึงถามเราว่า ดูกรอาวุโส อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก ฉวีวรรณของท่าน บริสุทธิ์ ผุดผ่อง ท่านได้บรรพชาเฉพาะใคร ใครเป็นศาสดาของท่าน หรือท่านชอบใจธรรมของใคร. เมื่ออุปกะอาชีวกถามอย่างนี้ เราจึงได้กล่าวคาถาตอบว่า
เราเป็นผู้ครอบงำธรรมทั้งปวง รู้แจ้งธรรมทั้งปวง อันตัณหาให้ติดไม่ได้ใน
ธรรมทั้งปวง ละเว้นธรรมทั้งปวง พ้น (น้อมใจ) ไปในธรรมเป็นที่สิ้นตัณหา
เพราะรู้ยิ่งด้วยตนเองเราจะพึงแสดงใครเล่าว่า เป็นอาจารย์ อาจารย์ของเราไม่มี
ผู้ที่ดีเหมือนเราไม่มี ผู้ที่เทียมเสมอเราไม่มี ในโลกทั้งเทวโลก เพราะเราเป็น
พระอรหันต์ เป็นศาสดาผู้ยอดเยี่ยม เป็นสัมมาสัมพุทธองค์เอก เป็นผู้เย็น
ดับกิเลสได้แล้ว เราจะไปบุรีของชาวกาสีเพื่อแสดงธรรมจักร โดยหมายจะ
บันลือกลองอมฤตธรรม ในโลกที่มืดมน.
อุปกะอาชีวกถามเราว่า เหตุใด ท่านจึงปฏิญาณว่า เป็นอรหันต์อนันตะชินะ?
เราจึงกล่าวคาถาตอบว่า
ผู้ที่ถึงอาสวักขัยเช่นเรา ย่อมเป็นผู้มีนามว่า ชินะเพราะบาปธรรมทั้งหลายเราได้
ชนะแล้ว ฉะนั้น เราจึงมีนามว่า ชินะ.
เมื่อเรากล่าวตอบอย่างนี้ อุปกะอาชีวกนั้นได้กล่าวว่า พึงเป็นเช่นนั้นหรือ ท่านสั่นศีรษะ แล้วหลีกทางไป.
ทรงโปรดเบญจวัคคีย์
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจึงออกเดินทางต่อไปโดยลำดับ จนถึงพวกภิกษุปัญจวัคคีย์ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตเมืองพาราณสี. พวกภิกษุปัญจวัคคีย์ได้เห็นเราเดินทางมาแต่ไกล จึงได้นัดหมายกันว่า ท่านพระสมณโคดมพระองค์นี้ ที่เป็นผู้มักมาก คลายความเพียร เวียนมาเพื่อความเป็นผู้มักมาก กำลังเสด็จมา พวกเราไม่ต้องไหว้ ไม่ต้องลุกขึ้นยืนรับ ไม่ต้องรับบาตรจีวร แต่ว่าต้องปูอาสนะไว้ ถ้าทรงปรารถนาก็จักประทับนั่ง. เมื่อเราเข้าไปใกล้พวกภิกษุปัญจวัคคีย์ ก็ไม่สามารถดำรงอยู่ในข้อนัดหมายกัน คือ บางรูปลุกขึ้นรับบาตรจีวร บางรูปปูอาสนะ บางรูปตั้งน้ำล้างเท้า แต่พูดกับเราโดยระบุนาม และใช้คำพูดว่า "อาวุโส" เราจึงบอกภิกษุปัญจวัคคีย์ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย พวกเธออย่าได้พูดกับตถาคตโดยระบุนาม และใช้คำพูดว่า "อาวุโส" ตถาคตได้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธ พวกเธอจงเงี่ยโสตลงสดับ เราจะสอนอมฤตธรรมที่เราได้บรรลุ เราจะแสดงธรรม เมื่อพวกเธอปฏิบัติตามที่เราสอนไม่นานนัก ก็จักกระทำให้แจ้งซึ่งที่สุดพรหมจรรย์ อันเป็นคุณยอดเยี่ยมที่กุลบุตรผู้ออกบรรพชาโดยชอบ มุ่งหมายในปัจจุบันเข้าถึงอยู่ เพราะรู้ยิ่งด้วยตนเอง. เมื่อเรากล่าวอย่างนี้แล้ว พวกภิกษุปัญจวัคคีย์ ได้กล่าวกับเราว่า ดูกรอาวุโสโคดม แม้เพราะการประพฤติอย่างนั้น เพราะการปฏิบัติอย่างนั้น เพราะการบำเพ็ญทุกกรกิริยาอย่างนั้น ท่านก็ไม่ได้บรรลุอุตตริมนุสสธรรมที่เป็นอริยญาณทัสสนะชั้นพิเศษอย่างเพียงพอ ก็บัดนี้ ไฉนเล่า ท่านผู้เป็นคนมักมาก คลายความเพียร เวียนมาเพื่อความเป็นคนมักมาก จักบรรลุอุตตริมนุสสธรรมที่เป็นอริยญาณทัสสนะชั้นพิเศษอย่างเพียงพอได้ เมื่อพวกภิกษุปัญจวัคคีย์กล่าวอย่างนี้แล้ว เราจึงได้กล่าวว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคตมิได้เป็นคนมักมาก มิได้คลายความเพียร เวียนมาเพื่อความเป็นคนมักมาก ตถาคตได้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธ พวกเธอจงเงี่ยโสตลงสดับ เราจะสอนอมฤตธรรมที่เราได้บรรลุแล้ว เราจะแสดงธรรม เมื่อพวกเธอปฏิบัติตามที่เราสอน ไม่นานนัก ก็จักกระทำให้แจ้งซึ่งที่สุดพรหมจรรย์ อันเป็นคุณยอดเยี่ยม ที่กุลบุตรผู้ออกบรรพชาโดยชอบ มุ่งหมายในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ เพราะรู้ยิ่งด้วยตนเอง. พวกภิกษุปัญจวัคคีย์ได้กล่าวคัดค้านกะเราเป็นครั้งที่สอง เป็นครั้งที่สาม เมื่อพวกภิกษุปัญจวัคคีย์กล่าวคัดค้านอยู่อย่างนี้ เราจึงได้กล่าวว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจำได้หรือไม่ว่า คำอย่างนี้เราได้เคยพูดมาแล้วแต่ก่อน. พวกภิกษุปัญจวัคคีย์กล่าวว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คำอย่างนี้พระองค์มิได้เคยตรัสเลย. เราจึงกล่าวว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคต มิได้เป็นคนมักมาก มิได้คลายความเพียร เวียนมาเพื่อความเป็นคนมักมาก ตถาคตได้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธ พวกเธอจงเงี่ยโสตลงสดับ เราจะสอนอมฤตธรรมที่เราได้บรรลุแล้ว เราจะแสดงธรรม เมื่อพวกเธอปฏิบัติตามที่เราสอนไม่นานนัก ก็จักกระทำให้แจ้งซึ่งที่สุดพรหมจรรย์ อันเป็นคุณยอดเยี่ยมที่กุลบุตรผู้ออกบรรพชาโดยชอบ มุ่งหมายในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่ เพราะรู้ยิ่งด้วยตนเอง. เราจึงได้สามารถให้พวกภิกษุปัญจวัคคีย์ยอมเข้าใจตาม. เรากล่าวสอนภิกษุสองรูป ภิกษุสามรูปก็เที่ยวไปบิณฑบาต เราทั้งหกคนฉันบิณฑบาตที่ภิกษุสามรูปนำมา. เรากล่าวสอนภิกษุสามรูป ภิกษุสองรูปก็เที่ยวไปบิณฑบาต เราทั้งหกคนฉันบิณฑบาตที่ภิกษุสองรูปนำมา ครั้งนั้น พวกภิกษุปัญจวัคคีย์อันเราโอวาทอนุศาสน์อยู่อย่างนี้ โดยตนเองเป็นผู้มีชาติเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีชาติเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่เกิด หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีชราเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งที่มีชราเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่แก่ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีพยาธิเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีพยาธิเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่หาพยาธิมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีมรณะเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีมรณะเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพานที่ไม่ตาย หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีโศกเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีโศกเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่หาโศกมิได้ หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ เป็นผู้มีสังกิเลสเป็นธรรมดา ทราบชัดโทษในสิ่งมีสังกิเลสเป็นธรรมดา แสวงหาจนได้บรรลุนิพพาน ที่ไม่เศร้าหมอง หาธรรมอื่นยิ่งกว่ามิได้ เกษมจากโยคะ และพวกภิกษุปัญจวัคคีย์เหล่านั้น ได้เกิดญาณทัสสนะขึ้นมาว่า วิมุติของพวกเราไม่กำเริบ ชาตินี้มีในที่สุด ไม่มีภพใหม่ต่อไป.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย กามคุณเหล่านี้มี ๕. กามคุณ ๕ เป็นไฉน? คือ รูปที่พึงทราบชัดได้ด้วยจักษุ ซึ่งเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าชอบใจ น่ารักประกอบด้วยกาม เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด เสียงที่พึงทราบชัดได้ด้วยโสต ... กลิ่นที่พึงทราบชัดได้ด้วยฆานะ ... รสที่พึง ทราบชัดได้ด้วยชิวหา ... โผฏฐัพพะที่พึงทราบชัดได้ด้วยกาย ซึ่งเป็นที่น่าปรารถนา น่าใคร่ น่า ชอบใจ น่ารัก ประกอบด้วยกามเป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัด ดูกรภิกษุทั้งหลาย กามคุณ ๕ เหล่านี้แล. สมณพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งใฝ่ฝัน ลุ่มหลง ติดพัน ไม่เห็นโทษ ไม่มีปัญญาที่จะคิดนำตนออก ย่อมบริโภคกามคุณ ๕ เหล่านี้ สมณพราหมณ์พวกนั้น บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นผู้ถึงความเสื่อมความพินาศ ถูกมารผู้ใจบาปกระทำได้ตามต้องการ.
อุปมาสมณพราหมณ์กับฝูงเนื้อ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหมือนอย่างว่า เนื้อป่าที่ติดบ่วงนอนทับกองบ่วง พึงทราบว่า เป็นสัตว์ที่ถึงความเสื่อมความพินาศ ถูกพรานกระทำได้ตามต้องการ เมื่อพรานเดินเข้ามา ก็หนีไปไม่ได้ ตามปรารถนา ฉันใด สมณพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่ง ใฝ่ฝัน ลุ่มหลง ติดพัน ไม่เห็นโทษ ไม่มีปัญญาที่จะคิดนำตนออก ย่อมบริโภคกามคุณ ๕ เหล่านี้ สมณพราหมณ์พวกนั้น. บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นผู้ถึงความเสื่อมความพินาศ ถูกมารผู้ใจบาปกระทำได้ตามต้องการ ฉันนั้น สมณพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งไม่ใฝ่ฝัน ไม่ลุ่มหลง ไม่ติดพัน เห็นโทษ มีปัญญาที่จะคิดนำตนออก ย่อมบริโภคกามคุณ ๕ เหล่านี้ สมณพราหมณ์พวกนั้น บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นผู้ไม่ถึงความ เสื่อมความพินาศไม่ถูกมารผู้ใจบาปกระทำได้ตามต้องการ. เหมือนอย่างว่า เนื้อป่าที่ไม่ติดบ่วง นอนทับกองบ่วง พึงทราบว่า เป็นสัตว์ไม่ถึงความเสื่อมความพินาศ ไม่ถูกพรานกระทำได้ตามต้องการ เมื่อพรานเดินเข้ามาก็หนีไปตามปรารถนา ฉันใด สมณพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่งไม่ใฝ่ฝัน ไม่ลุ่มหลง ไม่ติดพัน เห็นโทษ มีปัญญาที่จะคิดนำตนออก ย่อมบริโภคกามคุณ ๕ เหล่านี้ สมณพราหมณ์พวกนั้น บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นผู้ไม่ถึงความเสื่อมความพินาศ ไม่ถูกมารผู้ใจบาป กระทำได้ตามต้องการฉันนั้น.
อนึ่ง เหมือนอย่างว่า เนื้อป่า เมื่อเที่ยวไปตามป่าใหญ่ ย่อมวางใจ เดิน ยืน นั่ง นอน เพราะไม่ได้ประสบพรานป่าฉันใด ภิกษุก็ฉันนั้น สงัดจากกาม จากอกุศลธรรม ย่อมบรรลุ ปฐมฌาน มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่วิเวกอยู่ ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุบรรลุทุติยฌานมีความผ่องใสแห่งจิตในภายใน เป็นธรรมเอกผุดขึ้น เพราะวิตกวิจารสงบไป ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่สมาธิอยู่ ภิกษุนี้เรียกว่า ได้กระทำมารให้ตาบอด คือทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง ภิกษุเป็นผู้มีอุเบกขา มีสติสัมปชัญญะเสวยสุขด้วยนามกาย เพราะปีติสิ้นไป บรรลุตติยฌานที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ผู้ได้ฌานนี้ เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติอยู่เป็นสุข ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุบรรลุจตุตถฌาน ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข เพราะละสุข ละทุกข์ และดับโสมนัสโทมนัสก่อนๆ ได้ มีอุเบกขาเป็นเหตุให้สติบริสุทธิ์อยู่ ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุได้บรรลุอากาสานัญจายตนฌานซึ่งมีบริกรรมว่า อากาศหาที่สุดมิได้ เพราะก้าวล่วงรูปสัญญา ดับปฏิฆสัญญาไม่มนสิการนานัตตสัญญาโดยประการทั้งปวงอยู่ ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุล่วงอากาสานัญจายตนฌานเสียโดยประการทั้งปวง ได้บรรลุวิญญาณัญจายตนฌาน ซึ่งมีบริกรรมว่า วิญญาณหาที่สุดมิได้อยู่ ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุล่วงวิญญาณัญจายตนฌานเสียโดยประการทั้งปวง ได้บรรลุอากิญจัญญายตนฌาน ซึ่งมีบริกรรมว่า อะไรหน่อยหนึ่งไม่มีอยู่ ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุล่วงอากิญจัญญายตนฌานเสียโดยประการทั้งปวง ได้บรรลุเนวสัญญานาสัญญายตนฌานอยู่ ภิกษุนี้เรียกว่าได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ยังอีกข้อหนึ่ง คือ ภิกษุล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนฌานเสียโดยประการทั้งปวง ได้บรรลุสัญญาเวทยิตนิโรธอยู่ ก็แลเพราะเห็นด้วยปัญญา เธอย่อมมีอาสวะสิ้น ไป ภิกษุนี้เรียกว่า ได้ทำมารให้ตาบอด คือ ทำลายจักษุของมารไม่ให้เห็นร่องรอยถึงความไม่เห็นของมารผู้มีบาปธรรม เป็นผู้ข้ามพ้นตัณหาอันข้องอยู่ในอารมณ์ต่างๆ ในโลกเสียได้ ย่อมวางใจ เดิน ยืน นั่ง นอน เพราะไม่ได้ประสบมารผู้มีบาปธรรม.
