แจกโพชฌงค์ ๗ ด้วยโลกุตตรกุศลจิต เล่ม ๓๕

วิริยสัมโพชฌงค์ ... เจริญปีติสัมโพชฌงค์ ... เจริญปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ ... เจริญสมาธิสัมโพชฌงค์ ... เจริญอุเปกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อความสละ

จบ สุตตันตภาชนีย์

๒. อภิธัมมภาชนีย์

เอกโตปุจฉาวิสัชนานัย

{๕๕๓} [๔๗๒] โพชฌงค์ ๗ คือ

๑. สติสัมโพชฌงค์ ...

๗. อุเปกขาสัมโพชฌงค์

[๔๗๓] ในธรรมเหล่านั้น โพชฌงค์ ๗ เป็นไฉน

ภิกษุในธรรมวินัยนี้เจริญโลกุตตรฌานอันเป็นเครื่องออกไปจากโลกนำไปสู่นิพพาน เพื่อประหาณทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่เป็นทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญาอยู่ในสมัยใด โพชฌงค์ ๗ คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเปกขาสัมโพชฌงค์ มีในสมัยนั้น{๕๕๔} [๔๗๔] ในโพชฌงค์ ๗ นั้น สติสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

สติ ความตามระลึก ... สัมมาสติ สติสัมโพชฌงค์ อันเป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค นี้เรียกว่าสติสัมโพชฌงค์ (๑)

{๕๕๕} ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

ปัญญา กิริยาที่รู้ชัด ... ความไม่หลงคือธัมมวิจัย สัมมาทิฏฐิ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ อันเป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค นี้เรียกว่าธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ (๒)

{๕๕๖} วิริยสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

การปรารภความเพียรทางจิต ... สัมมาวายามะ วิริยสัมโพชฌงค์ อันเป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค นี้เรียกว่าวิริยสัมโพชฌงค์ (๓){๕๕๗} ปีติสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

ความอิ่มใจ ความปราโมทย์ ความยินดียิ่ง ความบันเทิง ความร่าเริง ความรื่นเริง ความปลื้มใจ ความปีติอย่างโลดโผน ความที่จิตชื่นชมยินดี ปีติสัมโพชฌงค์ นี้เรียกว่าปีติสัมโพชฌงค์ (๔){๕๕๘} ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

การสงบ การสงบระงับ กิริยาที่สงบ กิริยาที่สงบระงับ ความสงบระงับแห่งเวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ นี้เรียกว่าปัสสัทธิสัมโพชฌงค์ (๕){๕๕๙} สมาธิสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

ความตั้งอยู่แห่งจิต ... สัมมาสมาธิ สมาธิสัมโพชฌงค์ อันเป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค นี้เรียกว่าสมาธิสัมโพชฌงค์ (๖)

{๕๖๐} อุเปกขาสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

ความวางเฉย กิริยาที่วางเฉย ความเพ่งเล็งยิ่ง ความเป็นกลางแห่งจิต อุเปกขาสัมโพชฌงค์ นี้เรียกว่าอุเปกขาสัมโพชฌงค์ (๗)

สภาวธรรมเหล่านี้เรียกว่าโพชฌงค์ ๗ สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยโพชฌงค์ ๗

ปาฏิเยกกปุจฉาวิสัชนานัย

{๕๖๑} [๔๗๕] โพชฌงค์ ๗ คือ

๑. สติสัมโพชฌงค์ ...

๗. อุเปกขาสัมโพชฌงค์

[๔๗๖] ในโพชฌงค์ ๗ นั้น สติสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

ภิกษุในธรรมวินัยนี้เจริญโลกุตตรฌานอันเป็นเครื่องออกไปจากโลกนำไปสู่นิพพาน เพื่อประหาณทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่เป็นทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญาอยู่ในสมัยใด สติ ความตามระลึก ... สัมมาสติ สติสัมโพชฌงค์ อันเป็นองค์แห่งมรรค นับเนื่องในมรรค ในสมัยนั้น นี้เรียกว่าสติสัมโพชฌงค์ สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยสติสัมโพชฌงค์... สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยธัมมวิจยสัมโพชฌงค์

... สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยวิริยสัมโพชฌงค์

... สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยปีติสัมโพชฌงค์

... สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยปัสสัทธิสัมโพชฌงค์

... สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยสมาธิสัมโพชฌงค์

อุเปกขาสัมโพชฌงค์ เป็นไฉน

ภิกษุในธรรมวินัยนี้เจริญโลกุตตรฌานอันเป็นเครื่องออกไปจากโลกนำไปสู่นิพพาน เพื่อประหาณทิฏฐิ เพื่อบรรลุปฐมภูมิ สงัดจากกาม ... บรรลุปฐมฌานที่เป็นทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญาอยู่ในสมัยใด ความวางเฉย กิริยาที่วางเฉย ความเพ่งเล็งยิ่ง ความเป็นกลางแห่งจิต อุเปกขาสัมโพชฌงค์ ในสมัยนั้น นี้เรียกว่าอุเปกขาสัมโพชฌงค์ สภาวธรรมที่เหลือเรียกว่าธรรมที่สัมปยุตด้วยอุเปกขาสัมโพชฌงค์

เอกโตปุจฉาวิสัชนานัย

{๕๖๒} [๔๗๗] โพชฌงค์ ๗ คือ

๑. สติสัมโพชฌงค์ ...

๗. อุเปกขาสัมโพชฌงค์