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้จบลงแล้ว ภิกษุเหล่านั้นชื่นชมยินดีพระภาษิตของพระผู้มีพระภาค แล้วแล.
จบ ปาสราสิสูตร ที่ ๖
- 0.1
Majjhima Nikāya 26
Middle Discourses 26
มัชฌิมนิกาย 26
Pāsarāsisutta
The Noble Quest
การแสวงหาอันประเสริฐ
- 1.1
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
ข้าพเจ้าได้รับฟังมาดังนี้
- 1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
ครั้งหนึ่ง พระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี
- 2.1
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Sāvatthī for alms.
ในเวลาเช้า เมื่อพระพุทธเจ้าทรงนุ่งห่มเรียบร้อยแล้ว ทรงถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไปบิณฑบาตในกรุงสาวัตถี
- 2.2
Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ etadavocuṁ:
Then several mendicants went up to Venerable Ānanda and said to him,
ภิกษุจำนวนหนึ่งได้เข้าไปหาพระอานนท์ และกล่าวกับท่านว่า
- 2.3
“cirassutā no, āvuso ānanda, bhagavato sammukhā dhammī kathā.
“Reverend, it’s been a long time since we’ve heard a Dhamma talk from the Buddha.
“ท่านอานนท์ พวกเราไม่ได้ฟังธรรมเฉพาะพระพักตร์พระพุทธเจ้ามานานแล้ว
- 2.4
Sādhu mayaṁ, āvuso ānanda, labheyyāma bhagavato sammukhā dhammiṁ kathaṁ savanāyā”ti.
It would be good if we got to hear a Dhamma talk from the Buddha.”
ท่านอานนท์ ขอให้พวกเราได้ฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าโดยตรงเถิด”
- 2.5
“Tena hāyasmanto yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkamatha;
“Well then, reverends, go to the brahmin Rammaka’s hermitage.
“ถ้าเช่นนั้น พวกท่านจงไปยังอาศรมของพราหมณ์ชื่อรัมมกะ
- 2.6
appeva nāma labheyyātha bhagavato sammukhā dhammiṁ kathaṁ savanāyā”ti.
Hopefully you’ll get to hear a Dhamma talk from the Buddha.”
บางที ท่านอาจจะได้ฟังธรรมจากพระพุทธเจ้าโดยตรง”
- 2.7
“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṁ.
“Yes, reverend,” they replied.
ภิกษุเหล่านั้นรับคำพระอานนท์
- 3.1
Atha kho bhagavā sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
Then, after the meal, on his return from almsround, the Buddha addressed Ānanda,
เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากบิณฑบาตและฉันภัตตาหารแล้ว พระองค์ตรัสกับพระอานนท์ว่า
- 3.2
“āyāmānanda, yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā”ti.
“Come, Ānanda, let’s go to the stilt longhouse of Migāra’s mother in the Eastern Monastery for the day’s meditation.”
“อานนท์ เราไปยังปราสาทของมารดาแห่งมิคาระในบุพพาราม เพื่อพักกลางวันกันเถิด”
- 3.3
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
“Yes, sir,” Ānanda replied.
พระอานนท์ทูลรับพระดำรัส
- 3.4
Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṁ yena pubbārāmo migāramātupāsādo tenupasaṅkami divāvihārāya.
So the Buddha went with Ānanda to the Eastern Monastery for the day’s meditation.
พระพุทธเจ้าจึงเสด็จพร้อมกับพระอานนท์ไปพักผ่อนกลางวันที่บุพพาราม
- 3.5
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
In the late afternoon the Buddha came out of retreat and addressed Ānanda,
ในเวลาเย็น พระพุทธเจ้าเสด็จออกจากที่พักผ่อน แล้วตรัสกับพระอานนท์ว่า
- 3.6
“āyāmānanda, yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkamissāma gattāni parisiñcitun”ti.
“Come, Ānanda, let’s go to the eastern gate to bathe.”
“อานนท์ เราไปอาบน้ำที่บุพพโกฏฐกะกันเถิด”
- 3.7
“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.
“Yes, sir,” Ānanda replied.
พระอานนท์ทูลรับพระดำรัส
- 3.8
Atha kho bhagavā āyasmatā ānandena saddhiṁ yena pubbakoṭṭhako tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṁ.
So the Buddha went with Ānanda to the eastern gate to bathe.
พระพุทธเจ้าจึงเสด็จไปสรงน้ำที่ท่าบุพพโกฏฐกะกับพระอานนท์
- 3.9
Pubbakoṭṭhake gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno.
When he had bathed and emerged from the water he stood in one robe drying his limbs.
เมื่อสรงน้ำเสร็จแล้ว พระองค์กลับมาทรงจีวร ประทับพักพระวรกายให้แห้ง
- 3.10
Atha kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
Then Ānanda said to the Buddha,
พระอานนท์ได้กราบทูลพระพุทธเจ้าว่า
- 3.11
“ayaṁ, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo avidūre.
“Sir, the hermitage of the brahmin Rammaka is nearby.
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อาศรมของพราหมณ์ชื่อ รัมมกะ อยู่ไม่ไกลจากที่นี่
- 3.12
Ramaṇīyo, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo;
It’s so delightful,
เป็นสถานที่น่ารื่นรมย์
- 3.13
pāsādiko, bhante, rammakassa brāhmaṇassa assamo.
so lovely.
และน่าเลื่อมใส
- 3.14
Sādhu, bhante, bhagavā yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā”ti.
Please visit it out of sympathy.”
ขอพระองค์ทรงกรุณาเสด็จไปด้วยเถิด”
- 3.15
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
The Buddha consented with silence.
พระพุทธเจ้าทรงนิ่งเป็นการตอบรับ
- 4.1
Atha kho bhagavā yena rammakassa brāhmaṇassa assamo tenupasaṅkami.
He went to the brahmin Rammaka’s hermitage.
แล้วจึงเสด็จไปยังอาศรมของรัมมกพราหมณ์
- 4.2
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū rammakassa brāhmaṇassa assame dhammiyā kathāya sannisinnā honti.
Now at that time several mendicants were sitting together in the hermitage talking about the teaching.
ขณะนั้น ภิกษุหลายรูปกำลังนั่งสนทนาธรรมกันอยู่ในอาศรมนั้น
- 4.3
Atha kho bhagavā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi kathāpariyosānaṁ āgamayamāno.
The Buddha stood outside the door waiting for the talk to end.
พระพุทธเจ้าจึงประทับยืนอยู่ด้านนอกซุ้มประตู ทรงคอยให้ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันจบ
- 4.4
Atha kho bhagavā kathāpariyosānaṁ viditvā ukkāsitvā aggaḷaṁ ākoṭesi.
When he knew the talk had ended he cleared his throat and knocked on the door-panel.
เมื่อทรงทราบว่า ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันจบแล้ว จึงทรงกระแอม แล้วเคาะบานประตู
- 4.5
Vivariṁsu kho te bhikkhū bhagavato dvāraṁ.
The mendicants opened the door for the Buddha,
ภิกษุเหล่านั้นเปิดประตูรับพระพุทธเจ้า
- 4.6
Atha kho bhagavā rammakassa brāhmaṇassa assamaṁ pavisitvā paññatte āsane nisīdi.
and he entered the hermitage, where he sat down on the seat spread out
พระองค์จึงเสด็จเข้าไปในอาศรมของรัมมกพราหมณ์ ประทับนั่งบนอาสนะที่ได้จัดไว้
- 4.7
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
and addressed the mendicants:
แล้วตรัสถามภิกษุเหล่านั้นว่า
- 4.8
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā? Kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
“Mendicants, what were you sitting talking about just now? What conversation was left unfinished?”
“ภิกษุทั้งหลาย เมื่อครู่ พวกเธอนั่งสนทนากันด้วยเรื่องอะไร สนทนาเรื่องอะไรค้างไว้หรือ”
- 4.9
“Bhagavantameva kho no, bhante, ārabbha dhammī kathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto”ti.
“Sir, our unfinished discussion on the teaching was about the Buddha himself when the Buddha arrived.”
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สิ่งที่ข้าพระองค์ทั้งหลายสนทนาค้างอยู่นั้น คือ ปรารภถึงพระองค์ ก็พอดีพระองค์เสด็จมาถึง”
- 4.10
“Sādhu, bhikkhave.
“Good, mendicants!
“ดีแล้ว ภิกษุทั้งหลาย
- 4.11
Etaṁ kho, bhikkhave, tumhākaṁ patirūpaṁ kulaputtānaṁ saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitānaṁ yaṁ tumhe dhammiyā kathāya sannisīdeyyātha.
It’s appropriate for gentlemen like you, who have gone forth out of faith from the lay life to homelessness, to sit together and talk about the teaching.
การที่พวกเธอผู้เป็นกุลบุตรที่ได้ออกจากเรือนมาเป็นผู้ไม่มีเรือนและบวชเป็นบรรพชิตด้วยศรัทธา นั่งสนทนาธรรมกันนั้น เป็นสิ่งสมควรยิ่ง
- 4.12
Sannipatitānaṁ vo, bhikkhave, dvayaṁ karaṇīyaṁ—
When you’re sitting together you should do one of two things:
เมื่อพวกเธอนั่งอยู่ด้วยกัน ควรทำแค่หนึ่งในสองอย่างนี้ คือ
- 4.13
dhammī vā kathā, ariyo vā tuṇhībhāvo.
discuss the teachings or keep noble silence.
สนทนาธรรมกัน หรือ ดำรงอยู่ในความสงบเงียบอันประเสริฐ
- 5.1
Dvemā, bhikkhave, pariyesanā—
Mendicants, there are these two quests:
ภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี 2 อย่าง
- 5.2
ariyā ca pariyesanā, anariyā ca pariyesanā.
the noble quest and the ignoble quest.
การแสวงหาที่ประเสริฐ และการแสวงหาที่ไม่ประเสริฐ
- 5.3
Katamā ca, bhikkhave, anariyā pariyesanā?
And what is the ignoble quest?
การแสวงหาที่ไม่ประเสริฐคืออะไร
- 5.4
Idha, bhikkhave, ekacco attanā jātidhammo samāno jātidhammaṁyeva pariyesati, attanā jarādhammo samāno jarādhammaṁyeva pariyesati, attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṁyeva pariyesati, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṁyeva pariyesati, attanā sokadhammo samāno sokadhammaṁyeva pariyesati, attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhammaṁyeva pariyesati.
It’s when someone who is themselves liable to be reborn seeks what is also liable to be reborn. Themselves liable to grow old, fall sick, die, sorrow, and become corrupted, they seek what is also liable to these things.
การแสวงหาที่ไม่ประเสริฐ คือ การที่คนบางคนซึ่งตนเองต้องเกิดใหม่ แต่ก็ยังใฝ่แสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งการเกิดใหม่เช่นกันอยู่นั่นแหละ ตนเองต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และความหมองมัว แต่ก็ยังใฝ่แสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งสิ่งเหล่านี้เช่นกันอยู่นั่นแหละ
- 6.1
Kiñca, bhikkhave, jātidhammaṁ vadetha?
And what should be described as liable to be reborn?
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรียกว่าอยู่ในวิสัยแห่งการเกิดใหม่น่ะหรือ
- 6.2
Puttabhariyaṁ, bhikkhave, jātidhammaṁ, dāsidāsaṁ jātidhammaṁ, ajeḷakaṁ jātidhammaṁ, kukkuṭasūkaraṁ jātidhammaṁ, hatthigavāssavaḷavaṁ jātidhammaṁ, jātarūparajataṁ jātidhammaṁ.
Partners and children, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, elephants and cattle, and gold and currency are liable to be reborn.
บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ หมู ช้าง วัว ม้า ลา ทองคำ และเงิน เป็นสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งการเกิดใหม่
- 6.3
Jātidhammā hete, bhikkhave, upadhayo.
These attachments are liable to be reborn.
สิ่งในครอบครองเหล่านี้อยู่ในวิสัยแห่งการเกิดใหม่
- 6.4
Etthāyaṁ gathito mucchito ajjhāpanno attanā jātidhammo samāno jātidhammaṁyeva pariyesati.
Someone who is tied, infatuated, and attached to such things, themselves liable to being reborn, seeks what is also liable to be reborn.
ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่นในสิ่งดังกล่าว ทั้งที่ตนเองยังต้องเกิดใหม่นั้น ก็จะมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งการเกิดใหม่เช่นกัน
- 7.1
Kiñca, bhikkhave, jarādhammaṁ vadetha?
And what should be described as liable to grow old?
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรียกว่าอยู่ในวิสัยแห่งความแก่ชราน่ะหรือ
- 7.2
Puttabhariyaṁ, bhikkhave, jarādhammaṁ, dāsidāsaṁ jarādhammaṁ, ajeḷakaṁ jarādhammaṁ, kukkuṭasūkaraṁ jarādhammaṁ, hatthigavāssavaḷavaṁ jarādhammaṁ, jātarūparajataṁ jarādhammaṁ.
Partners and children, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, elephants and cattle, and gold and currency are liable to grow old.
บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ หมู ช้าง วัว ม้า ลา ทองคำ และเงิน เป็นสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความแก่ชรา
- 7.3
Jarādhammā hete, bhikkhave, upadhayo.
These attachments are liable to grow old.
สิ่งในครอบครองเหล่านี้อยู่ในวิสัยแห่งความแก่ชรา
- 7.4
Etthāyaṁ gathito mucchito ajjhāpanno attanā jarādhammo samāno jarādhammaṁyeva pariyesati.
Someone who is tied, infatuated, and attached to such things, themselves liable to grow old, seeks what is also liable to grow old.
ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่นในสิ่งดังกล่าว ทั้งที่ตนเองยังต้องแก่ชรานั้น ก็จะมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความแก่ชราเช่นกัน
- 8.1
Kiñca, bhikkhave, byādhidhammaṁ vadetha?
And what should be described as liable to fall sick?
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรียกว่าอยู่ในวิสัยแห่งความเจ็บไข้น่ะหรือ
- 8.2
Puttabhariyaṁ, bhikkhave, byādhidhammaṁ, dāsidāsaṁ byādhidhammaṁ, ajeḷakaṁ byādhidhammaṁ, kukkuṭasūkaraṁ byādhidhammaṁ, hatthigavāssavaḷavaṁ byādhidhammaṁ.
Partners and children, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, and elephants and cattle are liable to fall sick.
บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ หมู ช้าง วัว ม้า ลา ทองคำ และเงิน เป็นสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความเจ็บไข้
- 8.3
Byādhidhammā hete, bhikkhave, upadhayo.
These attachments are liable to fall sick.
สิ่งในครอบครองเหล่านี้อยู่ในวิสัยแห่งความเจ็บไข้
- 8.4
Etthāyaṁ gathito mucchito ajjhāpanno attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṁyeva pariyesati.
Someone who is tied, infatuated, and attached to such things, themselves liable to falling sick, seeks what is also liable to fall sick.
ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่นในสิ่งดังกล่าว ทั้งที่ตนเองยังต้องเจ็บไข้นั้น ก็จะมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความเจ็บไข้เช่นกัน
- 9.1
Kiñca, bhikkhave, maraṇadhammaṁ vadetha?
And what should be described as liable to die?
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรียกว่าอยู่ในวิสัยแห่งความตายน่ะหรือ
- 9.2
Puttabhariyaṁ, bhikkhave, maraṇadhammaṁ, dāsidāsaṁ maraṇadhammaṁ, ajeḷakaṁ maraṇadhammaṁ, kukkuṭasūkaraṁ maraṇadhammaṁ, hatthigavāssavaḷavaṁ maraṇadhammaṁ.
Partners and children, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, and elephants and cattle are liable to die.
บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ หมู ช้าง วัว ม้า ลา ทองคำ และเงิน เป็นสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความตาย
- 9.3
Maraṇadhammā hete, bhikkhave, upadhayo.
These attachments are liable to die.
สิ่งในครอบครองเหล่านี้อยู่ในวิสัยแห่งความตาย
- 9.4
Etthāyaṁ gathito mucchito ajjhāpanno attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṁyeva pariyesati.
Someone who is tied, infatuated, and attached to such things, themselves liable to die, seeks what is also liable to die.
ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่นในสิ่งดังกล่าว ทั้งที่ตนเองยังต้องตายนั้น ก็จะมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความตายเช่นกัน
- 10.1
Kiñca, bhikkhave, sokadhammaṁ vadetha?
And what should be described as liable to sorrow?
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรียกว่าอยู่ในวิสัยแห่งความเศร้าโศกน่ะหรือ
- 10.2
Puttabhariyaṁ, bhikkhave, sokadhammaṁ, dāsidāsaṁ sokadhammaṁ, ajeḷakaṁ sokadhammaṁ, kukkuṭasūkaraṁ sokadhammaṁ, hatthigavāssavaḷavaṁ sokadhammaṁ.
Partners and children, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, and elephants and cattle are liable to sorrow.
บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ หมู ช้าง วัว ม้า ลา ทองคำ และเงิน เป็นสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความเศร้าโศก
- 10.3
Sokadhammā hete, bhikkhave, upadhayo.
These attachments are liable to sorrow.
สิ่งในครอบครองเหล่านี้อยู่ในวิสัยแห่งความเศร้าโศก
- 10.4
Etthāyaṁ gathito mucchito ajjhāpanno attanā sokadhammo samāno sokadhammaṁyeva pariyesati.
Someone who is tied, infatuated, and attached to such things, themselves liable to sorrow, seeks what is also liable to sorrow.
ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่นในสิ่งดังกล่าว ทั้งที่ตนเองยังต้องเศร้าโศกนั้น ก็จะมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งความเศร้าโศกเช่นกัน
- 11.1
Kiñca, bhikkhave, saṅkilesadhammaṁ vadetha?
And what should be described as liable to corruption?
ภิกษุทั้งหลาย สิ่งใดเรียกว่าอยู่ในวิสัยแห่งการมีความหมองมัวหรือกิเลสน่ะหรือ
- 11.2
Puttabhariyaṁ, bhikkhave, saṅkilesadhammaṁ, dāsidāsaṁ saṅkilesadhammaṁ, ajeḷakaṁ saṅkilesadhammaṁ, kukkuṭasūkaraṁ saṅkilesadhammaṁ, hatthigavāssavaḷavaṁ saṅkilesadhammaṁ, jātarūparajataṁ saṅkilesadhammaṁ.
Partners and children, male and female bondservants, goats and sheep, chickens and pigs, elephants and cattle, and gold and currency are liable to corruption.
บุตร ภรรยา ทาสหญิง ทาสชาย แพะ แกะ ไก่ หมู ช้าง วัว ม้า ลา ทองคำ และเงิน เป็นสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งการมีความหมองมัวหรือกิเลส
- 11.3
Saṅkilesadhammā hete, bhikkhave, upadhayo.
These attachments are liable to corruption.
สิ่งในครอบครองเหล่านี้อยู่ในวิสัยแห่งการมีความหมองมัวหรือกิเลส
- 11.4
Etthāyaṁ gathito mucchito ajjhāpanno attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhammaṁyeva pariyesati.
Someone who is tied, infatuated, and attached to such things, themselves liable to corruption, seeks what is also liable to corruption.
ผู้ที่ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่นในสิ่งดังกล่าว ทั้งที่ตนเองยังมีความหมองมัวหรือกิเลสนั้น ก็จะมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยแห่งการมีความหมองมัวหรือกิเลสเช่นกัน
- 11.5
Ayaṁ, bhikkhave, anariyā pariyesanā.
This is the ignoble quest.
นี่คือการแสวงหาที่ไม่ประเสริฐ
- 12.1
Katamā ca, bhikkhave, ariyā pariyesanā?
And what is the noble quest?
การแสวงหาที่ประเสริฐคืออะไร
- 12.2
Idha, bhikkhave, ekacco attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṁ viditvā ajātaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṁ viditvā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṁ viditvā abyādhiṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṁ viditvā amataṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṁ viditvā asokaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati, attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhamme ādīnavaṁ viditvā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati.
It’s when someone who is themselves liable to be reborn, understanding the drawbacks in being liable to be reborn, seeks that which is free of rebirth, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment. Themselves liable to grow old, fall sick, die, sorrow, and become corrupted, understanding the drawbacks in these things, they seek that which is free of old age, sickness, death, sorrow, and corruption, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment.
การแสวงหาที่ประเสริฐ คือ การที่คนบางคนซึ่งอยู่ในวิสัยที่ยังต้องเกิดใหม่ แต่ได้ตระหนักถึงโทษภัยของการต้องเกิดใหม่ จึงแสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งการเกิดใหม่ ตนเองต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัว แต่ได้ตระหนักถึงโทษภัยของสิ่งเหล่านี้ จึงแสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และความหมองมัวหรือกิเลส
- 12.3
Ayaṁ, bhikkhave, ariyā pariyesanā.
This is the noble quest.
นี่คือการแสวงหาที่ประเสริฐ
- 13.1
Ahampi sudaṁ, bhikkhave, pubbeva sambodhā anabhisambuddho bodhisattova samāno attanā jātidhammo samāno jātidhammaṁyeva pariyesāmi, attanā jarādhammo samāno jarādhammaṁyeva pariyesāmi, attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṁyeva pariyesāmi, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṁyeva pariyesāmi, attanā sokadhammo samāno sokadhammaṁyeva pariyesāmi, attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhammaṁyeva pariyesāmi.
Mendicants, before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I too, being liable to be reborn, sought what is also liable to be reborn. Myself liable to grow old, fall sick, die, sorrow, and become corrupted, I sought what is also liable to these things.
ภิกษุทั้งหลาย ก่อนที่เราจะตรัสรู้ เมื่อเรายังเป็นเพียงโพธิสัตว์ แต่มีความตั้งใจแน่วแน่ที่จะค้นพบสัจธรรม เราก็ยังต้องเกิดใหม่ แต่ก็ยังแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยที่ต้องเกิดใหม่เช่นกันอยู่นั่นแหละ ตัวเราเองยังต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัว แต่ก็ยังแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยที่ต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัวเช่นกันอยู่นั่นแหละ
- 13.2
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me:
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 13.3
‘kiṁ nu kho ahaṁ attanā jātidhammo samāno jātidhammaṁyeva pariyesāmi, attanā jarādhammo samāno …pe… byādhidhammo samāno … maraṇadhammo samāno … sokadhammo samāno … attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhammaṁyeva pariyesāmi?
‘Why do I, being liable to be reborn, grow old, fall sick, sorrow, die, and become corrupted, seek things that have the same nature?
ในเมื่อเราเองยังต้องเกิดใหม่ ยังต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัว เหตุใดเราจึงมัวแสวงหาสิ่งที่อยู่ในวิสัยที่ต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัวเช่นกันอยู่นั่นแหละ
- 13.4
Yannūnāhaṁ attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṁ viditvā ajātaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyeseyyaṁ, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṁ viditvā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyeseyyaṁ, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṁ viditvā abyādhiṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyeseyyaṁ, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṁ viditvā amataṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyeseyyaṁ, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṁ viditvā asokaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyeseyyaṁ, attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhamme ādīnavaṁ viditvā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyeseyyan’ti.
Why don’t I seek that which is free of rebirth, old age, sickness, death, sorrow, and corruption, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment?’
ทำไมเราไม่แสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งการเกิดใหม่ ความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และความหมองมัวหรือกิเลส”
- 14.1
So kho ahaṁ, bhikkhave, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rudantānaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ.
Some time later, while still with pristine black hair, blessed with youth, in the prime of life—though my mother and father wished otherwise, weeping with tearful faces—I shaved off my hair and beard, dressed in ocher robes, and went forth from the lay life to homelessness.
ต่อมาไม่นาน ขณะที่เรายังมีผมดำสนิท เปี่ยมด้วยพลังแห่งความหนุ่มแน่น ในวัยที่สมบูรณ์พร้อมแห่งชีวิต แม้พระมารดาและพระบิดาไม่ทรงปรารถนาให้เราบวช ทรงกันแสง พระพักตร์อาบด้วยน้ำพระเนตร แต่เราก็ปลงผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ ออกจากชีวิตผู้ครองเรือนไปสู่ชีวิตของผู้สละเรือน
- 15.1
So evaṁ pabbajito samāno kiṅkusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ. upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
Once I had gone forth I set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. I approached Āḷāra Kālāma and said to him,
เมื่อเราได้ออกบวชแล้ว ก็เริ่มค้นหาสิ่งที่เป็นกุศล โดยแสวงหาทางสงบระงับอันประเสริฐสูงสุด เราได้เข้าไปหาอาฬารดาบส กาลามโคตร และกล่าวกับท่านว่า
- 15.2
‘icchāmahaṁ, āvuso kālāma, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.
‘Reverend Kālāma, I wish to lead the spiritual life in this teaching and training.’
“ท่านกาลามะ ข้าพเจ้าปรารถนาจะดำเนินชีวิตพรหมจรรย์ ในแนวทางการสอนและการฝึกอบรมนี้”
- 15.3
Evaṁ vutte, bhikkhave, āḷāro kālāmo maṁ etadavoca:
Āḷāra Kālāma replied,
ท่านอาฬารดาบส กล่าวตอบเราว่า
- 15.4
‘viharatāyasmā;
‘Stay, venerable.
“เชิญอยู่เถิด ท่าน
- 15.5
tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
This teaching is such that a sensible person can soon realize their own denomination with their own insight and live having achieved it.’
คำสอนนี้ ผู้มีปัญญาย่อมสามารถรู้แจ้งได้ในไม่ช้าถึงคำสอนของอาจารย์ตน ด้วยความรฺู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว”
- 15.6
So kho ahaṁ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
I quickly memorized that teaching.
แล้วเราก็เรียนรู้จดจำคำสอนนั้นได้อย่างรวดเร็ว
- 15.7
So kho ahaṁ, bhikkhave, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi ahañceva aññe ca.
As far as lip-recital and verbal repetition went, I spoke the doctrine of knowledge, the elder doctrine. I claimed to know and see, and so did others.
เพียงการท่องและกล่าวทวนคำสอนนั้น เราสามารถถ่ายทอดได้ด้วยความรู้และความมั่นใจ เราประกาศได้ว่า เรารู้ เราเห็น และมีผู้อื่นที่กล่าวอ้างเช่นเดียวกันนี้
- 15.8
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 15.9
‘na kho āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti;
‘It is not solely by mere faith that Āḷāra Kālāma declares: “I realize this teaching with my own insight, and live having achieved it.”
“คำกล่าวของอาฬารดาบส กาลามโคตร ที่ประกาศว่า ‘เราได้รู้แจ้งถึงคำสอนนี้ ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว’ นั้น ไม่ได้ตั้งอยู่บนศรัทธาเพียงประการเดียว
- 15.10
addhā āḷāro kālāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ viharatī’ti.
Surely he meditates knowing and seeing this teaching.’
จากการที่ได้รู้ได้เห็นคำสั่งสอนนี้ ท่านคงต้องภาวนาด้วยอย่างแน่นอน
- 15.11
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
So I approached Āḷāra Kālāma and said to him,
เราจึงเข้าไปหาอาฬารดาบส กาลามโคตร แล้วถามว่า
- 15.12
‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
‘Reverend Kālāma, to what extent do you say you’ve realized this teaching with your own insight?’
“ท่านกาลามะ ท่านกล่าวว่าท่านได้รู้แจ้งคำสอนนี้ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง ท่านได้รู้แจ้งถึงระดับใดหรือ
- 15.13
Evaṁ vutte, bhikkhave, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṁ pavedesi.
When I said this, he declared the dimension of nothingness.
เมื่อเราถามเช่นนี้ อาฬารดาบส กาลามโคตร จึงประกาศว่าท่านได้เข้าถึงอากิญจัญญายตนฌาน
- 15.14
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 15.15
‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhampatthi saddhā;
‘It’s not just Āḷāra Kālāma who has faith,
“มิใช่แต่อาฬารดาบส กาลามโคตรเท่านั้น ที่มีศรัทธา
- 15.16
na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṁ, mayhampatthi vīriyaṁ;
energy,
ความเพียร
- 15.17
na kho āḷārasseva kālāmassa atthi sati, mayhampatthi sati;
mindfulness,
สติ
- 15.18
na kho āḷārasseva kālāmassa atthi samādhi, mayhampatthi samādhi;
immersion,
สมาธิ
- 15.19
na kho āḷārasseva kālāmassa atthi paññā, mayhampatthi paññā.
and wisdom; I too have these things.
และปัญญา เราเองก็มีสิ่งเหล่านี้เช่นกัน
- 15.20
Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ āḷāro kālāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti, tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
Why don’t I make an effort to realize the same teaching that Āḷāra Kālāma says he has realized with his own insight?’
เหตุใดเราไม่ลองพยายามเข้าถึงคำสอนนั้นด้วยตนเอง เหมือนที่อาฬารดาบส กาลามโคตรได้ประกาศว่า เขาได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง
- 15.21
So kho ahaṁ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.
I quickly realized that teaching with my own insight, and lived having achieved it.
ในไม่ช้า เราได้รู้แจ้งถึงคำสอนนี้ ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว
- 15.22
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā āḷāraṁ kālāmaṁ etadavocaṁ:
So I approached Āḷāra Kālāma and said to him,
เราจึงเข้าไปหาอาฬารดาบส กาลามโคตร และกล่าวว่า
- 15.23
‘Ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
‘Reverend Kālāma, is it up to this point that you realized this teaching with your own insight, and declare having achieved it?’
“ท่านกาลามะ ตามที่ท่านประกาศว่า ได้บรรลุแจ้งคำสอนนี้แล้วด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง ท่านรู้แจ้งถึงระดับนี้หรืออย่างไร
- 15.24
‘Ettāvatā kho ahaṁ, āvuso, imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti.
‘I have, reverend.’
อาฬารดาบส กาลามโคตรตอบรับว่า “ใช่แล้ว ท่าน”
- 15.25
‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
‘I too, reverend, have realized this teaching with my own insight up to this point, and live having achieved it.’
“ข้าพเจ้าก็เช่นกัน ข้าพเจ้ารู้แจ้งถึงคำสอนนี้ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเองได้ถึงระดับนี้แล้ว และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว”
- 15.26
‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,
‘We are fortunate, reverend, so very fortunate
“เป็นลาภอันใหญ่หลวงของพวกข้าพเจ้ายิ่งนัก
- 15.27
ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.
to see a venerable such as yourself as one of our spiritual companions!
ที่ได้บุคคลเช่นท่านมาเป็นผู้ประพฤติธรรมร่วมกันในชีวิตพรหมจรรย์นี้
- 15.28
Iti yāhaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.
So the teaching that I’ve realized with my own insight, and declare having achieved it, you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it.
คำสอนที่ข้าพเจ้าได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และได้ประกาศว่าข้าพเจ้าได้บรรลุแจ้งแล้วนั้น ท่านก็ได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของท่านเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว
- 15.29
Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi tamahaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi.
The teaching that you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it, I’ve realized with my own insight, and declare having achieved it.
คำสอนที่ท่านได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของท่านเองและดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว ข้าพเจ้าก็ได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และขอประกาศว่า ข้าพเจ้าได้บรรลุแจ้งแล้ว
- 15.30
Iti yāhaṁ dhammaṁ jānāmi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi, yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi tamahaṁ dhammaṁ jānāmi.
So the teaching that I know, you know, and the teaching that you know, I know.
ดังนั้น คำสอนใดที่ข้าพเจ้ารู้แจ้ง ท่านก็รู้แจ้ง คำสอนใดที่ท่านรู้แจ้ง ข้าพเจ้าก็รู้แจ้ง
- 15.31
Iti yādiso ahaṁ tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso ahaṁ.
I am like you and you are like me.
ข้าพเจ้าเป็นเช่นใด ท่านก็เป็นเช่นนั้น ท่านเป็นเช่นใด ข้าพเจ้าก็เป็นเช่นนั้น
- 15.32
Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṁ gaṇaṁ pariharāmā’ti.
Come now, reverend! We should both lead this community together.’
มาเถิดท่าน เราทั้งสองมาร่วมดูแลชุมชนนี้ด้วยกันเถิด
- 15.33
Iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
And that is how my tutor Āḷāra Kālāma placed me, his pupil, on the same position as him, and honored me with high praise.
อาฬารดาบส กาลามโคตร ผู้เป็นอาจารย์ของเราก็ยกเราผู้เป็นศิษย์ให้มีฐานะเสมอท่าน และยกย่องสรรเสริญเราอย่างสูง
- 15.34
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 15.35
‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti.
‘This teaching doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment. It only leads as far as rebirth in the dimension of nothingness.’
คำสอนนี้ไม่ได้นำไปสู่ความเบื่อหน่ายในกองทุกข์ ความสิ้นความใคร่ในกามคุณ ความดับทุกข์ สภาวะอันสงบ ความรู้ยิ่ง การตรัสรู้ และพระนิพพาน หากแต่นำไปถึงเพียงการเกิดใหม่ในภพอากิญจัญญายตนะเท่านั้น
- 15.36
So kho ahaṁ, bhikkhave, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.
Realizing that this teaching was inadequate, I left disappointed.
เมื่อเห็นว่าคำสอนนั้นไม่ตอบสนองต่อการแสวงหาของเรา เราจึงลาจากไปด้วยความผิดหวัง
- 16.1
So kho ahaṁ, bhikkhave, kiṁ kusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
I set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. I approached Uddaka son of Rāma and said to him,
เราเริ่มค้นหาว่าสิ่งที่เป็นกุศล โดยแสวงหาทางสงบระงับอันประเสริฐสูงสุด เราได้เข้าไปหาอุททกดาบส รามบุตร แล้วกล่าวว่า
- 16.2
‘icchāmahaṁ, āvuso, imasmiṁ dhammavinaye brahmacariyaṁ caritun’ti.
‘Reverend, I wish to lead the spiritual life in this teaching and training.’
“ข้าพเจ้าปรารถนาจะดำเนินชีวิตพรหมจรรย์ ในแนวทางการสอนและการฝึกอบรมนี้”
- 16.3
Evaṁ vutte, bhikkhave, udako rāmaputto maṁ etadavoca:
Uddaka replied,
อุททกดาบส กล่าวตอบว่า
- 16.4
‘viharatāyasmā;
‘Stay, venerable.
“เชิญอยู่เถิดท่าน
- 16.5
tādiso ayaṁ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṁ ācariyakaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti.
This teaching is such that a sensible person can soon realize their own denomination with their own insight and live having achieved it.’
คำสอนนี้ ผู้มีปัญญาย่อมสามารถรู้แจ้งได้ในไม่ช้าถึงคำสอนของอาจารย์ตน ด้วยความรฺู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว”
- 16.6
So kho ahaṁ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ pariyāpuṇiṁ.
I quickly memorized that teaching.
แล้วเราก็เรียนรู้จดจำคำสอนนั้นได้อย่างรวดเร็ว
- 16.7
So kho ahaṁ, bhikkhave, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ñāṇavādañca vadāmi theravādañca, ‘jānāmi passāmī’ti ca paṭijānāmi ahañceva aññe ca.
As far as lip-recital and verbal repetition went, I spoke the doctrine of knowledge, the elder doctrine. I claimed to know and see, and so did others.
เพียงการท่องและกล่าวทวนคำสอนนั้น เราสามารถถ่ายทอดได้ด้วยความรู้และความมั่นใจ เราประกาศได้ว่า เรารู้ เราเห็น และมีผู้อื่นที่กล่าวอ้างเช่นเดียวกันนี้
- 16.8
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 16.9
‘na kho rāmo imaṁ dhammaṁ kevalaṁ saddhāmattakena sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi;
‘It is not solely by mere faith that Rāma declared: “I realize this teaching with my own insight, and live having achieved it.”
“คำกล่าวของอุททกดาบส รามบุตร ที่ประกาศว่า ‘เราได้รู้แจ้งถึงคำสอนนี้ ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว’ นั้น ไม่ได้ตั้งอยู่บนศรัทธาเพียงประการเดียว
- 16.10
addhā rāmo imaṁ dhammaṁ jānaṁ passaṁ vihāsī’ti.
Surely he meditated knowing and seeing this teaching.’
จากการที่ได้รู้ได้เห็นคำสั่งสอนนี้ ท่านคงต้องภาวนาด้วยอย่างแน่นอน
- 16.11
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
So I approached Uddaka son of Rāma and said to him,
เราจึงเข้าไปหาอุททกดาบส รามบุตร แล้วถามว่า
- 16.12
‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti?
‘Reverend, to what extent did Rāma say he’d realized this teaching with his own insight?’
“ท่านรามบุตร ท่านกล่าวว่าท่านได้รู้แจ้งคำสอนนี้ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง ท่านได้รู้แจ้งถึงระดับใดหรือ
- 16.13
Evaṁ vutte, bhikkhave, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṁ pavedesi.
When I said this, Uddaka son of Rāma declared the dimension of neither perception nor non-perception.
เมื่อเราถามเช่นนี้ อุททกดาบส รามบุตร จึงประกาศว่าท่านได้เข้าถึงภาวะที่มีสัญญาก็ไม่ใช่ ไม่มีสัญญาก็ไม่ใช่
- 16.14
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 16.15
‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhampatthi saddhā;
‘It’s not just Rāma who had faith,
“มิใช่แต่อุททกดาบส รามบุตรเท่านั้น ที่มีศรัทธา
- 16.16
na kho rāmasseva ahosi vīriyaṁ, mayhampatthi vīriyaṁ;
energy,
ความเพียร
- 16.17
na kho rāmasseva ahosi sati, mayhampatthi sati;
mindfulness,
สติ
- 16.18
na kho rāmasseva ahosi samādhi, mayhampatthi samādhi,
immersion,
สมาธิ
- 16.19
na kho rāmasseva ahosi paññā, mayhampatthi paññā.
and wisdom; I too have these things.
และปัญญา เราเองก็มีสิ่งเหล่านี้เช่นกัน
- 16.20
Yannūnāhaṁ yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi, tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyyan’ti.
Why don’t I make an effort to realize the same teaching that Rāma said he had realized with his own insight?’
เหตุใดเราไม่ลองพยายามเข้าถึงคำสอนนั้นด้วยตนเอง เหมือนที่อุททกดาบส รามบุตรได้ประกาศว่า เขาได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง”
- 16.21
So kho ahaṁ, bhikkhave, nacirasseva khippameva taṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṁ.
I quickly realized that teaching with my own insight, and lived having achieved it.
ในไม่ช้า เราได้รู้แจ้งถึงคำสอนนี้ ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว
- 16.22
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā udakaṁ rāmaputtaṁ etadavocaṁ:
So I approached Uddaka son of Rāma and said to him,
เราจึงเข้าไปหาอุททกดาบส รามบุตร และกล่าวว่า
- 16.23
‘Ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti?
‘Reverend, had Rāma realized this teaching with his own insight up to this point, and declared having achieved it?’
“ท่านรามบุตร ท่านได้บรรลุแจ้งคำสอนนี้ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเองถึงระดับนี้ และประกาศว่าท่านได้บรรลุแล้วใช่หรือไม่”
- 16.24
‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti.
‘He had, reverend.’
“ใช่แล้ว ท่าน”
- 16.25
‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti.
‘I too have realized this teaching with my own insight up to this point, and live having achieved it.’
“ข้าพเจ้าก็เช่นกัน ข้าพเจ้ารู้แจ้งถึงคำสอนนี้ด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเองได้ถึงระดับนี้แล้ว และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว”
- 16.26
‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṁ no, āvuso,
‘We are fortunate, reverend, so very fortunate
“เป็นลาภอันใหญ่หลวงของพวกข้าพเจ้ายิ่งนัก
- 16.27
ye mayaṁ āyasmantaṁ tādisaṁ sabrahmacāriṁ passāma.
to see a venerable such as yourself as one of our spiritual companions!
ที่ได้บุคคลเช่นท่านมาเป็นผู้ประพฤติธรรมร่วมกันในชีวิตพรหมจรรย์นี้
- 16.28
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi, taṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi.
So the teaching that Rāma had realized with his own insight, and declared having achieved it, you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it.
คำสอนที่ข้าพเจ้าได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และได้ประกาศว่าข้าพเจ้าได้บรรลุแจ้งแล้วนั้น ท่านก็ได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของท่านเอง และดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว
- 16.29
Yaṁ tvaṁ dhammaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi, taṁ dhammaṁ rāmo sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi.
The teaching that you’ve realized with your own insight, and dwell having achieved it, Rāma had realized with his own insight, and declared having achieved it.
คำสอนที่ท่านได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของท่านเองและดำรงอยู่ในภาวะที่ได้บรรลุแจ้งแล้ว ข้าพเจ้าก็ได้รู้แจ้งด้วยความรู้ยิ่งโดยตรงของตนเอง และขอประกาศว่า ข้าพเจ้าได้บรรลุแจ้งแล้ว
- 16.30
Iti yaṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi taṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi, yaṁ tvaṁ dhammaṁ jānāsi, taṁ dhammaṁ rāmo abhiññāsi.
So the teaching that Rāma directly knew, you know, and the teaching you know, Rāma directly knew.
ดังนั้น คำสอนใดที่ข้าพเจ้ารู้แจ้ง ท่านก็รู้แจ้ง คำสอนใดที่ท่านรู้แจ้ง ข้าพเจ้าก็รู้แจ้ง
- 16.31
Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṁ, yādiso tuvaṁ tādiso rāmo ahosi.
Rāma was like you and you are like Rāma.
ข้าพเจ้าเป็นเช่นใด ท่านก็เป็นเช่นนั้น ท่านเป็นเช่นใด ข้าพเจ้าก็เป็นเช่นนั้น
- 16.32
Ehi dāni, āvuso, tuvaṁ imaṁ gaṇaṁ pariharā’ti.
Come now, reverend! You should lead this community.’
มาเถิดท่าน เชิญท่านมาเป็นผู้นำชุมชนนี้เถิด”
- 16.33
Iti kho, bhikkhave, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesi.
And that is how my spiritual companion Uddaka son of Rāma placed me in the position of a tutor and honored me with high praise.
อุททกดาบส รามบุตร ผู้ร่วมปฏิบัติชีวิตพรหมจรรย์ของเราก็ยกเราให้มีฐานะเป็นอาจารย์และยกย่องสรรเสริญเราอย่างสูง
- 16.34
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 16.35
‘nāyaṁ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti.
‘This teaching doesn’t lead to disillusionment, dispassion, cessation, peace, insight, awakening, and extinguishment. It only leads as far as rebirth in the dimension of neither perception nor non-perception.’
คำสอนนี้ไม่ได้นำไปสู่ความเบื่อหน่ายในกองทุกข์ ความสิ้นความใคร่ในกามคุณ ความดับทุกข์ สภาวะอันสงบ ความรู้ยิ่ง การตรัสรู้ และพระนิพพาน หากแต่นำไปถึงเพียงการเกิดใหม่ในภพเนวสัญญานาสัญญายาตนะเท่านั้น
- 16.36
So kho ahaṁ, bhikkhave, taṁ dhammaṁ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṁ.
Realizing that this teaching was inadequate, I left disappointed.
เมื่อเห็นว่าคำสอนนั้นไม่ตอบสนองต่อการแสวงหาของเรา เราจึงลาจากไปด้วยความผิดหวัง
- 17.1
So kho ahaṁ, bhikkhave, kiṁ kusalagavesī anuttaraṁ santivarapadaṁ pariyesamāno magadhesu anupubbena cārikaṁ caramāno yena uruvelā senānigamo tadavasariṁ.
I set out to discover what is skillful, seeking the supreme state of sublime peace. Traveling stage by stage in the Magadhan lands, I arrived at the town of Senā in Uruvelā.
ภิกษุทั้งหลาย เราคงค้นหาสิ่งที่เป็นกุศล โดยแสวงหาทางสงบระงับอันประเสริฐสูงสุด เราเที่ยวจาริกไปในเขตแคว้นมคธโดยลำดับ และได้เดินทางมาถึงตำบลอุรุเวลาเสนานิคม
- 17.2
Tatthaddasaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ, pāsādikañca vanasaṇḍaṁ, nadiñca sandantiṁ setakaṁ supatitthaṁ ramaṇīyaṁ, samantā ca gocaragāmaṁ.
There I saw a delightful park, a lovely grove with a flowing river that was clean and charming, with smooth banks. And nearby was a village to resort to for alms.
เราได้เห็นอาณาบริเวณอันน่าเพลินตาเพลินใจ ประกอบด้วยป่าละเมาะอันร่มรื่น และแม่น้ำใสไหลผ่าน ริมฝั่งเป็นหาดเรียบงามน่ารื่นรมย์ อีกทั้ง มีหมู่บ้านสำหรับไปบิณฑบาตอยู่ใกล้ ๆ
- 17.3
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 17.4
‘ramaṇīyo vata bho bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā ramaṇīyā, samantā ca gocaragāmo.
‘This park is truly delightful, a lovely grove with a flowing river that’s clean and charming, with smooth banks. And nearby there’s a village to resort to for alms.
“บริเวณนี้น่าเพลินตาเพลินใจยิ่งนัก มีป่าละเมาะอันร่มรื่น และแม่น้ำใสไหลผ่าน ริมฝั่งเป็นหาดเรียบงามน่ารื่นรมย์ อีกทั้ง มีหมู่บ้านสำหรับไปบิณฑบาตอยู่ใกล้ ๆ
- 17.5
Alaṁ vatidaṁ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti.
This is good enough for striving for a gentleman wanting to strive.’
เป็นที่เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียรของผู้ต้องการจะบำเพ็ญเพียร”
- 17.6
So kho ahaṁ, bhikkhave, tattheva nisīdiṁ—
So I sat down right there, thinking,
เราจึงนั่งลง ณ ที่นั้น คิดว่า
- 17.7
alamidaṁ padhānāyāti.
‘This is good enough for striving.’
“ที่นี่เหมาะแก่การบำเพ็ญเพียร”
- 18.1
So kho ahaṁ, bhikkhave, attanā jātidhammo samāno jātidhamme ādīnavaṁ viditvā ajātaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamāno ajātaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁ, attanā jarādhammo samāno jarādhamme ādīnavaṁ viditvā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamāno ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁ, attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṁ viditvā abyādhiṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamāno abyādhiṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁ, attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhamme ādīnavaṁ viditvā amataṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁ, attanā sokadhammo samāno sokadhamme ādīnavaṁ viditvā asokaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁ, attanā saṅkilesadhammo samāno saṅkilesadhamme ādīnavaṁ viditvā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamāno asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁ.
And so, being myself liable to be reborn, understanding the drawbacks in being liable to be reborn, I sought that which is free of rebirth, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment—and I found it. Being myself liable to grow old, fall sick, die, sorrow, and become corrupted, understanding the drawbacks in these things, I sought that which is free of old age, sickness, death, sorrow, and corruption, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment—and I found it.
ภิกษุทั้งหลาย เราผู้อยู่ในวิสัยที่ยังต้องเกิดใหม่ แต่ได้ตระหนักถึงโทษภัยของการต้องเกิดใหม่ จึงแสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งการเกิดใหม่ และเราก็ได้พบสิ่งนั้นแล้ว เราผู้อยู่ในวิสัยที่ต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัว แต่ได้ตระหนักถึงโทษภัยของสิ่งเหล่านี้ จึงแสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และความหมองมัวหรือกิเลส และเราก็ได้พบสิ่งนั้นแล้ว
- 18.2
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
Knowledge and vision arose in me:
ปัญญาหยั่งรู้อันเกิดจากสมาธิได้เกิดแก่เรา
- 18.3
‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
‘My freedom is unshakable; this is my last rebirth; now there’ll be no more future lives.’
“ความหลุดพ้นจากกิเลสของเรานั้นไม่สั่นคลอน ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย เราจะไม่มีการเกิดอีกต่อไป”
- 19.1
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
เราพิจารณาเห็นว่า
- 19.2
‘adhigato kho myāyaṁ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
‘This principle I have discovered is deep, hard to see, hard to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of logic, subtle, comprehensible to the astute.
“ธรรมะที่เราได้ค้นพบนี้ ลึกซึ้ง เห็นได้ยาก เข้าใจได้ยาก สงบ ละเอียดซับซ้อน พ้นขอบเขตแห่งการนึกคิดด้วยเหตุผล ล้ำเลิศ เป็นสิ่งที่ผู้มีปัญญาเท่านั้นที่จะประสบได้
- 19.3
Ālayarāmā kho panāyaṁ pajā ālayaratā ālayasammuditā.
But people like clinging, they love it and enjoy it.
แต่คนเราชอบยึดมั่นถือมั่น และพอใจและยินดีในการยึดถือดังกล่าว
- 19.4
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṁ idaṁ ṭhānaṁ yadidaṁ—idappaccayatā paṭiccasamuppādo.
It’s hard for them to see this topic; that is, specific conditionality, dependent origination.
จึงเป็นการยากที่จะเห็นประเด็นความจริงนี้ ซึ่งคือ ความเป็นไปตามความสัมพันธ์แห่งเหตุปัจจัย และสภาพอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
- 19.5
Idampi kho ṭhānaṁ duddasaṁ yadidaṁ—sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
It’s also hard for them to see this topic; that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.
อีกทั้ง เป็นการยากที่จะเห็นประเด็นความจริงต่อไปนี้ อันได้แก่ ความสงบนิ่งแห่งเจตจำนง การละความยึดมั่นในสิ่งที่ได้มา การลดความทะยานอยาก ความเบื่อหน่ายในทุกข์ การดับความทุกข์ และพระนิพพาน
- 19.6
Ahañceva kho pana dhammaṁ deseyyaṁ, pare ca me na ājāneyyuṁ, so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’ti.
And if I were to teach this principle, others might not understand me, which would be wearying and troublesome for me.’
ถ้าเราสอนหลักธรรมนี้ คนอื่นอาจไม่เข้าใจเรา ก็จะเป็นความลำบากเหน็ดเหนื่อยแก่เรา
- 19.7
Apissu maṁ, bhikkhave, imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṁsu pubbe assutapubbā:
And then these verses, which were neither supernaturally inspired, nor learned before in the past, occurred to me:
ภิกษุทั้งหลาย ในขณะนั้น บทร้อยกรองนี้ก็ปรากฏขึ้นในใจเรา เป็นถ้อยคำที่เราไม่เคยได้ยินมาก่อน
- 19.8
‘Kicchena me adhigataṁ,
‘I’ve struggled hard to realize this,
“หลักธรรมนี้แม้เราก็บรรลุได้ด้วยความยากลำบาก
- 19.9
halaṁ dāni pakāsituṁ;
there’s no need to reveal it now!
อย่าไปสอนผู้อื่นเลย
- 19.10
Rāgadosaparetehi,
Those mired in greed and hate
เพราะคนที่ยังถูกครอบงำด้วยความยินดีในกามารมณ์และความคิดประทุษร้าย
- 19.11
nāyaṁ dhammo susambudho.
can’t really understand this teaching.
ย่อมไม่อาจเข้าใจคำสอนนี้ได้อย่างถ่องแท้
- 19.12
Paṭisotagāmiṁ nipuṇaṁ,
It goes against the stream, subtle,
หลักธรรมนี้ทวนกระแสแห่งโลก
- 19.13
gambhīraṁ duddasaṁ aṇuṁ;
deep, obscure, and very fine.
มีความลึกซึ้ง เข้าใจยาก ละเอียดลออยิ่ง
- 19.14
Rāgarattā na dakkhanti,
Those besotted by greed cannot see,
คนที่หมกมุ่นยินดีในกามารมณ์จะไม่สามารถเข้าใจได้
- 19.15
tamokhandhena āvuṭā’ti.
for they’re cloaked in a mass of darkness.’
เพราะจิตใจถูกห่อหุ้มไปด้วยความมืดมน”
- 19.16
Itiha me, bhikkhave, paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṁ namati, no dhammadesanāya.
So, as I reflected like this, my mind inclined to remaining passive, not to teaching the Dhamma.
เมื่อเราคิดเห็นเช่นนี้ จิตก็โน้มเอียงไปในทางไม่สนใจจะสอนหลักธรรมนี้
- 20.1
Atha kho, bhikkhave, brahmuno sahampatissa mama cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi:
Then the divinity Sahampati, knowing my train of thought, thought,
ขณะนั้น สหัมบดีพรหมทราบความคิดของเรา จึงกังวลว่า
- 20.2
‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṁ namati, no dhammadesanāyā’ti.
‘Oh lord! The world will be lost, the world will perish! For the mind of the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha, inclines to remaining passive, not to teaching the Dhamma.’
“โลกจะย่อยยับอับปางเสียแล้ว เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีพระทัยโน้มเอียงจะทรงนิ่งเฉย ไม่แสดงธรรม”
- 20.3
Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito mama purato pāturahosi.
Then, as easily as a strong person would extend or contract their arm, the divinity Sahampati vanished from the realm of divinity and reappeared in front of me.
จากนั้น สหัมบดีพรหมก็หายตัวจากพรหมโลกมาปรากฏอยู่เบื้องหน้าเราอย่างง่ายดายเปรียบได้กับคนแข็งแรงเหยียดแขนออกหรืองอแขนเข้าเท่านั้นเอง
- 20.4
Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yenāhaṁ tenañjaliṁ paṇāmetvā maṁ etadavoca:
He arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward me, and said,
แล้วสหัมบดีพรหมก็ห่มผ้าพาดเฉียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมมือต่อเรา และกล่าวกับเราว่า
- 20.5
‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṁ, desetu sugato dhammaṁ.
‘Sir, let the Blessed One teach the Dhamma! Let the Holy One teach the Dhamma!
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระองค์ทรงสั่งสอนธรรมด้วยเถิด”
- 20.6
Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti.
There are beings with little dust in their eyes. They’re in decline because they haven’t heard the teaching.
มีสัตว์ที่มีธุลีในดวงตาเพียงเล็กน้อย ที่จะเสื่อมถอยเพราะไม่ได้ฟังธรรม
- 20.7
Bhavissanti dhammassa aññātāro’ti.
There will be those who understand the teaching!’
มีสัตว์ที่มีวิสัยที่จะเข้าใจธรรมได้อยู่
- 20.8
Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati.
That is what the divinity Sahampati said.
นี่คือสิ่งที่สหัมบดีพรหมกล่าว
- 20.9
Idaṁ vatvā athāparaṁ etadavoca:
Then he went on to say:
จากนั้น สหัมบดีพรหมก็กล่าวต่อว่า
- 20.10
‘Pāturahosi magadhesu pubbe,
‘Among the Magadhans there appeared in the past
“ก่อนนี้ ในแคว้นมคธ
- 20.11
Dhammo asuddho samalehi cintito;
an impure teaching thought up by the stained.
ปรากฏคำสอนที่ไม่บริสุทธิ์จากพวกที่ยังมีความหมองมัว
- 20.12
Apāpuretaṁ amatassa dvāraṁ,
Fling open the door to freedom from death!
ขอพระองค์จงทรงเปิดประตูสู่การหลุดพ้นจากความตายเถิด
- 20.13
Suṇantu dhammaṁ vimalenānubuddhaṁ.
Let them hear the teaching
the immaculate one discovered.ขอสัตว์ทั้งหลายจงได้ฟังธรรมที่พระองค์ผู้ทรงหมดมลทินได้ค้นพบ
- 20.14
Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,
Standing high on a rocky mountain,
ดุจคนที่อยู่บนยอดเขา
- 20.15
Yathāpi passe janataṁ samantato;
you can see the people all around.
ที่สามารถเห็นผู้คนได้โดยรอบ
- 20.16
Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,
In just the same way, All-seer, so intelligent,
โดยนัยเดียวกัน พระองค์ผู้มีพระปรีชา ทรงปัญญายิ่ง
- 20.17
Pāsādamāruyha samantacakkhu;
having ascended the Temple of Truth,
ขอพระองค์ผู้ได้เสด็จขึ้นปราสาทแห่งสัจธรรม
- 20.18
Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,
rid of sorrow, look upon the people
หมดซึ่งความโศกเศร้า โปรดจงมองดูผู้คน
- 20.19
Avekkhassu jātijarābhibhūtaṁ.
swamped with sorrow,
overcome by rebirth and old age.ที่ยังเต็มไปด้วยความเศร้าโศก ทุกข์ทนภายใต้อำนาจแห่งการเวียนว่ายตายเกิด
- 20.20
Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,
Rise, hero! Victor in battle, caravan leader,
ขอพระองค์ผู้ทรงเป็นวีรบุรุษ พระผู้ชนะศึก
- 20.21
Satthavāha aṇaṇa vicara loke;
wander the world free of debt.
ผู้นำฝูงชน ผู้ทรงพ้นภาระหนี้ ทรงกรุณาเสด็จเดินทางโปรดสัตว์ในโลก
- 20.22
Desassu bhagavā dhammaṁ,
Let the Blessed One teach the Dhamma!
ขอพระองค์ผู้ประเสริฐทรงสั่งสอนธรรม
- 20.23
Aññātāro bhavissantī’ti.
There will be those who understand!’
จะมีผู้เข้าใจธรรม”
- 21.1
Atha kho ahaṁ, bhikkhave, brahmuno ca ajjhesanaṁ viditvā sattesu ca kāruññataṁ paṭicca buddhacakkhunā lokaṁ volokesiṁ.
Then, understanding the Divinity’s invitation, I surveyed the world with the eye of a Buddha, because of my compassion for sentient beings.
ภิกษุทั้งหลาย เมื่อเราได้ฟังคำร้องขอของสหัมบดีพรหม เราจึงสำรวจโลกด้วยพุทธจักษุ ด้วยความกรุณาต่อสัตว์ทั้งหลาย
- 21.2
Addasaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, buddhacakkhunā lokaṁ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svākāre dvākāre, suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
And I saw sentient beings with little dust in their eyes, and some with much dust in their eyes; with keen faculties and with weak faculties, with good qualities and with bad qualities, easy to teach and hard to teach. And some of them lived seeing the danger in the fault to do with the next world, while others did not.
และเราก็ได้เห็นเหล่าสัตว์ผู้มีธุลีในดวงตาเพียงเล็กน้อย และผู้มีธุลีในดวงตามาก มีผู้มีอินทรีย์กล้าและผู้มีอินทรีย์อ่อนแอ มีผู้มีคุณลักษณะที่ดีและผู้มีลักษณะไม่ดี มีผู้ที่สอนง่ายและผู้ที่สอนยาก และมีผู้ที่เห็นปัญหาและอันตรายของโลกหน้า ในขณะที่คนอื่นไม่เห็น
- 21.3
Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakaṁ accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena;
It’s like a pool with blue water lilies, or pink or white lotuses. Some of them sprout and grow in the water without rising above it, thriving underwater. Some of them sprout and grow in the water reaching the water’s surface. And some of them sprout and grow in the water but rise up above the water and stand with no water clinging to them.
เปรียบได้กับบึงน้ำที่มีดอกบัวสีน้ำเงิน สีชมพู หรือสีขาว บางต้นเกิดในน้ำและโตในน้ำโดยไม่เคยพ้นผิวน้ำ จมอยู่ใต้น้ำ บางต้นเกิดในน้ำ โตในน้ำจนแตะผิวน้ำ บางต้นเกิดในน้ำ โตในน้ำ และเจริญงามชูพ้นผิวน้ำ โดยไม่มีหยาดน้ำใด ๆ เกาะ
- 21.4
evameva kho ahaṁ, bhikkhave, buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasaṁ satte apparajakkhe mahārajakkhe, tikkhindriye mudindriye, svākāre dvākāre, suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante.
In the same way, I saw sentient beings with little dust in their eyes, and some with much dust in their eyes.
ในทำนองเดียวกัน เราเห็นเหล่าสัตว์ผู้มีธุลีในดวงตาเพียงเล็กน้อย และผู้มีธุลีในดวงตามาก
- 21.5
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, brahmānaṁ sahampatiṁ gāthāya paccabhāsiṁ:
Then I replied in verse to the divinity Sahampati:
แล้วเราก็ตอบสหัมบดีพรหมเป็นบทร้อยกรองว่า
- 21.6
‘Apārutā tesaṁ amatassa dvārā,
‘Flung open are the doors to freedom from death!
“ประตูสู่การหลุดพ้นจากความตายได้เปิดแล้ว
- 21.7
Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ;
Let those with ears to hear commit to faith.
ให้ผู้ที่มีหูไว้ฟังได้ตั้งจิตมั่นศรัทธา
- 21.8
Vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ,
Thinking it would be troublesome, Divinity,
I did not teachท่านพรหม เพราะคิดว่า จะเป็นความลำบากเหน็ดเหนื่อย เราจึงไม่ได้สอน
- 21.9
Dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahme’ti.
the sophisticated, sublime Dhamma among mankind.’
หลักธรรมอันละเอียดซับซ้อนยิ่งนี้แก่มวลมนุษย์”
- 21.10
Atha kho, bhikkhave, brahmā sahampati ‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’ti maṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā tatthevantaradhāyi.
Then the divinity Sahampati, knowing that his request for me to teach the Dhamma had been granted, bowed and respectfully circled me, keeping me on his right, before vanishing right there.
เมื่อทราบว่า เราเห็นชอบกับคำร้องขอของท่านที่ขอให้เราสั่งสอนธรรมแล้ว สหัมบดีพรหมจึงกราบเราและกระทำประทักษิณ ก่อนจะหายตัวไป
- 22.1
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then I thought,
แล้วเราก็คิดว่า
- 22.2
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
‘Who should I teach first of all?
“เราควรแสดงธรรมแก่ใครเป็นคนแรกหนอ
- 22.3
ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
Who will quickly understand this teaching?’
ใครจะเข้าใจคำสอนนี้ได้โดยเร็ว”
- 22.4
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 22.5
‘ayaṁ kho āḷāro kālāmo paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.
‘That Āḷāra Kālāma is astute, competent, intelligent, and has long had little dust in his eyes.
“อาฬารดาบส กาลามโคตร เป็นผู้มีปัญญา มีความรู้ความสามารถ ฉลาด และมีธุลีในดวงตาเพียงเล็กน้อยมาเป็นเวลานานแล้ว
- 22.6
Yannūnāhaṁ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ.
Why don’t I teach him first of all?
เราน่าจะแสดงธรรมแก่เธอเป็นคนแรก
- 22.7
So imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.
He’ll quickly understand the teaching.’
เธอจะเข้าใจคำสอนนี้ได้โดยเร็ว”
- 22.8
Atha kho maṁ, bhikkhave, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:
But a deity came to me and said,
แต่แล้วเทวดาตนหนึ่งเข้ามาหาเราแล้วบอกว่า
- 22.9
‘sattāhakālaṅkato, bhante, āḷāro kālāmo’ti.
‘Sir, Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อาฬารดาบส กาลามโคตร ตายไปเมื่อเจ็ดวันก่อน”
- 22.10
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
And knowledge and vision arose in me,
ปัญญาหยั่งรู้อันเกิดจากสมาธิก็ได้เกิดแก่เราว่า
- 22.11
‘sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo’ti.
‘Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’
“อาฬารดาบส กาลามโคตร ตายไปเมื่อเจ็ดวันก่อน”
- 22.12
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
I thought,
แล้วเราก็คิดว่า
- 22.13
‘mahājāniyo kho āḷāro kālāmo.
‘This is a great loss for Āḷāra Kālāma.
เป็นที่น่าเสียดายยิ่งสำหรับอาฬารดาบส กาลามโคตร
- 22.14
Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
If he had heard the teaching, he would have understood it quickly.’
เพราะถ้าเธอได้ฟังหลักธรรมนี้แล้ว เธอจะเข้าใจได้โดยเร็ว”
- 23.1
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then I thought,
แล้วเราก็คิดว่า
- 23.2
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
‘Who should I teach first of all?
“เราควรแสดงธรรมแก่ใครเป็นคนแรกหนอ
- 23.3
ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
Who will quickly understand this teaching?’
ใครจะเข้าใจคำสอนนี้ได้โดยเร็ว”
- 23.4
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดว่า
- 23.5
‘ayaṁ kho udako rāmaputto paṇḍito viyatto medhāvī dīgharattaṁ apparajakkhajātiko.
‘That Uddaka son of Rāma is astute, competent, intelligent, and has long had little dust in his eyes.
“อุททกดาบส รามบุตร เป็นผู้มีปัญญา มีความรู้ความสามารถ ฉลาด และมีธุลีในดวงตาเพียงเล็กน้อยมาเป็นเวลานานแล้ว
- 23.6
Yannūnāhaṁ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ.
Why don’t I teach him first of all?
เราน่าจะแสดงธรรมแก่เธอเป็นคนแรก
- 23.7
So imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti.
He’ll quickly understand the teaching.’
เธอจะเข้าใจคำสอนนี้ได้โดยเร็ว”
- 23.8
Atha kho maṁ, bhikkhave, devatā upasaṅkamitvā etadavoca:
But a deity came to me and said,
แต่แล้วเทวดาตนหนึ่งเข้ามาหาเราแล้วบอกว่า
- 23.9
‘abhidosakālaṅkato, bhante, udako rāmaputto’ti.
‘Sir, Uddaka son of Rāma passed away just last night.’
“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุททกดาบส รามบุตร ตายไปเมื่อคืนที่ผ่านมา”
- 23.10
Ñāṇañca pana me dassanaṁ udapādi:
And knowledge and vision arose in me,
ปัญญาหยั่งรู้อันเกิดจากสมาธิก็ได้เกิดแก่เราว่า
- 23.11
‘abhidosakālaṅkato udako rāmaputto’ti.
‘Uddaka son of Rāma passed away just last night.’
“อุททกดาบส รามบุตร ตายไปเมื่อคืนที่ผ่านมา”
- 23.12
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
I thought,
แล้วเราก็คิดว่า
- 23.13
‘mahājāniyo kho udako rāmaputto.
‘This is a great loss for Uddaka.
“เป็นที่น่าเสียดายยิ่งสำหรับอุททกดาบส รามบุตร
- 23.14
Sace hi so imaṁ dhammaṁ suṇeyya, khippameva ājāneyyā’ti.
If he had heard the teaching, he would have understood it quickly.’
เพราะถ้าเธอได้ฟังหลักธรรมนี้แล้ว เธอจะเข้าใจได้โดยเร็ว”
- 24.1
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then I thought,
แล้วเราก็คิดขึ้นมาว่า
- 24.2
‘kassa nu kho ahaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyaṁ;
‘Who should I teach first of all?
“เราควรแสดงธรรมแก่ใครเป็นคนแรกหนอ
- 24.3
ko imaṁ dhammaṁ khippameva ājānissatī’ti?
Who will quickly understand this teaching?’
ใครจะเข้าใจคำสอนนี้ได้โดยเร็ว”
- 24.4
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then it occurred to me,
แล้วเราก็ฉุกคิดขึ้นมาว่า
- 24.5
‘bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū, ye maṁ padhānapahitattaṁ upaṭṭhahiṁsu.
‘The group of five mendicants were very helpful to me. They looked after me during my time of resolute striving.
“นักบวชปัญจวัคคีย์ได้ช่วยเหลือเรามาก พวกเขาเฝ้าปรนนิบัติดูแลเราในช่วงที่เรากำลังบำเพ็ญอย่างหนัก
- 24.6
Yannūnāhaṁ pañcavaggiyānaṁ bhikkhūnaṁ paṭhamaṁ dhammaṁ deseyyan’ti.
Why don’t I teach them first of all?’
เราน่าจะแสดงธรรมแก่พวกเธอเป็นกลุ่มแรก”
- 24.7
Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi:
Then I thought,
แล้วเราก็คิดว่า
- 24.8
‘kahaṁ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī’ti?
‘Where are the group of five mendicants staying these days?’
“นักบวชปัญจวัคคีย์อยู่ที่ไหนหนอ”
- 24.9
Addasaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṁ viharante isipatane migadāye.
With clairvoyance that is purified and superhuman I saw that the group of five mendicants were staying near Varanasi in the deer park at Isipatana.
ด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ เราก็ได้เห็นว่า นักบวชปัญจวัคคีย์กำลังอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี
- 24.10
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, uruvelāyaṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṁ pakkamiṁ.
So, when I had stayed in Uruvelā as long as I pleased, I set out for Varanasi.
ดังนั้น เมื่อเราพักอยู่ที่ตำบลอุรุเวลาตามที่เราประสงค์แล้ว จึงออกเดินทางไปกรุงพาราณสี
- 25.1
Addasā kho maṁ, bhikkhave, upako ājīvako antarā ca gayaṁ antarā ca bodhiṁ addhānamaggappaṭipannaṁ.
While I was traveling along the road between Gayā and Bodhgaya, the Ājīvaka ascetic Upaka saw me
ขณะที่เรากำลังเดินทางระหว่างตําบลคยาและสถานที่ที่เราตรัสรู้ อาชีวกชื่ออุปกะได้เห็นเรา
- 25.2
Disvāna maṁ etadavoca:
and said,
และถามเราว่า
- 25.3
‘vippasannāni kho te, āvuso, indriyāni, parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto.
‘Reverend, your faculties are so very clear, and your complexion is pure and bright.
“ท่านผู้เจริญ อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก ผิวพรรณของท่าน บริสุทธิ์ ผุดผ่อง
- 25.4
Kaṁsi tvaṁ, āvuso, uddissa pabbajito, ko vā te satthā, kassa vā tvaṁ dhammaṁ rocesī’ti?
In whose name have you gone forth, reverend? Who is your Teacher? Whose teaching do you believe in?’
ท่านได้บรรพชาในสำนักใคร ใครเป็นอาจารย์ของท่าน ท่านเชื่อถือคำสอนของใคร”
- 25.5
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, upakaṁ ājīvakaṁ gāthāhi ajjhabhāsiṁ:
I replied to Upaka in verse:
เราจึงได้กล่าวตอบอุปกะเป็นบทร้อยกรองว่า
- 25.6
‘Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi,
‘I am the vanquisher of all, the knower of all,
“เราเป็นผู้ชนะสิ่งทั้งปวง รู้แจ้งในสิ่งทั้งปวง
- 25.7
Sabbesu dhammesu anūpalitto;
unsullied in the midst of all things.
ไม่แปดเปื้อนในสิ่งทั้งปวง
- 25.8
Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto,
I’ve given up all, freed through the ending of craving.
เราได้ละทิ้งสิ่งทั้งหลายทั้งปวง เราได้หลุดพ้นแล้วเพราะสิ้นความทะยานอยาก
- 25.9
Sayaṁ abhiññāya kamuddiseyyaṁ.
Since I know for myself, whose follower should I be?
เนื่องจากเรารู้แจ้งด้วยตนเอง เราจึงไม่เป็นศิษย์ผู้ใด
- 25.10
Na me ācariyo atthi,
I have no tutor.
เราไม่มีอาจารย์
- 25.11
sadiso me na vijjati;
There is no one like me.
ไม่มีผู้ใดเหมือนเรา
- 25.12
Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
In the world with its gods,
ในโลกซึ่งรวมถึงเทวดาทั้งหลาย
- 25.13
natthi me paṭipuggalo.
I have no rival.
ไม่มีผู้ใดทัดเทียมเรา
- 25.14
Ahañhi arahā loke,
For in this world, I am the perfected one;
เพราะในโลกนี้ เราเป็นพระอรหันต์
- 25.15
ahaṁ satthā anuttaro;
I am the supreme Teacher.
เป็นศาสดาสูงสุด
- 25.16
Ekomhi sammāsambuddho,
I alone am fully awakened,
เป็นผู้รู้แจ้งในสัจธรรมเพียงคนเดียว
- 25.17
sītibhūtosmi nibbuto.
cooled, quenched.
สงบเย็น ดับกิเลสได้แล้ว
- 25.18
Dhammacakkaṁ pavattetuṁ,
I am going to the city of Kāsi
เรากำลังเดินทางไปเริ่มหมุนวงล้อแห่งธรรม
- 25.19
Gacchāmi kāsinaṁ puraṁ;
to roll forth the Wheel of Dhamma.
ณ เขตพระนครของแคว้นกาสี
- 25.20
Andhībhūtasmiṁ lokasmiṁ,
In this world that is so blind,
ในโลกนี้ที่จิตมืดบอด
- 25.21
Āhañchaṁ amatadundubhin’ti.
I’ll beat the drum of freedom from death!’
เราหมายจะตีกลองแห่งการหลุดพ้นจากความตาย”
- 25.22
‘Yathā kho tvaṁ, āvuso, paṭijānāsi, arahasi anantajino’ti.
‘According to what you claim, reverend, you ought to be the Infinite Victor.’
“จากสิ่งที่ท่านกล่าวอ้าง ท่านคงเป็น ‘อนันตะชินะ (ผู้ชนะอันหาที่สุดมิได้)’”
- 25.23
‘Mādisā ve jinā honti,
‘The victors are those who, like me,
“ผู้ชนะ (ชินะ) คือ ผู้ที่เป็นเช่นเรา
- 25.24
ye pattā āsavakkhayaṁ;
have reached the ending of defilements.
ที่ได้บรรลุถึงการหมดสิ้นซึ่งกิเลสที่หมักหมมในสันดาน
- 25.25
Jitā me pāpakā dhammā,
I have conquered bad qualities, Upaka—
เราเอาชนะความชั่วมัวหมองได้แล้ว
- 25.26
tasmāhamupaka jino’ti.
that’s why I’m a victor.’
ดังนั้น เราจึงเป็นผู้ชนะ”
- 25.27
Evaṁ vutte, bhikkhave, upako ājīvako ‘hupeyyapāvuso’ti vatvā sīsaṁ okampetvā ummaggaṁ gahetvā pakkāmi.
When I had spoken, Upaka said: ‘If you say so, reverend.’ Shaking his head, he took a wrong turn and left.
เมื่อเรากล่าวจบ อุปกะก็ส่ายศีรษะพูดว่า “ถ้าท่านว่าเช่นนั้น” และเดินเลี้ยวตามเส้นทางสายรองจากไป
- 26.1
Atha khvāhaṁ, bhikkhave, anupubbena cārikaṁ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṁ migadāyo yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkamiṁ.
Traveling stage by stage, I arrived at Varanasi, and went to see the group of five mendicants in the deer park at Isipatana.
ภิกษุทั้งหลาย เราจึงออกเดินทางต่อไปโดยลำดับ และไปหานักบวชปัญจวัคคีย์ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี
- 26.2
Addasaṁsu kho maṁ, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū dūrato āgacchantaṁ.
The group of five mendicants saw me coming off in the distance
นักบวชปัญจวัคคีย์ย์เห็นเราเดินมาแต่ไกล
- 26.3
Disvāna aññamaññaṁ saṇṭhapesuṁ:
and stopped each other, saying,
จึงพูดตกลงกันว่า
- 26.4
‘ayaṁ kho, āvuso, samaṇo gotamo āgacchati bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya.
‘Here comes the ascetic Gotama. He’s so indulgent; he strayed from the struggle and returned to indulgence.
“สมณโคดมกำลังมา ท่านหมกมุ่นในความสุขสบาย ละความเพียร แล้วหวนกลับไปเสพสุข
- 26.5
So neva abhivādetabbo, na paccuṭṭhātabbo; nāssa pattacīvaraṁ paṭiggahetabbaṁ.
We shouldn’t bow to him or rise for him or receive his bowl and robe.
พวกเราไม่ต้องไหว้ ไม่ต้องลุกขึ้นยืนรับ ไม่ต้องรับบาตรจีวร
- 26.6
Api ca kho āsanaṁ ṭhapetabbaṁ, sace ākaṅkhissati nisīdissatī’ti.
But we can set out a seat; he can sit if he likes.’
แต่เราอาจจะปูที่นั่งก็ได้ ถ้าท่านอยากนั่ง ก็นั่งได้”
- 26.7
Yathā yathā kho ahaṁ, bhikkhave, upasaṅkamiṁ tathā tathā pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṁsu sakāya katikāya saṇṭhātuṁ.
Yet as I drew closer, the group of five mendicants were unable to stop themselves per their own agreement.
แต่เมื่อเราเข้าไปใกล้ พวกปัญจวัคคีย์ก็ไม่สามารถทำตามที่ตกลงกันไว้ได้
- 26.8
Appekacce maṁ paccuggantvā pattacīvaraṁ paṭiggahesuṁ, appekacce āsanaṁ paññapesuṁ, appekacce pādodakaṁ upaṭṭhapesuṁ.
Some came out to greet me and receive my bowl and robe, some spread out a seat, while others set out water for washing my feet.
บางคนลุกขึ้นทักทายและรับบาตรและจีวรของเรา บางคนปูที่นั่งให้ บางคนตั้งน้ำสำหรับล้างเท้าให้
- 26.9
Api ca kho maṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti.
But they still addressed me by name and as ‘reverend’.
แต่พวกเขายังเรียกขานเราโดยใช้ชื่อเรา และใช้คำว่า “อาวุโส”
- 27.1
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:
So I said to them,
เราจึงบอกปัญจวัคคีย์ว่า
- 27.2
‘mā, bhikkhave, tathāgataṁ nāmena ca āvusovādena ca samudācaratha.
‘Mendicants, don’t address me by name and as “reverend”.
“อย่าเรียกขานเราโดยใช้ชื่อเรา และใช้คำว่า ‘อาวุโส’
- 27.3
Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.
The Realized One is perfected, a fully awakened Buddha.
ตถาคตได้สำเร็จเป็นอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยตนเอง
- 27.4
Odahatha, bhikkhave, sotaṁ, amatamadhigataṁ, ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.
Listen up, mendicants: I have achieved freedom from death! I shall instruct you, I will teach you the Dhamma.
เธอทั้งหลายจงฟัง เราได้บรรลุถึงการหลุดพ้นจากความตาย เราจะสอนพวกเธอ เราจะแสดงธรรมแก่พวกเธอ
- 27.5
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
By practicing as instructed you will soon realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life. You will live having achieved with your own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’
เธอทั้งหลายเมื่อปฏิบัติตามที่เราสอน ไม่นานนักก็จะรู้แจ้งถึงปลายทางอันสูงส่งแห่งชีวิตพรหมจรรย์ในชาตินี้ และด้วยปัญญาของตนเองโดยตรง พวกเธอจะมีชีวิตที่ได้บรรลุซึ่งจุดหมายของเหล่ากุลบุตรผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตผู้ไร้เรือน”
- 27.6
Evaṁ vutte, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:
But they said to me,
แต่พวกเขากลับกล่าวกับเราว่า
- 27.7
‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ, kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?
‘Reverend Gotama, even by that conduct, that practice, that grueling work you did not achieve any superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. How could you have achieved such a state now that you’ve become indulgent, strayed from the struggle and returned to indulgence?’
“ท่านโคดม แม้ท่านประพฤติ ปฏิบัติ และบำเพ็ญทุกกรกิริยา ท่านก็ไม่ได้บรรลุธรรมวิเศษด้วยปัญญาหยั่งรู้อันเกิดจากสมาธิอันควรคู่กับอริยบุคคล บัดนี้ ท่านกลับไปหมกมุ่นในความสุขสบาย ละความเพียร แล้วหวนกลับไปเสพสุข ท่านจะบรรลุธรรมวิเศษเช่นนั้นได้อย่างไร”
- 27.8
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:
So I said to them,
เราจึงกล่าวกับพวกเขาว่า
- 27.9
‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko, na padhānavibbhanto, na āvatto bāhullāya.
‘The Realized One has not become indulgent, strayed from the struggle and returned to indulgence.
“ตถาคตมิได้กลับไปหมกมุ่นในความสุขสบาย ละความเพียร แล้วหวนกลับไปเสพสุข
- 27.10
Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.
The Realized One is perfected, a fully awakened Buddha.
ตถาคตได้สำเร็จเป็นอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยตนเอง
- 27.11
Odahatha, bhikkhave, sotaṁ, amatamadhigataṁ, ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.
Listen up, mendicants: I have achieved freedom from death! I shall instruct you, I will teach you the Dhamma.
เธอทั้งหลายจงฟัง เราได้บรรลุถึงการหลุดพ้นจากความตาย เราจะสอนพวกเธอ เราจะแสดงธรรมแก่พวกเธอ
- 27.12
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
By practicing as instructed you will soon realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life.’
เธอทั้งหลายเมื่อปฏิบัติตามที่เราสอน ไม่นานนักก็จะรู้แจ้งถึงปลายทางอันสูงส่งแห่งชีวิตพรหมจรรย์ในชาตินี้ และด้วยปัญญาของตนเองโดยตรง พวกเธอจะมีชีวิตที่ได้บรรลุซึ่งจุดหมายของเหล่ากุลบุตรผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตผู้ไร้เรือน”
- 27.13
Dutiyampi kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:
But for a second time they said to me,
พวกเขาก็กล่าวกับเราเป็นครั้งที่ 2 ว่า
- 27.14
‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ, kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?
‘Reverend Gotama … you’ve returned to indulgence.’
“ท่านโคดม… ท่านกลับไปหมกมุ่นในความสุขสบาย”
- 27.15
Dutiyampi kho ahaṁ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:
So for a second time I said to them,
เราจึงกล่าวกับพวกเขาเป็นครั้งที่ 2 ว่า
- 27.16
‘na, bhikkhave, tathāgato bāhulliko …pe…
‘The Realized One has not become indulgent …’
“ตถาคตมิได้กลับไปหมกมุ่นในความสุขสบาย…”
- 27.17
upasampajja viharissathā’ti.
- 27.18
Tatiyampi kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū maṁ etadavocuṁ:
But for a third time they said to me,
แต่พวกเขาก็กล่าวกับเราเป็นครั้งที่ 3 อีกว่า
- 27.19
‘tāyapi kho tvaṁ, āvuso gotama, iriyāya tāya paṭipadāya tāya dukkarakārikāya nājjhagamā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṁ, kiṁ pana tvaṁ etarahi bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan’ti?
‘Reverend Gotama, even by that conduct, that practice, that grueling work you did not achieve any superhuman distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. How could you have achieved such a state now that you’ve become indulgent, strayed from the struggle and returned to indulgence?’
“ท่านโคดม แม้ท่านประพฤติ ปฏิบัติ และบำเพ็ญทุกกรกิริยา ท่านก็ไม่ได้บรรลุธรรมวิเศษด้วยปัญญาหยั่งรู้อันเกิดจากสมาธิอันควรคู่กับอริยบุคคล บัดนี้ ท่านกลับไปหมกมุ่นในความสุขสบาย ละความเพียร แล้วหวนกลับไปเสพสุข ท่านจะบรรลุธรรมวิเศษเช่นนั้นได้อย่างไร”
- 28.1
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū etadavocaṁ:
So I said to them,
เราจึงกล่าวกับพวกเขาว่า
- 28.2
‘abhijānātha me no tumhe, bhikkhave, ito pubbe evarūpaṁ pabhāvitametan’ti?
‘Mendicants, have you ever known me to speak like this before?’
“เธอทั้งหลายจำได้ว่า เราเคยพูดเช่นนี้มาก่อนหรือ”
- 28.3
‘No hetaṁ, bhante’.
‘No sir, we have not.’
“ไม่เคยเลย ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ”
- 28.4
‘Arahaṁ, bhikkhave, tathāgato sammāsambuddho.
‘The Realized One is perfected, a fully awakened Buddha.
ตถาคตได้สำเร็จเป็นอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยตนเอง
- 28.5
Odahatha, bhikkhave, sotaṁ, amatamadhigataṁ, ahamanusāsāmi, ahaṁ dhammaṁ desemi.
Listen up, mendicants: I have achieved freedom from death! I shall instruct you, I will teach you the Dhamma.
เธอทั้งหลายจงฟัง เราได้บรรลุถึงการหลุดพ้นจากความตาย เราจะสอนพวกเธอ เราจะแสดงธรรมแก่พวกเธอ
- 28.6
Yathānusiṭṭhaṁ tathā paṭipajjamānā nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā’ti.
By practicing as instructed you will soon realize the supreme culmination of the spiritual path in this very life. You will live having achieved with your own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness.’
เธอทั้งหลาย เมื่อปฏิบัติตามที่เราสอน ไม่นานนักก็จะรู้แจ้งถึงปลายทางอันสูงส่งแห่งชีวิตพรหมจรรย์ในชาตินี้ และด้วยปัญญาของตนเองโดยตรง พวกเธอจะมีชีวิตที่ได้บรรลุซึ่งจุดหมายของเหล่ากุลบุตรผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตผู้ไร้เรือน”
- 29.1
Asakkhiṁ kho ahaṁ, bhikkhave, pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṁ.
I was able to persuade the group of five mendicants.
เราสามารถโน้มน้าวใจปัญจวัคคีย์ให้เชื่อเราได้
- 29.2
Dvepi sudaṁ, bhikkhave, bhikkhū ovadāmi, tayo bhikkhū piṇḍāya caranti.
Then sometimes I advised two mendicants, while the other three went for alms.
หลังจากนั้น บางครั้ง เราจะสอนนักบวชสองคน ในขณะที่อีกสามคนไปบิณฑบาต
- 29.3
Yaṁ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema.
Then those three would feed all six of us with what they brought back.
เราทั้งหกฉันอาหารตที่นักบวชสามคนนั้นบิณฑบาตมา
- 29.4
Tayopi sudaṁ, bhikkhave, bhikkhū ovadāmi, dve bhikkhū piṇḍāya caranti.
Sometimes I advised three mendicants, while the other two went for alms.
บางครั้ง เราจะสอนนักบวชสามคน ในขณะที่อีกสองคนไปบิณฑบาต
- 29.5
Yaṁ dve bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti tena chabbaggiyā yāpema.
Then those two would feed all six of us with what they brought back.
เราทั้งหกฉันอาหารที่นักบวชสองคนนั้นได้บิณฑบาตมา
- 30.1
Atha kho, bhikkhave, pañcavaggiyā bhikkhū mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā attanā jātidhammā samānā jātidhamme ādīnavaṁ viditvā ajātaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamānā ajātaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁsu, attanā jarādhammā samānā jarādhamme ādīnavaṁ viditvā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamānā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁsu, attanā byādhidhammā samānā …pe… attanā maraṇadhammā samānā … attanā sokadhammā samānā … attanā saṅkilesadhammā samānā saṅkilesadhamme ādīnavaṁ viditvā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesamānā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ ajjhagamaṁsu.
As the group of five mendicants were being advised and instructed by me like this, being themselves liable to be reborn, understanding the drawbacks in being liable to be reborn, they sought that which is free of rebirth, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment—and they found it. Being themselves liable to grow old, fall sick, die, sorrow, and become corrupted, understanding the drawbacks in these things, they sought that which is free of old age, sickness, death, sorrow, and corruption, the supreme sanctuary from the yoke, extinguishment—and they found it.
เมื่อเราแนะนำและสั่งสอนนักบวชปัญจวัคคีย์เช่นนี้ พวกเขาแม้เป็นผู้อยู่ในวิสัยที่ยังต้องเกิดใหม่ แต่ได้ตระหนักถึงโทษภัยของการต้องเกิดใหม่ จึงแสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งการเกิดใหม่ และพวกเขาก็ได้พบสิ่งนั้นแล้ว พวกเขาแม้เป็นผู้อยู่ในวิสัยที่ต้องประสบความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และกิเลสหรือความหมองมัว แต่ได้ตระหนักถึงโทษภัยของสิ่งเหล่านี้ จึงแสวงหาสิ่งอันเป็นที่พึ่งสูงสุดหลุดพ้นจากแอก คือ การดับสนิท ที่พ้นวิสัยแห่งความแก่ชรา ความเจ็บไข้ ความตาย ความเศร้าโศก และความหมองมัวหรือกิเลส และพวกเขาก็ได้พบสิ่งนั้นแล้ว
- 30.2
Ñāṇañca pana nesaṁ dassanaṁ udapādi:
Knowledge and vision arose in them:
ปัญญาหยั่งรู้อันเกิดจากสมาธิได้เกิดแก่พวกเขา
- 30.3
‘akuppā no vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
‘Our freedom is unshakable; this is our last rebirth; now there’ll be no more future lives.’
“ความหลุดพ้นจากกิเลสของพวกเรานั้นไม่สั่นคลอน ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย พวกเราจะไม่มีการเกิดอีกต่อไป”
- 31.1
Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.
Mendicants, there are these five kinds of sensual stimulation.
“ภิกษุทั้งหลาย กามคุณมี 5 อย่าง
- 31.2
Katame pañca?
What five?
5 อย่างอะไรบ้าง
- 31.3
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
รูปที่จะรับรู้ทางตา ซึ่งเป็นที่ต้องใจ น่าใคร่ น่าพอใจ น่าชอบใจ ชวนปรารถนา และเร้าอารมณ์
- 31.4
sotaviññeyyā saddā …pe…
Sounds known by the ear …
เสียงที่จะรับรู้ทางหู…
- 31.5
ghānaviññeyyā gandhā …
Smells known by the nose …
กลิ่นที่จะรับรู้ทางจมูก…
- 31.6
jivhāviññeyyā rasā …
Tastes known by the tongue …
รสที่จะรับรู้ทางลิ้น…
- 31.7
kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing.
สิ่งที่มาถูกต้องกายที่จะรับรู้ทางร่างกาย ซึ่งเป็นที่ต้องใจ น่าใคร่ น่าพอใจ น่าชอบใจ ชวนปรารถนา และเร้าอารมณ์
- 31.8
Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.
These are the five kinds of sensual stimulation.
ภิกษุทั้งหลาย นี่คือกามคุณทั้ง 5 อย่าง
- 32.1
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe gathitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā:
There are ascetics and brahmins who enjoy these five kinds of sensual stimulation tied, infatuated, attached, blind to the drawbacks, and not understanding the escape. You should understand that they
มีสมณพราหมณ์ที่พอใจเพลิดเพลินกับกามคุณทั้ง 5 อย่างนี้ ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่น ไม่เห็นโทษ และไม่มีความรู้ที่จะหนีออกมา พวกเธอควรเข้าใจว่า สมณพราหมณ์พวกนั้น
- 32.2
‘anayamāpannā byasanamāpannā yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
have met with calamity and disaster, and the Wicked One can do with them what he wants.
ได้ประสบเภทภัย ความหายนะ และมารใจบาปจะทำอะไรกับพวกเขาก็ได้ตามใจ
- 32.3
Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago baddho pāsarāsiṁ adhisayeyya.
Suppose a deer in the wilderness was lying caught on a pile of snares.
สมมุติเปรียบเทียบกับกวางป่าที่นอนติดกับดัก
- 32.4
So evamassa veditabbo:
You’d know that it
พวกเธอก็รู้ว่า
- 32.5
‘anayamāpanno byasanamāpanno yathākāmakaraṇīyo luddassa.
has met with calamity and disaster, and the hunter can do with them what he wants.
กวางนี้ได้ประสบเภทภัย ความหายนะ นายพรานใจะทำอะไรกับมันก็ได้ตามใจ
- 32.6
Āgacchante ca pana ludde yena kāmaṁ na pakkamissatī’ti.
And when the hunter comes, it cannot flee where it wants.
เมื่อนายพรานมา มันก็หนีไปไหนไม่ได้ตามต้องการ
- 32.7
Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe gathitā mucchitā ajjhopannā anādīnavadassāvino anissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā:
In the same way, there are ascetics and brahmins who enjoy these five kinds of sensual stimulation tied, infatuated, attached, blind to the drawbacks, and not understanding the escape. You should understand that they
ในลักษณะเดียวกัน ก็มีสมณพราหมณ์ที่พอใจเพลิดเพลินกับกามคุณทั้ง 5 อย่างนี้ ติดพัน ลุ่มหลง หมกมุ่น ไม่เห็นโทษ และไม่มีความรู้ที่จะหนีออกมา พวกเธอควรเข้าใจว่า สมณพราหมณ์พวกนั้น
- 32.8
‘anayamāpannā byasanamāpannā yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
have met with calamity and disaster, and the Wicked One can do with them what he wants.
ได้ประสบเภทภัย ความหายนะ และมารใจบาปจะทำอะไรกับพวกเขาก็ได้ตามใจ
- 33.1
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe agathitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā:
There are ascetics and brahmins who enjoy these five kinds of sensual stimulation without being tied, infatuated, or attached, seeing the drawbacks, and understanding the escape. You should understand that they
มีสมณพราหมณ์ที่พอใจเพลิดเพลินกับกามคุณทั้ง 5 อย่างนี้ โดยไม่ติดพัน ไม่ลุ่มหลง ไม่หมกมุ่น แต่เห็นโทษและมีความรู้ที่จะหนีออกมา พวกเธอควรเข้าใจว่า สมณพราหมณ์พวกนั้น
- 33.2
‘na anayamāpannā na byasanamāpannā na yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
haven’t met with calamity and disaster, and the Wicked One cannot do what he wants with them.
ยังไม่ประสบเภทภัย ความหายนะ และมารใจบาปจะทำอะไรกับพวกเขาไม่ได้ตามใจ
- 33.3
Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago abaddho pāsarāsiṁ adhisayeyya.
Suppose a deer in the wilderness was lying on a pile of snares without being caught.
สมมุติเปรียบเทียบกับกวางป่าที่นอนบนบ่วงแต่ไม่ติดกับ
- 33.4
So evamassa veditabbo:
You’d know that it
พวกเธอก็รู้ว่า
- 33.5
‘na anayamāpanno na byasanamāpanno na yathākāmakaraṇīyo luddassa.
hasn’t met with calamity and disaster, and the hunter cannot do what he wants with them.
กวางนี้ยังได้ประสบเภทภัย ความหายนะ นายพรานใจะทำอะไรกับมันไม่ได้ตามใจ
- 33.6
Āgacchante ca pana ludde yena kāmaṁ pakkamissatī’ti.
And when the hunter comes, it can flee where it wants.
เมื่อนายพรานมา มันก็หนีไปไหนได้ตามต้องการ
- 33.7
Evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā ime pañca kāmaguṇe agathitā amucchitā anajjhopannā ādīnavadassāvino nissaraṇapaññā paribhuñjanti, te evamassu veditabbā:
In the same way, there are ascetics and brahmins who enjoy these five kinds of sensual stimulation without being tied, infatuated, or attached, seeing the drawbacks, and understanding the escape. You should understand that they
ในลักษณะเดียวกัน ก็มีสมณพราหมณ์ที่พอใจเพลิดเพลินกับกามคุณทั้ง 5 อย่างนี้ โดยไม่ติดพัน ไม่ลุ่มหลง ไม่หมกมุ่น แต่เห็นโทษและมีความรู้ที่จะหนีออกมา พวกเธอควรเข้าใจว่า สมณพราหมณ์พวกนั้น
- 33.8
‘na anayamāpannā na byasanamāpannā na yathākāmakaraṇīyā pāpimato’.
haven’t met with calamity and disaster, and the Wicked One cannot do what he wants with them.
ยังไม่ประสบเภทภัย ความหายนะ และมารใจบาปจะทำอะไรกับพวกเขาไม่ได้ตามใจ
- 34.1
Seyyathāpi, bhikkhave, āraññako mago araññe pavane caramāno vissattho gacchati, vissattho tiṭṭhati, vissattho nisīdati, vissattho seyyaṁ kappeti.
Suppose there was a wild deer wandering in the forest that walked, stood, sat, and laid down in confidence.
สมมุติเปรียบเทียบกับกวางป่าที่ท่องเที่ยวไปในป่า และยืน เดิน นั่ง นอนได้อย่างวางใจ
- 34.2
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
เพราะเหตุใดน่ะหรือ
- 34.3
Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa.
Because it’s out of the hunter’s range.
เพราะมันอยู่นอกอาณาบริเวณที่พรานป่าล่าสัตว์
- 34.4
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
In the same way, a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.
ในลักษณะเดียวกัน ภิกษุที่ตัดขาดจากความสุขที่เกิดจากรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ตลอดจนสิ่งที่ไม่ดีมีโทษทั้งหลายแล้วนั้น จะบรรลุและดำรงอยู่ในฌานที่ 1 ซึ่งมีลักษณะ 5 ประการ คือ ความตรึก ความตรอง ความอิ่มใจ ความสบายใจ และความมีจิตแน่วแน่อยู่ในสิ่งยึดหน่วงจิตอันเดียว
- 34.5
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu andhamakāsi māraṁ apadaṁ, vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra, put out his eyes without a trace, and gone where the Wicked One cannot see.
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง และเมื่อได้ทำลายการมองเห็นของมารแล้ว ก็หายตัวไปสู่ที่ที่มารใจบาปไม่อาจเห็นได้
- 35.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, a mendicant enters and remains in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุทำให้การตรึกและการตรองสงบลงได้ จิตรวมเป็นหนึ่งและมีความกระจ่างใสภายใน ภิกษุนั้นก็บรรลุและดำรงอยู่ในฌานที่ 2 ซึ่งประกอบด้วยความอิ่มใจ (ปีติ ) และ ความสบายใจ (สุข) อันเกิดจากสมาธิ
- 35.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 36.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, with the fading away of rapture, a mendicant enters and remains in the third absorption, where they meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one meditates in bliss.’
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุทำให้ความอิ่มใจและความสบายใจจางไปได้ ภิกษุนั้นก็บรรลุและดำรงอยู่ในฌานที่ 3 เจริญสมาธิด้วยอุเบกขา สติและสัมปชัญญะ ประสบความสุขที่พระอริยะเรียกว่า ‘เจริญสมาธิอยู่ในสุข โดยมีอุเบกขาและสติบริสุทธิ์’
- 36.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 37.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, with the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, a mendicant enters and remains in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุละวางความสบายใจและความรู้สึกไม่สบายกาย อีกทั้งความดีใจและความเสียใจก่อน ๆ ก็หมดไป ภิกษุนั้นได้บรรลุและดำรงอยู่ในฌานที่ 4 ปราศจากสุขหรือทุกข์ มีอุเบกขาและสติที่บริสุทธิ์
- 37.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 38.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุข้ามพ้นความหมายรู้ในรูปโดยสิ้นเชิง ความหมายรู้ในการกระทบกระทั่งแห่งจิตดับหายไป อีกทั้ง ไม่ใส่ใจความหมายรู้ในความหลากหลายต่าง ๆ หากแต่ตระหนักรู้เพียงว่า ‘อากาศหาที่สุดมิได้’ ภิกษุนั้นได้บรรลุและดำรงอยู่ในฌานซึ่งกําหนดที่ว่างหาที่สุดมิได้เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต
- 38.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 39.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุข้ามพ้นฌานซึ่งกําหนดที่ว่างหาที่สุดมิได้เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต และตระหนักรู้เพียงว่า ‘ความรับรู้หาที่สุดมิได้’ ภิกษุนั้นได้บรรลุและดำรงอยู่ในฌานซึ่งกําหนด ‘ความรับรู้ที่หาที่สุดมิได้’ เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต
- 39.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 40.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุข้ามพ้นฌานซึ่งกําหนด ‘ความรับรู้ที่หาที่สุดมิได้’ เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต และตระหนักรู้เพียงว่า ‘ไม่มีอะไรเลย’ ภิกษุนั้นได้บรรลุและดำรงอยู่ในฌานซึ่งกําหนด ‘ภาวะที่ไม่มีอะไรเลย’ เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต
- 40.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 41.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of nothingness, enters and remains in the dimension of neither perception nor non-perception.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุข้ามพ้นฌานซึ่งกําหนด ‘ภาวะที่ไม่มีอะไรเลย’ เป็นเป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต ภิกษุนั้นได้บรรลุและดำรงอยู่ในฌานซึ่งกําหนด ‘ภาวะที่ทั้งมีและไม่มีความจําได้หมายรู้’ เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต
- 41.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave …pe… pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra …
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง…
- 42.1
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.
Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end.
นอกจากนี้ เมื่อภิกษุข้ามพ้นฌานซึ่งกําหนด ‘ภาวะที่ทั้งมีและไม่มีความจําได้หมายรู้’ เป็นสิ่งที่ยึดหน่วงจิต ภิกษุนั้นได้บรรลุและดำรงอยู่ในภาวะแห่งการดับสิ้นซึ่งความจําได้หมายรู้และความรู้สึกสุขทุกข์ และเนื่องจากเห็นด้วยปัญญา กิเลสที่หมักหมมในสันดานของภิกษุนั้นย่อมสิ้นไป
- 42.2
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu andhamakāsi māraṁ apadaṁ, vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato.
This is called a mendicant who has blinded Māra, put out his eyes without a trace, and gone where the Wicked One cannot see.
เราเรียกภิกษุนี้ว่าเป็นผู้ที่บดบังดวงตาของมารจนมืดมิดอย่างสิ้นเชิง และเมื่อได้ทำลายการมองเห็นของมารแล้ว ก็หายตัวไปสู่ที่ที่มารใจบาปไม่อาจเห็นได้
- 42.3
Tiṇṇo loke visattikaṁ vissattho gacchati, vissattho tiṭṭhati, vissattho nisīdati, vissattho seyyaṁ kappeti.
They’ve crossed over clinging to the world. And they walk, stand, sit, and lie down in confidence.
ภิกษุเหล่านั้นเป็นผู้ข้ามพ้นความยึดติดในโลกได้แล้ว ย่อมยืน เดิน นั่ง นอนได้อย่างวางใจ
- 42.4
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
เพราะเหตุใดน่ะหรือ
- 42.5
Anāpāthagato, bhikkhave, pāpimato”ti.
Because they’re out of the Wicked One’s range.”
เพราะภิกษุเหล่านั้นพ้นขอบเขตของบ่วงมาร”
- 42.6
Idamavoca bhagavā.
That is what the Buddha said.
พระพุทธเจ้าได้ตรัสไว้เช่นนี้
- 42.7
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said.
ภิกษุเหล่านั้นชื่นชมยินดีกับคําตรัสของพระพุทธเจ้า
- 42.8
Pāsarāsisuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
จบ ปาสราสิสูตรที่ 6
- แหล่งที่มา
- SuttaCentral · ดึงข้อมูลเมื่อ 2026-08-15 ·
mn26 - ฉบับที่ใช้
- Mahāsaṅgīti Tipiṭaka Buddhavasse 2500 — PDM-1.0
- English translation — Bhikkhu Sujato — CC0-1.0
- Dhīranandī (Thai) — CC0-1.0
- พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง — Public domain (term expired) — operator determination
- การเทียบฉบับ
- มุมมองแต่ละฉบับระบบวางตัวบทของแต่ละฉบับไว้ให้เทียบเท่านั้น ไม่สรุปว่าฉบับใดตรงหรือต่างจากฉบับใด และไม่ตัดสินว่าฉบับใดถูกกว่า — การเทียบเชิงความหมายต้องมาจากผู้รู้ที่ระบุตัวตนได้
- สิทธิ์การใช้งาน
- สาธารณสมบัติ — ตรวจสอบรายฉบับ (ดูบรรทัดบน) · แสดงที่มาแม้สัญญาอนุญาตไม่บังคับ